Altyn Ordadan - Aq Ordagha deyin:

Almas qylyshtan – Aqyl-oy jetistigine!

Altyn Ordagha janasha kózqarastaghy Toqaevtyng tarihy tamyry tereng traktaty – ghylymy jәne geosayasy әlemge jasalghan messedj.

ÚLYQ ÚLYS - ALTYN ORDA ATY ASQAQTAY BEREDI

Álemdegi jer kólemi jaghynan eng ýlken, quaty jaghynan eng kýshti jәne eng úzaq jasaghan alyp imperiya Altyn Ordanyng naghyz múrageri – Aq Ordaly Qazaq Eli!

Búl turaly keshe Altyn Ordagha arnalghan iri halyqaralyq simpoziumda

QR Preziydenti Qasym-Jomart Toqaev «Biz - Altyn Ordanyng tikeley múragerimiz!» dep mәlimdedi.

– Joshy úlysynyng dәuirlep túrghan kezdegi aumaghy 6 million sharshy shaqyrymdy alyp jatty. Tipti, Rim imperiyasynyng eng aibyndy kezeninde múnday jer kólemi bolmaghan.

Keybir tarihshylardyng pikiri boyynsha, Altyn Ordanyng Dala Riymi dep ataluy da – osydan. Biraq alyp imperiyanyng quaty jerining kóleminde emes, onyng institusionaldyq negizi, yaghni, memlekettik basqaru jýiesining myqty boluynda edi.

Joshy úrpaqtary Hani nemese Gabsburg dinastiyalary sekildi ghasyrlar boyy, yaghni, 600 jyldan astam uaqyt Úly dala tósindegi týrli memlekettik qúrylymdargha biylik jýrgizdi.

Búl Joshy hannyng úrpaqtary qúrghan memleket jýiesi túraqty әri ómirsheng bolghanyn kórsetedi. Sonyng arqasynda әrtýrli etnos pen din ókilderi tatu-tәtti ómir sýrdi.

Altyn Orda dәuirinde Dala zany men islam qúqyghynyng ýilesimdi jýiesi qalyptasty.

Al qoghamdyq tәrtip qaghidatynyng bastauynda Týrik qaghanatynyng qúqyqtyq mәdeniyeti men Shynghys hannyng «Úly jasaq» zany túrdy.

Zang ýstemdik qúrghan alyp imperiyanyng әr týkpirinde adamnyng jәne onyng mal-mýlkining qauipsizdigi tolyq qamtamasyz etildi. Búl – qoghamdyq tәrtip boldy degen sóz. - dedi memleket basshysy.

Úly Daladaghy asqar Altaydan attanyp, batysta Dunaydan atyn suarghan Qazaq halqy әlemdi biylegen qaharly qaghannyng qúrmetine úldaryna Shynghys dep at qoyyp, Altyn Ordanyng atasy, Qazaq handarynyng babasy - Joshy han kesenesine ziyarat etip, alyptar jayly anyzdar men kýilerdi tyndap ósken alyp el.

Álem tarihynda orny orasan, Euraziyanyng quatty da, alyp imperiyasy Úly Dalanyng Úlyq Úlysy - Altyn Ordanyng atyn asqaqtatudy Qazaq Eli tarihynda túnghysh ret osydan 7 jyl búryn, 2019 jyly QR Preziydenti Qasym-Jomart Toqaev memleket tizginin qolyna ala salyp kóterdi.

Búghan deyingi otyz jylda Altyn Ordanyng da, Alash Ordanyng da atyn biylik auzyna almaytyn...

2024 jyly Altyn Ordanyng astanasy bolghan Sarayshyq jatqan Atyraudaghy Últtyq qúryltayda memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aitqanday, Qazaqstannyng memlekettilik dәstýrinde airyqsha oryn alatyn, 6 ghasyr boyy Ortalyq Euraziyanyng taghdyryna tikeley yqpal etip, úlan-ghayyr aumaqta birtútas órkeniyet qúryp, jer jýzine Altyn Orda degen atpen tanylghan eng quatty memleket Joshy úlysynyng negizi qalanghanyna 800 jyl toluy toylanatyny el ruhyn kóterude.

Biz de búl baghaly bastamany jalghastyryp, 2019 jyly 6 qyrkýiekte Preziydent janyndaghy Últtyq Kenesting birinshi otyrysynda, Altyn Ordamen qatar Altyn Ordanyng atasy Joshy hannyng Úlyq Úlys taghyna otyruynyng 800 jyldyghyn atap ótuge jalghasuy kerektigi jayly úsynys jasaghan edik. Osy bayandamamyzda qazaq tarihyn qayta jazu kerektigin de qozghadyq. Qúdaygha shýkir, Qazaq tarihynyng 7 tomdyghy jazyluda. Onyng bir tomy Joshy hangha, Úlyq úlys pen Altyn Ordagha arnalghan.

Biz búl ruhany manyzy zor mәseleni parlamentte de jalghastyrdyq. 2024 jyly Mәjilisting jalpy otyrysynda Ýkimet basshysy Oljas Bektenovke Joshy úlysynyng 800 jyldyghyn atap ótu - Altyn Orda atyn asqaqtatudyng ruhany manyzy turaly «ALTYN ORDA MÚRAGERI - AQORDALY QAZAQ MEMLEKETI!“ atty Aq jol” fraksiyasynyng deputattyq saualyn jariyaladyq.

Memleket basshysy Joshy úlysynyng mereyli belesin layyqty atap ótip, elimizdi әlemge tanytu ýshin Altyn Orda brendin tolyq paydalanu qajettigine basa nazar audardy.

IYә, elimizding әlemdik imidjin nyghaytu ýshin Altyn Orda brendi kez kelgen el qyzyghar taptyrmas altyn qazyna.

Qazaq jerinde jatqan Úlyq úlystyng negizin qalaghan úly han Joshygha da, alyp imperiyanyng astanalary bolghan Úlytau men Sarayshyqqa da әlem nazaryn audarar kezeng bastaldy.

Memleket basshysynyng bastamasymen Joshy Úlysyn zertteu ghylymy instituty qúryldy.

1. Osynday әlem tarihyndaghy salmaghy orasan sanlaq túlghalar men manyzy zor tarihy qalalar ózge bir elding enshisinde bolsa, ne bolar edi... Shaghyn ghana Mongholiya Shynghys han arqyly dýnie jýzine dýbirin tanytyp jatyr... Biz de Shynghys hannyng alyp eskertkishinen kem emes kemel eskertkish keshenin túrghyzarmyz. Ol keshende Joshy hannyng da, әkesi Shynghys hannyng da, úly Batu hannyng da, sheshesi, Shynghys hannyng eng jaqyn kenesshisi bola bilgen, tórtkýl dýniyeni biylegen tórt úlyn tughan qazaq qyzy Bórte ananyng da eskertkishi túruy kerek. Úlystyng úly biyleushilerinin, batyrlardyn, biylerdin, aqyndardyn, asyldardyng mýsinderin qong kerek.

Altyn Ordagha arnalghan múnday alyp memorialdyq keshen túrghyzyp jatsaq, últ ruhy dýr silkiner dýbirli dýnie bolar edi...

2. Joshy úlysynyng 800 jyldyghyn merekeleu - eldik manyzy erekshe zor ruhany serpilis boluy tiyis. Alash ruhyn kóterer alyp imperiya Altyn Ordamyzdyng tarihyn kýndelikti nәr berer ruhany ainalymgha qosu ýshin memlekettik últtyq sayasat kerek. Altyn Ordadan Alash Ordagha deyingi otanshyldyq ór ruh Azattyq alghanymyzgha otyz jyldan assa da, әli jolgha qoyylmaghan Últtyq iydeologiyamyzdyng altyn ózegine ainaluy tiyis!

Altyn Ordanyng atasy Joshy han qúrghan Úlyq Úlystyng 800 jyldyq toyyna memleket boluyna "osy ortaghasyrlyq derjavanyng geosayasy múrasy negiz bolghan, kezinde Altyn Ordagha salyq tólegen birqatar Euraziya memleketteri” basshylaryn shaqyru kerek. Sonda "Qazaq eli bolmaghan" dep jýrgenderding tarihy sauatyn ashar taghylymdy sabaq bolar edi...

Altyn Orda imperiyasy jahandy almas qylyshpen jaulasa, múrageri - Qazaq Memleketi әlemdi aqyl-oyymen, bilim-ghylymymen, әdebiyeti men ónerimen jaulauy tiyis!

2024 jyly parlamentte jasaghan deputattyq saualymyzdaghy naqty úsynystarymyzdy eske sala keteyik:

1. Altyn Orda tarihy, Joshy hannyng erekshe túlghasy turaly derekti jәne kórkem filimder, serialdar men animasiyalyq tuyndylar týsiru kerek.

2. Altyn Orda dәuirining tarihy eskertkishteri Joshy han kesenesi, Sarayshyq qalashyghy jәne «Qyzyl oba» qorymyn turisttik ortalyqtargha ainaldyru kerek. Turistik infraqúrylymdy zaman talabyna layyqtau qajet.

3. Astanada Altyn Orda dәuirining úly múrasyn aishyqtaytyn asqaqtaghan alyp monument túrghyzu kerek.

4. Ádebiyetimiz ben mәdeniyetimizde, beyneleu ónerinde de Joshy han men Altyn Orda tarihy Tәuelsiz elding ústanymymen beynelenui kerek.

5. Mektep pen joghary oqu oryndarynda Altyn Orda dәuiri býgingi kýn talabymen oqyluy tiyis.

Parlamentte kótergen búl manyzy zor Joshy Úlysy - Altyn Orda mәselesi turaly deputattyq saualymyzgha Ýkimet basshysy O.Bektenov jauap berip, ýkimetting atqaryp jatqan jәne atqaratyn manyzdy sharalaryn atap kórsetti.

Olardyng barlyghy oryndalyp keledi. Derekti filimder týsirilip, shygharmalar jazyldy.

Endi mine, memleket basshysy bastaghan Úlyq Úlysty úlyqtau isi әlem ghalymdary arnayy at arytyp kelgen zor halyqaralyq simpoziumgha úlasty.

2026 jyly 19 mamyrda Astanadaghy Tәuelsizdik sarayynda “Altyn Orda - dala órkeniyetining ýlgisi retinde: tariyh, arheologiya, mәdeniyet, biregeylik” atty halyqaralyq simpozium eki kýn dýrildep ótti.

Álemning 20-dan asa elining ghalymdary bas qosqan halyqaralyq ýlken simpoziumda Altyn Ordanyng múrageri - Aq Ordaly Qazaq memleketining basshysy Qasym-Jomart Toqaev Altyn Ordanyng әlem tarihyndaghy erekshe manyzy turaly terennen tartyp, tolghamdy sóz sóiledi.

iNESKO Bas diyrektorynyng mәdeniyet jónindegi orynbasary mindetin atqarushy, YuNESKO dýniyejýzilik múra ortalyghynyng diyrektory Elundu Assomo Lazar, YuNESKO-nyng búrynghy Bas diyrektory, qazir “La Franse sengage” qorynyng preziydenti,

Qyrghyz Respublikasynyng Memlekettik hatshysy Arslan Qoyshiyev, Tatarstan Respubikasy mәdeniyet ministri Irada AIpova, Mongholiya Ghylym akademiyasy preziydenti Sodnosambuu Demberel, Ózbekstan Ghylym akademiyasy preziydenti Shavkat Aiypovtar bayandama jasady.

Keleli jiyndy QR Ghylym jәne joghary bilim ministri Sayasat Núrbek jýrgizdi.

TOQETERIN AYTQAN TOQAEV - BIZ ALTYN ORDANYNG TIKELEY MÚRAGERIMIZ!

Qasym-Jomart Toqaevtyng Altyn Ordagha arnalghan halyqaralyq simpoziumdaghy sózi — jay tarihy bayandama emes, Qazaqstannyng jana zaman talabyna say iydeologiyalyq, ghylymy jәne geosayasy baghytyn kórsetken manyzy zor sayasiy-órkeniyettik mәlimdeme boldy.

Eshkim eshnәrse dep dau aita almaytynday tereng tamyr, temirdey dәleldermen shegelep, sýbeli sózben surettegen, baghaly bayandama. Altyn Orda turaly traktattyng altyn qazyghy - «BIZ ALTYN ORDANYNG TIKELEY MÚRAGERIMIZ!»

1. Ruhaniy-qoghamdyq manyzy - Últtyq tarihy sanany kýsheytu

Toqaev Altyn Ordany «quatty alyp imperiya», «Euraziya órkeniyetine yqpal etken memleket», qazaq memlekettiligining tarihy sabaqtastyghynyng bir bóligi retinde naqty beynelep berdi.

Búl mynjyldyq zaman kelbetine býgingi kýn biyiginen bederli beyneleuding ruhany qoghamdyq-sayasy әseri zor:

a) Qazaq tarihyn «kóshpendi ghana» degen tar týsinikten shygharu

Altyn Orda imperiyasy tek quaty zor әskery qúrylym ghana emes,:

• diplomatiyasy,
• saudasy,
• dala poshtasy,
• qúqyqtyq jýiesi,
• mәdeny yqpaly bar órkeniyettik memleket retinde kórsetildi.

Búl: «qazaqtarda memleket bolmaghan», «kóshpendiler artta qalghan» degen eski otarlyq stereotipterdi kýiretip týsirgen kýshti iydeologiyalyq manyzy zor jauap boldy.

ә) Últtyq maqtanysh pen biregeylikti kýsheytu

Altyn Ordany qazaq tarihynyng qúramdas bóligi retinde resmy dengeyde moyyndau:

• otansýigishtik ruh pen tarihy qyzyghushylyqty arttyrady;
• últtyq biregeylikti kýsheytedi;
• memlekettilik tarihyn terendetedi.

Búl әsirese Tәuelsizdik iydeologiyasy ýshin óte manyzdy.Toqaevtyng sózi memlekettik dengeyde tarihy jadtyng manyzyn, últtyq tamyrdyng qúndylyghyn, mәdeny sabaqtastyqtyng qajettigin qayta bekitti.

2. Ghylymy ortadaghy manyzy

Tarih ghylymyna jana memlekettik impulis berdi

Simpoziumgha týrkologtar, arheologtar, mongholtanushylar siyaqty әlemning 20-dan astam elinen mamandar qatysty.

Búl birneshe ghylymy baghytty kýsheytedi:

a) Altyn Orda taqyrybyn resmy memlekettik qoldau

Qazaqstanda úzaq uaqyt Altyn Orda, Joshy Úlysy, týrki-monghol kezeni jetkilikti dengeyde zerttelmedi.

Preziydentting arnayy sóz sóileui búl Altyn Orda, Joshy Úlysy taqyrybynyng endi strategiyalyq ghylymy baghytqa ainalghanyn kórsetedi.

ә) Eski kenestik tarihy modeli, tar shenberden shyghu

Kenes dәuirinde Altyn Orda kóbine: «monghol-tatar ezgisi», «basqynshylyq jýie» retinde ghana týsindirildi.

Toqaev bolsa әlem tarihyndaghy kýrdeli, kópqyrly, órkeniyettik qúbylys retinde qarau kerektigin kórsetip berdi.

Búl — tarihnamalyq paradigmanyng ózgerui.

b) Arheologiya men dereknamanyng damuyna serpin

Múnday mәlimdemeden keyin Joshy han kesheni, Sarayshyq, Úlytau, Altyn Orda qalalary siyaqty baghyttargha basa nazar audarylady:, halyqaralyq jobalar, granttar, ekspedisiyalar, sifrlyq arhivter kóbirek bólinui yqtimal.

3. Halyqaralyq manyzy

a) Qazaqstannyng tarihiy-órkeniyettik brendin kýsheytu

Toqaev Tәuelsiz Qazaq Elin:

• tek postkenestik memleket emes,
• Úly dala órkeniyetining múrageri

retinde kórsetudi әlem ghalymdary men ziyalylary bas qosqan biyik minberden bastap berdi.

Búl halyqaralyq imidj ýshin asa manyzdy. Yaghny Qazaqstandy Shyghys pen Batysty jalghaghan, Euraziyalyq kenistikting tarihy ortalyghy retinde qabyldau kerek.

ә) Týrki әlemindegi iydeologiyalyq yqpaly

Altyn Orda qazaq, tatar, bashqúrt, noghay, qyrym tatarlary, ózbek, qyrghyz siyaqty halyqtardyng ortaq tarihy kenistigi retindegi róli aiqyn kórinedi.

Sondyqtan búl sóz Týrki memleketteri úiymy ayasyndaghy mәdeni-intellektualdyq integrasiyany da kýsheytedi.

b) Reseylik tarihy diskursqa janama jauap berildi

Resey tarihnamasynda Altyn Orda mәselesi óte sezimtal. Sebebi Reseyding memlekettiligi de belgili dәrejede Altyn Orda dәuirimen baylanysty. Sondyqtan, Toqaev bekgraundy әlemdik dengeyde bekemdelgen kәnigi kәsiby diplomat retinde agressivti ritorika qoldanbay, biraq Altyn Orda men Úly dala tarihynyng bólinbes sýiektestik ruhy men erekshe rólin naqty atap ótip, Qazaq memleketining óz tarihy subektiligin kórsetip berdi.

Búny Toqaev óz sózinde keltirgen «júmsaq tarihy diplomatiyanyn» jarqyn kórinisi deuge bolady.

v) Geosayasy maghyna

Qazirgi әlemde tarih jay ghylym emes, «soft power» (júmsaq kýsh) qúraly.

Toqaevtyng sózining toqeteri:

• Qazaqstannyng órkeniyettik subekt ekenin,
• óz tarihy narratiyvin ózi qalyptastyratynyn,
• últtyq tarihty halyqaralyq dengeyge shygharugha dayyn ekenin kórsetti.

Yaghni, Toqaevtyng sózi ýsh dengeyde manyzdy boldy:

• Qoghamda Últtyq tarihy sanany kýsheytti.
• Ghylymda Úlyq Úlys - Altyn Orda taqyryby zertteulerine jana impulis berdi.
• Halyqaralyq arenada Qazaqstannyng órkeniyettik jәne geosayasy pozisiyasyn nyghaytty.

Eng manyzdysy — Altyn Orda taqyryby endi:

• tek akademiyalyq mәsele emes,
• memlekettik iydeologiya,
• últtyq biregeylik,
• halyqaralyq mәdeny diplomatiya dengeyine kóterildi.
• Altyn Ordagha janasha kózqarastaghy tarihy tamyry tereng traktat – sayasy jәne ghylymy әlemge jasalaghan messedj.

Aq Orda iyesining Altyn Orda turaly qiyadan sermep, qiiyn tapqan qisyny tura tolghauyn tyndap otyryp, «Ketbúqaday biylerden kenes súrar kýn qayda» dep, «Aqsaq qúlandy» anyratugha dombyrany qolgha alghyng kelip ketedi eken...

Kesenesi Úly Dalanyng Úlytauynda jatqan, Qazaq handarynyng babasy, Altyn Ordanyng atasy - Joshy han túlghasy asqaqtay beredi!

Úly Dalanyng Úlyq úlysy, Altyn Orda múrageri Aq Ordaly Qazaq memleketining kók tuy kókte mәngi jelbirey bersin!

ASTANA DEKLARASIYaSYNYNG AYTARY AYQYN

Tәuelsiz Qazaq Elinde Altyn Ordadan Aq Ordagha deyingi sabaqtastyq saqtalyp kele jatyr.

Búghan Altyn Orda múrasyna arnalghan Astanadaghy halyqaralyq simpoziumgha qatysushylardyng aiqyn kózi jetti. Búl iri ghylymy shara Qazaqstannyng tarihy ghylymdy damytugha jәne elding órkeniyettik múrasyn halyqaralyq dengeyde ilgeriletuge baghyttalghan strategiyalyq baghytyn aiqyndaydy. Býginde Qazaq Eli Joshy Úlysynyng tarihyn zertteytin jetekshi halyqaralyq ortalyqtardyng birine ainalyp, Altyn Ordanyng әlem tarihyndaghy rólin jan-jaqty zerdeleu ýshin otandyq jәne sheteldik ghalymdardy biriktirip otyr.

Halyqaralyq simpozium júmysyna 20-dan astam elden 300-den asa jetekshi ghalymdar, diplomattar, halyqaralyq úiymdardyn, memlekettik organdardyng jәne mәdeny qauymdastyqtardyng ókilderi qatysuda. Baghdarlama ayasynda YuNESKO ókilderinin, sayasy qayratkerlerding jәne akademiyalyq orta ókilderining qatysuymen plenarlyq otyrys pen jeti taqyryptyq seksiyanyng júmysy úiymdastyrylghan.

Simpoziumgha qatysushylar Altyn Orda múrasyna arnalghan taqyryptyq kórmede Úlyq Úlys tarihyna qatysty arheologiyalyq, jazba jәne mәdeny jәdigerler qoyylghan ekspozisiyany aralap kórdi.

Negizgi nazar Joshy Úlysynyng sayasi, ekonomikalyq, mәdeny jәne ruhany múrasyna, sonday-aq onyng qazirgi Euraziyanyng damuyna yqpalyna audaryldy.

70 arheologiyalyq jәne sәulettik eskertkishti qamtityn interaktivti karta, sonyng ishinde 17 nysangha keneytilgen sipattama, әueden týsirilgen fotosuretter men 3D-vizualizasiya kórsetildi.

Kórmedegi negizgi jәdigerlerding biri – dәuir biyleushileri men tarihy túlghalar turaly genealogiyalyq mәlimetterdi qamtityn «Handar shejiresi» atty qoljazba.

Sonymen qatar Katalon atlasy, jazba derekter, tengeler jәne túrmystyq búiymdar bar. Jazba múralar arasynda 3 jarlyq, 4 diplomatiyalyq hat pen 21 qoljazba týpnúsqa jәne elektrondy formatta úsynylghan.

Kórmening maqsaty – Altyn Ordanyng tarihiy-mәdeny múrasyn jan-jaqty nasihattau jәne onyng ghylymy zertteu ayasyn keneytu.

Altyn Orda múrasyn zerdeleu boyynsha jýieli júmys Memleket basshysynyng tapsyrmasyna sәikes jýrgizilude. Preziydent Qasym-Jomart Toqaev búghan deyin Altyn Orda múrasynyng tarihy sanany nyghaytu men últtyq biregeylikti qalyptastyrudaghy erekshe manyzyn birneshe ret atap ótken. Joshy Úlysyn zertteu ghylymy institutynyng qúryluy otandyq tarih ghylymyn institusionaldyq damytudaghy manyzdy qadamgha ainaldy.

Altyn Orda múrasy – Qazaqstannyng tarihy biregeyligining manyzdy bóligi.

Altyn Orda Qazaq handyghynyng tarihy negizin qalaghan jәne qazaq halqynyng qalyptasuynda sheshushi ról atqarghan memleket retinde Qazaqstan tarihynda erekshe oryn alady. Dәl osy kezende týrki-músylman órkeniyettik kenistigi qalyptasyp, memlekettilik, sauda, mәdeniyet jәne diplomatiya qarqyndy damydy.

Memleket basshysy tarihy jadyny saqtaudyng jәne últtyq tarihty tereng zerdeleuding manyzyn birneshe ret atap ótti. Altyn Ordanyng rәmizderi men dәstýrleri qazirgi Qazaqstan memlekettiliginde de kórinis tabuda.

Preziydent reziydensiyasynyng «Aq Orda» atauy tarihy túrghydan Joshy Úlysy biyleushilerining ordasymen baylanysty bolsa, últtyq valuta – «tenge» atauy Altyn Orda dәuirindegi aqsha ainalymynan bastau alady. Búl turaly simpoziumda sóilegen sózinde Q.Toqaev:

– Kóptegen bedeldi ghalymdardyng pikirinshe, qazir Altyn Ordanyng aqsha jýiesinde mәn-manyzy airyqsha janalyqtar ashylyp jatyr. Arheologtar osy kezge deyin beymәlim bolyp kelgen ondaghan tiyn sarayyn tapty.

Mamandardyng aituynsha, naghyz órleu kezeninde Altyn Ordada shamamen 28 million kýmis tiyn soghylghan.

Qazirgi tanda memlekettik jәne jeke qordaghy sol dәuirge tiyesili tiyndardyng jalpy sany bir milliongha jetedi.

Qazaqstannyng últtyq valutasy – tenge atauy úlystyng «dang» sózinen tamyr tartady. «Denigi» sózining týbiri de osy úghymnan taraghan boluy mýmkin.

Búghan jay ghana lingvistikalyq sәikestik retinde qaraugha bolmaydy. Búl – keng baytaq aimaghymyzda payda bolghan aqsha jýiesining Altyn Orda zamanynda jasalghanyn kórsetetin naqty dәlel.» - dep aitty.

Halyqaralyq simpozium – ghylymy jәne gumanitarlyq dialog alanyna ainaldy.

Manyzdy baghyttardyng biri – Altyn Orda dәuirining eskertkishterin YuNESKO-nyng Býkilәlemdik múralar tizimine engizu bastamasyn ilgeriletu. Búl qatarda Joshy han kesenesi, Sarayshyq, Syghanaq, Sauran jәne Jankent sekildi biregey tarihy nysandar bar.

Simpoziumnyng manyzdy nәtiyjelerining biri – Altyn Orda múrasy jónindegi Astana deklarasiyasynyng qabyldanuy boldy. Qújat tarihy jadyny saqtaugha, mәdeniyetaralyq dialogty nyghaytugha jәne Ortalyq Euraziya halyqtarynyng ortaq múrasyn ilgeriletuge baghyttalghan.

Astana deklarasiyasy – halyqaralyq ózara is-qimyldyng negizi

Simpozium qorytyndysy boyynsha qatysushylar Altyn Orda múrasy Euraziya halyqtarynyng tarihy jәne mәdeny damuynyng ajyramas bóligi ekenin rastady.

Qazaqstan Joshy Úlysy múrasyn zertteu, saqtau jәne nasihattau baghytyndaghy jetekshi halyqaralyq ortalyqtardyng biregeyi retinde tanyldy.

2026 jyly Altyn Orda tarihymen baylanysty ýsh manyzdy data atap ótiledi:

• «Aqsaq qúlan» kýiining 800 jyldyghy;
• Batu hannyng Altyn Orda taghyna otyrghanyna 800 jyl;
• Joshy Úlysy biyleushilerining reziydensiyasy – Aq Ordanyng 800 jyldyghy.

ALTYN ORDANYNG MÚRAGERI - AQORDALY QAZAQ MEMLEKETI MÁNGILIK EL RETINDE JASAY BERSIN!

Qazybek Isa, aqyn, QR Parlamenti Mәjilisi deputaty

Abai.kz