12-13 qyrkýiek kýnderi Abay atyndaghy Qazaq últtyq opera jәne balet teatry 93-shi teatr mausymyn Ábdijәmil Núrpeyisovting әigili «Qan men ter» trilogiyasy jelisimen sahnalanghan «Aqbala» últtyq baletining premierasymen ashady. 

Búl qoyylym teatr tarihynda alghash ret qazaq әdebiyetining kórnekti tuyndysyn zamanauy balet tili arqyly jana qyrynan tanystyruymen erekshelenedi.

Spektakliding bas demeushisi – Timur Qúlybaevtyng «HALYK» qayyrymdylyq qory.

Qoyylymnyng shygharmashylyq qúramynda qazaqstandyq jәne sheteldik mamandar enbek etti.

Baletting muzykasyn kompozitor Arujan Oktyabri jazsa, horeograf-qoishysy – Germaniyadan kelgen Arshak Galumyan. Libretto avtory – Shynar Omarova. Qoyylymnyng ssenografiyasyn italiyalyq Eleonora Peronetty әzirledi.

Qoyylymnyng ózeginde tarihy ózgerister kezenindegi adam taghdyry, әsirese әielding ishki әlemi, mahabbaty, ýmiti, tandauy men jan kýizelisi kórinis tabady. Balette keyipkerlerding sezimi sóz arqyly emes, plastika, qimyl, ishara jәne muzyka arqyly jetkiziledi.

Búl – әiel taghdyry men әiel tandauy turaly óte dramalyq balet oqighasy. Osy qoyylym arqyly biz últtyq bolmysymyzdy saqtay otyryp, zamanauy kórermenmen qazirgi tilde sóilesetin zamanauy klassikany úsynghymyz keledi. Áriyne, búl bizding teatr ýshin erekshe janalyq. Teatrdyng 93 jyldyq tarihynda alghash ret plastikalyq zamanauy balet sahnalanyp otyr. Baletting muzykasyn jas kompozitor Arujan Oktyabri jazdy. Qoishy-horeografy – Arshak Galumyan. Eng aldymen, búl spektakliden rejisser Arshak Galumyannyng ózindik qoltanbasy aiqyn bayqalady, – deydi Abay atyndaghy QazÚOBT diyrektory Aynúr Kópbasarova.

«Aqbala» tarihy kezenning alasapyranynda qalghan adamdardyng taghdyryn, Aral ónirining qasiretin, mahabbat pen analyq sezimdi, adam men zaman arasyndaghy kýrdeli baylanysty arqau etedi. Qoyylymda teniz, ana bolu, qiraghan shanyraq jәne birtindep joghalyp bara jatqan ómir beyneleri manyzdy simvoldargha ainalyp, tútas bir dәuirding dramasyn ashady.

Qoyylymnyng horeograf-qongshysy Arshak Galumyan Qazaqstandaghy teatrlardyng repertuary óte bay ekenin atap ótti.

Klassikalyq qoyylymdardyng barlyghy derlik bar, búl jaghynan Qazaqstannyng mәdeny múrasy erekshe. Alayda zamanauy by óneri әli de bolsa kórermenge tolyqtay jaqynday qoyghan joq. Sondyqtan bizding basty maqsatymyzdyng biri – osy oqighany kórermenge barynsha týsinikti әri tabighy týrde jetkizu boldy. Olar spektaklidi tamashalau kezinde eshqanday jaysyzdyq sezinbey, oqigha әlemine erkin enip ketse dedik, –  deydi ol.

Arshak Galumyan, eng manyzdysy – oqighanyng ózin kórsetu emes, onyng ishindegi sezimderdi jetkizu ekenin aitady.

Yaghni, tarihtan tuyndaytyn emosiyalar men jan kýizelisin ashyp kórsetu. Búl sezimderdi oinap shyghu emes, dene qimyly arqyly beru manyzdy boldy, óitkeni balet – dene tili. Osyghan baylanysty atmosferagha, muzykalyq sheshimderge kóp kónil bóldik. Muzykany birneshe ret qayta qarap, dekorasiyalardy ózgerttik. Biraq negizgi maqsat ózgergen joq – adamdardyng sol kezende bastan keshken sezimderin, sol oqighanyng emosiyalyq әserin kórermenning jýregine jetkizu. Bizding aldymyzdaghy basty mindet osy boldy, – deydi sheteldik maman.

Premiera otandyq horeografiya ónerining kórnekti ókilderi – Qazaq KSR-ning enbek sinirgen әrtisteri Ludmila Rudakova men Eduard Malibekovting jarqyn ruhyna arnalady.

«Aqbala» spektakli mәdeny múrany saqtaumen qatar, ony jana kórkemdik tilde qayta payymdaugha baghyttalghan joba retinde úsynylady. Qoyylym arqyly kórermenge adam taghdyry, әiel bolmysy jәne uaqyt turaly tereng oy horeografiya óneri arqyly jetkizilmek.

Abai.kz