Аштық мәселесі - жаһандық сын-қатер және оның шешу жолдары

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Заң факультеті қылмыстық құқық, қылмыстық іс жүргізу және криминалистика кафедрасының білім алушыларымен қазіргі таңдағы өзекті мәселе болған аштық тақырыбында дөңгелек үстел өткіздік.
Дөңгелек үстел барысында тақырыпты толықтай талдадық. Аштық – бүгінгі күні әлем халқының маңызды мәселелерінің бірі. Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаттарының 2-ші мақсаты – «аштықты жою» осы жаһандық проблеманы шешуге бағытталған. Миллиондаған адамның азық-түлікке қолжетімділігі шектеулі, бұл экономикалық тұрақсыздық, денсаулық мәселелері және әлеуметтік теңсіздікті туындатып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) деректері бойынша, қазіргі уақытта шамамен 735 миллионнан астам адам жеткілікті тамақтанбайды. Африка, Оңтүстік Азия және Латын Америкасы елдері бұл мәселеден ең көп зардап шегуде. Азық-түлік тапшылығының негізгі себептеріне кедейлік, климаттық өзгерістер, әскери қақтығыстар және азық-түлік жүйесіндегі теңсіздік жатады.Кафедраның білім алушыларымен аштықтың негізгі себептеріне тоқталып өттік:
- Кедейлік: Экономикалық тұрғыдан әлсіз елдерде халықтың азық-түлік сатып алуға мүмкіндігі жоқ. Кедейлік пен аштық бір-бірімен тығыз байланысты.
- Климаттық өзгерістер: Құрғақшылық, су тасқыны және басқа да табиғи апаттар ауыл шаруашылығы өндірісіне кері әсерін тигізіп, өнімділікті төмендетуде.
- Қарулы қақтығыстар: Соғыс аймақтарында азық-түлік жеткізу жолдары бұзылып, халықтың негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз ету қиындайды.
- Азық-түлік жүйесіндегі теңсіздік:Әлемде азық-түлік жеткілікті болғанымен, оның дұрыс таратылмауы салдарынан бір аймақ аштықты бастан кешірсе, екінші аймақта тағам қалдықтары көбейіп жатыр.
Аштық – жаһандық деңгейдегі ең үлкен гуманитарлық мәселелердің бірі. Оны шешу үшін халықаралық ұйымдар, үкіметтер және қоғам болып бірлесе әрекет ету қажет. Қазақстан да аштықты жою және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында маңызды шаралар қабылдауда. Елдің ауыл шаруашылығы саласын дамыту, агроөнеркәсіптік кешенді қолдау және азық-түлік өндірісін арттыру арқылы халықтың азық-түлікке қолжетімділігін жақсарту көзделеді.
Сонымен қатар, Қазақстан климаттық өзгерістерге бейімделу және тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған халықаралық келісімдерге қатысып, жаһандық бастамаларға үлес қосуда. Елдің ауыл шаруашылығындағы инновациялар мен жаңа технологиялар аштықты жою мақсаттарына жетуге мүмкіндік бермек.
Аштықты жою – адамзаттың ең басты міндеттерінің бірі. Бұл мәселені шешу тек азық-түліктің қолжетімділігіне ғана емес, бүкіл әлемдегі адамдардың денсаулығы мен әл-ауқатына тікелей әсер етеді. БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттары шеңберінде аштықты жою бойынша қабылданып жатқан шаралар әлемдегі экономикалық, әлеуметтік, экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды бөлігі. Әрбір адамның жеткілікті тамақтану құқығы бар, ал бұл құқықтың сақталуы әлемдегі тұрақтылық пен әділеттіліктің кепілі бола алады. “Нөлдік аштық” мақсатына жету – тек игі мақсат емес, бұл болашақ ұрпаққа қалдыратын ең үлкен мұрамыз.
Бисенова М.Қ.,
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Заң факультеті қылмыстық құқық, қылмыстық іс жүргізу және криминалистика кафедрасының доценті, з.ғ.к
Abai.kz