«Qazaqstan Respublikasynyng jana Konstitusiyasyn qabyldaugha baylanysty raqymshylyq jasau turaly» zang jobasy jóninde Abzal Qúspannyng bayandamasy
Qúrmetti Erlan Jaqanúly!
Qúrmetti әriptester!
Memleket basshysy biylghy jyldyng 17 nauryzynda jana Konstitusiyanyng qabyldanuyna baylanysty keshendi qylmystyq jәne әkimshilik raqymshylyq ótkiziletinin jariyalady.
Kóptegen elderding tәjiriybesinde dәstýrli atauly kýnderge oray raqymshylyq jasau turaly zandar qabyldanyp túrady.
Osy joly da biz Ýkimetpen birlesip raqymshylyq turaly zang jobasyn dayyndadyq.
Búl – qatelik jibergen, biraq óz isine ókinip, minez-qúlqymen týzelu jolyna týskenin dәleldegen adamdargha qatysty memleketimiz tarapynan jasalghan kezekti izgilik aktisining kórinisi.
Aldaghy raqymshylyqtyn búghan deyin jýrgizilgenderden ereksheligi – elimizde túnghysh ret qylmystyq raqymshylyqpenqatar әkimshilik raqymshylyq ta jýzege asyrylady.
Qylmystyq raqymshylyq shenberinde kelesi úsynylady:
Sonymen qatar, Qylmystyq kodeksting 78-babyna sәikes, raqymshylyq asa qauipti qylmystar jasaghan adamdargha, atap aitqanda: sybaylas jemqorlyq, terroristik jәne ekstremistik qylmystar, kәmeletke tolmaghandardyng jynystyq tiyispeushiligine qarsy qylmystar, azaptaular jasaghandargha, qylmystardyng qaytalanuy (residiyv) kezinde, qoghamdyq qauiptiligi joghary dengeydegi qylmystar, jaqynda kriminalizasiyalanghan (qylmys qataryna jatqyzylghan) is-әreketter jasaghandargha, sonday-aq syrttay (syrttay ýkimmen) sottalghan adamdargha qoldanylmaydy.
Osy maqsatta zang jobasynda raqymshylyq qoldanylmaytyn qylmystardyng tizbesi aiqyndalghan (zang jobasynyng 3-baby).
Qylmystyq-prosestik kodeksting 476-babynyng 15-tarmaghyna sәikes, raqymshylyq jasau turaly týpkilikti sheshimdi әrbir sottalghangha qatysty sot jeke-jeke qabyldaytynyn atap ótken jón.
Zang jobasymen jergilikti atqarushy organdargha bas bostandyghynan aiyru oryndarynan bosatylatyn adamdardy әleumettik beyimdeu jәne qayta әleumettendiru (qoghamgha qayta kiriktiru) boyynsha mindetter jýkteledi.
Ákimshilik raqymshylyq shenberinde qúqyq búzushylyqtar ýshin salynghan әkimshilik aiyppúl týrindegi әkimshilik jazadan kelesi túlghalardy tolyq bosatu úsynylady:
Ákimshilik raqymshylyq sottar salghan aiyppúldargha, sonday-aq azamattar men memleketting qauipsizdigine qater tóndiretin qúqyq búzushylyqtar ýshin salynghan aiyppúldargha taralmaydy.
Zang jobasynda sonymen qatar raqymshylyqqoldanylmaytyn әkimshilik qúqyq búzushylyqtardyng tizbesi aiqyndalghan (zang jobasynyng 8-baby).
Zannyng qabyldanuy qosymsha qarjylyq shyghyndardy talap etpeydi jәne teris ekonomikalyq, әleumettik jәne qúqyqtyq saldargha әkep soqpaydy.
Osylaysha, zang jobasynda aldaghy raqymshylyqqabaylanysty adamnyn, qoghamnyng jәne memleketting mýddelerining tengerimi (balansy) qamtamasyz etilgen.
Qoldaularynyzdy súraymyn!
Bayandama ayaqtaldy. Nazar audarghandarynyzgha raqmet!
Abai.kz