Beysenbi, 4 Mausym 2026
212 0 pikir 3 Mausym, 2026 saghat 22:30

«Qazaqstan Respublikasynyng jana Konstitusiyasyn qabyldaugha baylanysty raqymshylyq jasau turaly» zang jobasy jóninde Abzal Qúspannyng bayandamasy

Suret: stan.kz saytynan alyndy

Qúrmetti Erlan Jaqanúly!

Qúrmetti әriptester!

Memleket basshysy biylghy jyldyng 17 nauryzynda jana Konstitusiyanyng qabyldanuyna baylanysty keshendi qylmystyq jәne әkimshilik raqymshylyq ótkiziletinin jariyalady.

Kóptegen elderding tәjiriybesinde dәstýrli atauly kýnderge oray raqymshylyq jasau turaly zandar qabyldanyp túrady.

Osy joly da biz Ýkimetpen birlesip raqymshylyq turaly zang jobasyn dayyndadyq.

Búl – qatelik jibergen, biraq óz isine ókinip, minez-qúlqymen týzelu jolyna týskenin dәleldegen adamdargha qatysty memleketimiz tarapynan jasalghan kezekti izgilik aktisining kórinisi.

Aldaghy raqymshylyqtyn búghan deyin jýrgizilgenderden ereksheligi – elimizde túnghysh ret qylmystyq raqymshylyqpenqatar әkimshilik raqymshylyq ta jýzege asyrylady.

Qylmystyq raqymshylyq shenberinde kelesi úsynylady:

1. Osy Zang jobasy qoldanysqa engizilgenge deyin jasalghan qylmystyq teris qylyqtar, qauiptiligi az qylmystar, sonday-aq ziyan keltiruge әkep soqpaghan nemese keltirilgen ziyandy tolyq ótegen ortasha auyr qylmystar ýshin qylmystyq jauaptylyqqa tartylatyn túlghalargha qatysty qylmystyq isterdi, sonyng ishinde sottardyng qarauyndaghy isterdi toqtatu;
2. Azamattar men memleketting qauipsizdigine eleuli qater tóndirmeytin qylmystar ýshin sottalghandardy, atap aitqanda, mynaday isterdi jasaghandardy jazadan bosatu:
qylmystyq teris qylyqtar men onsha auyr emes qylmystar;
ziyan keltiruge әkep soqpaghan nemese keltirilgen ziyandy tolyq ótegen ortasha auyr qylmystar;
3. Ortasha auyr qylmystar ýshin (jazanyng ótelmegen merzimin 1/2 bólikke), auyr qylmystar ýshin jәne asa auyr qylmystar ýshin sottalghandardyng jazasynyng ótelmegen merzimin qysqartu.

Sonymen qatar, Qylmystyq kodeksting 78-babyna sәikes, raqymshylyq asa qauipti qylmystar jasaghan adamdargha, atap aitqanda: sybaylas jemqorlyq, terroristik jәne ekstremistik qylmystar, kәmeletke tolmaghandardyng jynystyq tiyispeushiligine qarsy qylmystar, azaptaular jasaghandargha, qylmystardyng qaytalanuy (residiyv) kezinde, qoghamdyq qauiptiligi joghary dengeydegi qylmystar, jaqynda kriminalizasiyalanghan (qylmys qataryna jatqyzylghan) is-әreketter jasaghandargha, sonday-aq syrttay (syrttay ýkimmen) sottalghan adamdargha qoldanylmaydy.

Osy maqsatta zang jobasynda raqymshylyq qoldanylmaytyn qylmystardyng tizbesi aiqyndalghan (zang jobasynyng 3-baby).

Qylmystyq-prosestik kodeksting 476-babynyng 15-tarmaghyna sәikes, raqymshylyq jasau turaly týpkilikti sheshimdi әrbir sottalghangha qatysty sot jeke-jeke qabyldaytynyn atap ótken jón.

Zang jobasymen jergilikti atqarushy organdargha bas bostandyghynan aiyru oryndarynan bosatylatyn adamdardy әleumettik beyimdeu jәne qayta әleumettendiru (qoghamgha qayta kiriktiru) boyynsha mindetter jýkteledi.

Ákimshilik raqymshylyq shenberinde qúqyq búzushylyqtar ýshin salynghan әkimshilik aiyppúl týrindegi әkimshilik jazadan kelesi túlghalardy tolyq bosatu úsynylady:

Qazaqstan Respublikasynyng azamattary bolyp tabylatyn jeke túlghalardy;
jeke kәsipkerler qataryndaghy kәsipkerlik subektilerin;
jeke notariustardy, jeke sot oryndaushylaryn, advokattar men zang konsulitanttaryn.

Ákimshilik raqymshylyq sottar salghan aiyppúldargha, sonday-aq azamattar men memleketting qauipsizdigine qater tóndiretin qúqyq búzushylyqtar ýshin salynghan aiyppúldargha taralmaydy.

Zang jobasynda sonymen qatar raqymshylyqqoldanylmaytyn әkimshilik qúqyq búzushylyqtardyng tizbesi aiqyndalghan (zang jobasynyng 8-baby).

Zannyng qabyldanuy qosymsha qarjylyq shyghyndardy talap etpeydi jәne teris ekonomikalyq, әleumettik jәne qúqyqtyq saldargha әkep soqpaydy.

Osylaysha, zang jobasynda aldaghy raqymshylyqqabaylanysty adamnyn, qoghamnyng jәne memleketting mýddelerining tengerimi (balansy) qamtamasyz etilgen.

Qoldaularynyzdy súraymyn!

Bayandama ayaqtaldy. Nazar audarghandarynyzgha raqmet!

Abai.kz

0 pikir