АҚШ президенті Дональд Трамп сәрсенбіде (11 ақпан) Ақ үйде Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхумен кездесті.

Трамп Иранмен келіссөздерді жалғастыра беретінін атап өтіп, келісімге қол жеткізу оның «басты нұсқасы» екенін мәлімдеді. Дегенмен, Нетаньяху: «АҚШ-Иран диалогы Израильдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге негізделуі керек», - деді.

AFP агенттігінің хабарлауынша, Нетаньяхумен кездескеннен кейін Трамп өзінің «Truth Social» платформасында: «Әлі соңғы шешім қабылданған жоқ. Жалғыз сенімділік - мен Иранмен келіссөздер келісімге қол жеткізуге болатынын анықтау үшін жалғасатынын атап өттім. Егер қол жеткізілсе, бұл менің қалаған нұсқам», - деп жазды.

Трамп сонымен қатар, келіссөздер сәтсіз аяқталса, «соңғы нәтиже қандай болатынын көреміз», деп мәлімдеді.

Қазіргі уақытта Америка Құрама Штаттары Таяу Шығыста үлкен әскери күш орналастырды. Трамп «өткен жолы Иран келісімге келмеу туралы шешім қабылдағанын» және нәтижесі «олар үшін жақсы болмағанын» атап өтті. Ол Израиль Иранға қарсы 12 күндік әскери операция бастағаннан кейін, АҚШ-тың Иранның ядролық нысандарын бомбалауын меңзеді.

Трамп жазбасында: «Бұл жолы олар (Иран билігі) ақылды болады деп үміттенемін», - деп жазды.

Израиль премьер-министрінің кеңсесі таратқан мәлімдемеге сәйкес, Нетаньяху келіссөздер барысында Израильдің қауіпсіздік қажеттіліктері АҚШ-Иран келіссөздері аясында толық қарастырылуы керек екенін атап өттен. Екі тарап та тығыз үйлестіру мен байланыс орнатуға келіскен.

Нетаньяху бұған дейін кез келген келіссөздер Иранның баллистикалық зымыран бағдарламасына шектеулер енгізуі керек екенін мәлімдеді және Иранның аймақтық одақтастардың қарулы топтарына қолдау көрсетуін тоқтатуды талап етті. Бұл топтарға Йемендегі хусит көтерілісшілері, Ливандағы Хезболла және Палестинадағы Хамас кіреді.

Израиль Иранның зымыран мүмкіндіктерін «қызыл сызық» деп санайды. Екі елдің арасы шамамен 2000 шақырым. Нетаньяху ұзақ уақыт бойы әскери құралдар Иранның ядролық мәселесін толығымен шешудің жалғыз жолы деп мәлімдеп келеді.

АҚШ пен Иран майданы мүлде кереғар. 6 ақпанда АҚШ пен Иран Оманда алғашқы келіссөздер кезеңін өткізіп, диалогты жалғастыруға дайын екендіктерін білдірді, бірақ ұстанымдарындағы елеулі келіспеушіліктер әлі де сақталуда.

Иранның Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы Әли Ларижани сәрсенбіде Al Jazeera арнасына берген сұхбатында қазіргі келіссөздер «ядролық мәселемен шектеліп жатқанын» мәлімдеді. Ол Тегеран уран байыту қызметінен толығымен бас тартпайтынын қайталап, Израильді келіссөз процесін «саботаждауға» тырысты деп айыптады. Ол сондай-ақ АҚШ шабуыл жасаса, «біз аймақтағы АҚШ базаларына соққы береміз» деп ескертті.

Екінші жағынан, АҚШ кез келген болашақ келісім ядролық мәселемен шектелмеуі керек, сонымен қатар Иранның баллистикалық зымырандарының ұшу қашықтығын шектеуді және Израильге қарсы қарулы топтарды қолдауды тоқтатуды қамтуы керек деп мәлімдеді.

Нетаньяху сол күні АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен кездесіп, Израильдің Трамп бастаған «Бейбітшілік комитетіне» қосылатынын ресми түрде растады.

Бұл көпжақты механизм бастапқыда 19 ақпанда Вашингтонда іске қосу рәсімін өткізуі керек еді. Сарапшылардың пікірінше, Нетаньяхудың кезекті сапары Трамптың келесі аптада араб көшбасшыларымен кездесуінің алдын орау екені анық. Сол арқылы кейбір араб елдерінің Иранға қатысты саясатында бейтараптық болады деп күтілуде.

Трамп басқаратын «Бейбітшілік комитеті» бастапқыда Газа соғысын тоқтатуға бағытталған болатын, бірақ оның жарғысы жаһандық қақтығыстарды реттеуді қамтып, жауапкершілік аясын кеңейтті. Кейбір бақылаушылар бұл БҰҰ-ның араағайындық механизмдерімен функционалды түрде бәсекелесуге арналған деп санайды.

Есбол Үсенұлы

Abai.kz