Бүгінде жаһандық экономика мен басқару жүйелерінің қарқынды өзгеруі жаңа буын басқарушыларын даярлауды талап етеді.

Осы тұрғыда әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің менеджмент кафедрасы Қазақстандағы басқару білімін дамытуға, ғылыми зерттеулер жүргізуге және халықаралық академиялық ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған маңызды ғылыми-білім беру орталығы ретінде қалыптасып келеді. Кафедра заманауи білім беру бағдарламаларын жүзеге асырып қана қоймай, басқару саласындағы ғылыми мектептердің дамуына және кәсіби басқарушыларды даярлауға елеулі үлес қосуда.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан мен Орталық Азиядағы ғана емес, әлемдік деңгейдегі жетекші университеттердің бірі болып табылады, бұл әлемдік рейтингтермен расталады. Университет QS World University Rankings 2025 (QS WUR) халықаралық рейтингінде әлемнің ТОП-200 ЖОО-на кірді. 2025 жылы ол 9 көрсеткіш бойынша 67 позицияға, 230-дан 163 орынға көтерілді. Университет бай академиялық дәстүрлерді, заманауи білім беру технологияларын және белсенді халықаралық ынтымақтастықты біріктіреді. Университет құрылымында менеджмент, экономика, маркетинг және қаржы салалары бойынша мамандар даярлайтын Экономика және бизнес жоғары мектебі маңызды рөл атқарады.

Мектептің негізгі бөлімшелерінің бірі "Менеджмент" кафедрасы болып табылады, ол басқарушы кадрларды даярлау, ғылыми зерттеулерді дамыту және кәсіби ортамен өзара іс-қимыл орталығы болып табылады. Бүгінгі таңда кафедрада бакалавриат, магистратура және докторантура деңгейлерінде 4 білім беру бағдарламасы бар. Білім беру бағдарламаларына келесі мамандықтар кіреді: Мемлекеттік және жергілікті басқару, Менеджмент, Инновациялық менеджмент, Жобаларды басқару.

Кадрлық және ғылыми әлеует

Менеджмент кафедрасы маңызды ғылыми-білім беру әлеуетіне ие. Кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамы құрамында 35 қызметкер жұмыс істейді, олардың ішінде 7 ғылым докторы, 10 ғылым кандидаты және 2 PhD бар. Кафедра оқытушылары ғылыми жобалар мен зерттеулерге белсенді қатысады, бұл білім беру процесін өзекті ғылыми әзірлемелермен біріктіруге ықпал етеді.

Соңғы жылдары кафедра қызметкерлері менеджмент, тұрақты даму, мемлекеттік басқару және инновациялар саласында зерттеу қызметін белсенді дамытуда. Зерттеу нәтижелері жетекші ғылыми журналдарда жарияланады және білім беру процесінде қолданылады.

Ғылыми жобалар және зерттеу қызметі

Кафедраның ғылыми жұмысы мемлекеттік гранттық жобалар мен пәнаралық зерттеулерді жүзеге асыруды қамтиды. Соңғы бес жылда кафедрада жалпы қаржыландырумен 200 млн теңгеден астам 7 ғылыми жоба іске асырылды.

Зерттеу бағыттары мыналарды қамтиды:

• Қазақстанда циркулярлық экономиканы дамыту;
• әлеуметтік саланы мемлекеттік реттеу мәселелері;
• тұрақты даму және ESG қағидаттарын енгізу;
• әлеуметтік кәсіпкерлікті дамыту;
• мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру.

Тұрақты даму мен ESG қағидаттарына арналған жоба аясында 180-нен астам компанияның қызметі және 400-ден астам ғылыми жарияланымдар мен есептер зерттелді. Бұл зерттеулер бизнес тәжірибесінде тұрақты даму қағидаттарын енгізудің ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік берді.

Зерттеу нәтижелері халықаралық ғылыми журналдарда, соның ішінде Scopus деректер базасында индекстелетін басылымдарда, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі ұсынған ғылыми журналдарда жарияланып келеді.

Халықаралық ғылыми ынтымақтастық

Кафедра түрлі елдердің университеттерімен және ғылыми орталықтарымен халықаралық ынтымақтастықты белсенді дамытуда. Соңғы жылдары шетелдік университеттермен және ғылыми ұйымдармен ғылыми-техникалық ынтымақтастық туралы 11 шарт жасалды.

Серіктестік ұйымдар арасында:

• Польша, Чехия және Италия университеттері
• АҚШ және Нидерланды университеттері
• Түркия, Финляндия және Малайзияның ғылыми орталықтары бар.

Сонымен қатар, кафедра 70-тен астам шетелдік ғылыми ұйымдармен ынтымақтастық орнатып, академиялық ұтқырлықты дамытуға, бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізуге және докторанттарды даярлауға ықпал етуде. Кафедра оқытушылары Erasmus+ бағдарламаларын, сондай-ақ Еуропа және Азия университеттерінің ғылыми бағдарламаларын қоса алғанда, халықаралық ғылыми тағылымдамаларға қатысады.

Жарияланым белсенділігі және ғылыми нәтижелер

Кафедраның белсенді ғылыми қызметі оқытушылардың жарияланымдарында көрініс тауып келеді. Соңғы бес жылда Scopus дерекқорында индекстелетін журналдарда 30 ғылыми мақала, сондай-ақ ҚР ҰӘҚ КОКСНВО ұсынған ғылыми журналдарда 92 мақала жарияланды.

Жарияланымдар арасында тұрақты даму, жобаларды басқару, экономикалық өсу, адам ресурстарын басқару және инновациялық қызмет мәселелері бойынша зерттеулер ұсынылған.

Менеджмент және бизнес-білім беру орталығы

Кафедра жанында Менеджмент және бизнес-білім беру орталығы жұмыс істейді, ол басқару саласында консультациялық қызметтер көрсетеді және студенттерге, магистранттарға, докторанттарға және бизнес өкілдеріне білім беру бағдарламаларын жүргізеді.

Орталық келесі бағыттар бойынша жұмыстар ұйымдастырады:

• жобаларды басқару бойынша тренингтер;
• оқытушыларға арналған ғылыми-әдістемелік семинарлар;
• бизнес және мемлекеттік сектор мамандарына арналған біліктілікті арттыру бағдарламалары.

2024 жылы орталық бірқатар білім беру курстары мен біліктілікті арттыру бағдарламаларын өткізді, бұл 1 млн теңгеден астам бюджеттен тыс қаражат тартуға мүмкіндік берді.

Зерттеушілер мен жас ғалымдарды даярлау

Кафедра ғылыми кадрларды даярлау ісіне белсенді түрде қатысады. Білім беру бағдарламаларына студенттер, магистранттар және PhD-докторанттар тартылып, олар ғылыми зерттеулерге, конференцияларға және түрлі академиялық жобаларға белсенді қатысады.

Кафедраның ғылыми-зерттеу қызметіне 65 студент, 13 магистрант және 6 докторант қатысуда. Бұл өз кезегінде ғылыми мектептің қалыптасуына және жас мамандардың зерттеу құзыреттерінің дамуына ықпал етеді.

Кафедраның басқарушылық білім беруді дамытудағы рөлі

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Менеджмент кафедрасы Қазақстанда заманауи басқарушылық білім беруді дамытуға бағытталған білім беру, ғылыми және сараптамалық қызметті біріктіреді.

Жоғары білікті мамандарды даярлау, ғылыми жобаларды іске асыру, халықаралық ынтымақтастық және бизнес-қоғамдастықпен өзара іс-қимыл кафедраға жаһандық экономика және тұрақты даму жағдайында тиімді жұмыс істей алатын басқарушылардың жаңа буынын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Алтынай Тюлькубаева,

PhD докторант, оқытушы. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Менеджмент кафедрасы

Abai.kz