Анталия дипломатиялық форумы — жаһандық саясаттың өзекті мәселелері талқыланатын маңызды халықаралық алаңдардың бірі. Осындай беделді жиында Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуы Қазақстанның сыртқы саясаттағы белсенді әрі теңгерімді ұстанымын айқын көрсетеді. Әділет және даму партиясының Түркі мемлекеттерімен байланыстар жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары Решиде Йүкселдің пікірінше, бұл тек протоколдық сапар емес, елдің халықаралық беделін нақты күшейтетін стратегиялық қадам.

Форум аясындағы жоғары деңгейдегі кездесулер Қазақстанды сенімді серіктес ретінде танытып қана қоймай, жаңа инвестициялық жобалар мен көпсалалы әріптестіктерге жол ашады. Әсіресе Режеп Тайып Ердоғанмен өтетін келіссөздер екі ел арасындағы сауда, логистика және энергетика бағыттарындағы ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруі мүмкін. Транскаспий дәлізі секілді ірі жобалар арқылы Қазақстанның өңірлік хаб ретіндегі рөлі арта түседі. Сонымен қатар, мұндай халықаралық диалог алаңдары елдің жаһандық саясаттағы орнын нығайтып, оны тек қатысушы емес, ықпал етуші мемлекет ретінде қалыптастыруға мүмкіндік береді. Осылайша, Анталия форумына қатысу — Қазақстан үшін имидждік қадам ғана емес, нақты экономикалық және саяси нәтижелерге бастайтын маңызды дипломатиялық құрал.

- Қасым-Жомарт Тоқаевтың Анталия дипломатиялық форумына қатысуы Қазақстанның халықаралық деңгейдегі беделін қалай арттыра алады?

- Қасым-Жомарт Тоқаевтің Анталия дипломатия форумына қатысуы Қазақстанның халықаралық беделін күшейтеді. Бұл алаңда көріну елдің жаһандық мәселелерге белсенді қатысатынын көрсетеді. Сонымен қатар, Тоқаев Қазақстанның сыртқы саясаттағы ұстанымын таныстырып, сенімді серіктес ретіндегі имиджін нығайтады. Форум аясындағы екіжақты кездесулер жаңа экономикалық және дипломатиялық байланыстарға жол ашады. Ал Түркияда өтуі Орталық Азия-Түркия ынтымақтастығын күшейтіп, Қазақстанның өңірлік рөлін арттыра түседі. Қысқасы, бұл форумға қатысу елдің дипломатиялық ықпалын да, халықаралық байланыстарын да кеңейтеді.

- Бұл форум Қазақстан үшін жаңа серіктестіктер орнатуға қандай мүмкіндіктер ашады?

- Анталия дипломатия форумы Қазақстан үшін жаңа серіктестіктер құруға кең мүмкіндік береді. Біріншіден, форум аясында түрлі елдердің саясаткерлері, инвесторлар мен компания өкілдері бас қосады. Бұл Қазақстанға энергетика, логистика, ауыл шаруашылығы сияқты салалардағы жобаларын таныстырып, тікелей инвестиция тартуға жол ашады. Екіншіден, өңірлік ынтымақтастық кеңейеді. Қазақстан Түркия және Орталық Азия елдерімен бірлескен жобаларды дамытуға мүмкіндік алады. Үшіншіден, саяси және дипломатиялық байланыстар нығаяды. Көшбасшылар арасындағы кездесулер халықаралық ұйымдардағы өзара қолдауға және ортақ бастамаларға негіз болуы мүмкін. Сонымен қатар, технология, инновация, білім және мәдениет салаларында да жаңа әріптестіктер орнатуға жағдай жасалады. Бұл елдің дамуын жеделдетіп, халықаралық беделін арттырады. Қорытындылай келе, мұндай форум Қазақстан үшін тек таныстыру алаңы емес, ұзақ мерзімді әрі көпсалалы серіктестіктер қалыптастыратын маңызды мүмкіндік болып табылады.

- Режеп Тайып Ердоғанмен кездесу аясында екі ел ынтымақтастығының қай бағыттары жаңа деңгейге көтерілуі мүмкін?

- Режеп Тайып Ердоған мен Қасым-Жомарт Тоқаев арасындағы кездесу Түркия мен Қазақстан ынтымақтастығын жаңа деңгейге көтеруі мүмкін. Ең алдымен, сауда мен инвестиция көлемін арттыруға мүмкіндік бар. Екі ел кәсіпкерлері үшін жаңа жобалар ашылып, өзара капитал ағыны күшеюі ықтимал. Көлік-логистика саласында, әсіресе Транскаспий Орта дәлізі арқылы өтетін бағытты дамыту стратегиялық тұрғыдан өте маңызды. Бұл Еуропа мен Азияны байланыстыратын тиімді маршрутты бірге ілгерілетуге жол ашады. Энергетикада Қазақстан ресурстары мен Түркияның транзиттік рөлі ұштасып, мұнай-газбен қатар жаңартылатын энергия жобаларына серпін береді. Қорғаныс және қауіпсіздік саласында да әріптестік тереңдеуі мүмкін. Әсіресе, бірлескен өндіріс, технология алмасу және әскери дайындық бағыттары кеңейеді. Сонымен қатар цифрландыру, білім, мәдениет және ауыл шаруашылығы салаларында да жаңа бастамалар жүзеге асуы ықтимал. Жалпы, бұл кездесу екіжақты қатынасты көпсалалы стратегиялық серіктестік деңгейіне шығарып, нақты жобалар арқылы нығайтуға мүмкіндік береді.

- Екіжақты кездесулерден қандай нақты саяси немесе экономикалық нәтижелер күтуге болады?

- Режеп Тайып Ердоған мен Қасым-Жомарт Тоқаевтың Анталия дипломатия форумы аясындағы кездесулерінен тек жалпы мәлімдемелер емес, нақты нәтижелер күтіледі. Мұндай нәтижелер әдетте бірнеше бағыт бойынша байқалады:

Келісімдер мен меморандумдар

Тараптар сауда, инвестиция, энергетика және көлік салаларында нақты құжаттарға қол қоюы мүмкін. Бұл жаңа жобаларды іске қосуға мүмкіндік береді.

Сауда көлемі бойынша нақты мақсаттар

Екі ел сауда айналымын арттыру үшін белгілі бір сандық межелерді (мысалы, бірнеше жыл ішінде нақты миллиард доллар көлеміне жету) жариялауы мүмкін.

Бірлескен жобаларды іске қосу

Көлік-логистика (Орта дәліз), энергетика немесе өндіріс салаларында нақты жобалар басталуы ықтимал.

Институционалдық ынтымақтастықты күшейту Екіжақты кеңестер мен жұмыс топтарының қызметі жанданып, жаңа тетіктер құрылуы мүмкін. Бұл серіктестікті жүйелі деңгейге көтереді.

Виза, көлік және бизнеске қолайлы жағдайлар Виза режимін жеңілдету, жаңа әуе бағыттарын ашу және кеден рәсімдерін жеделдету сияқты шешімдер қабылдануы ықтимал. Қорғаныс және қауіпсіздік саласы Әскери ынтымақтастық, бірлескен оқу-жаттығулар мен технология алмасу бойынша келісімдер жасалуы мүмкін.

Ортақ саяси мәлімдемелер

Аймақтық және жаһандық мәселелер бойынша бірлескен ұстанымдар жарияланады. Инвестициялық жобалар туралы хабарламалар

Ірі компаниялар тарапынан жаңа инвестициялар жөнінде нақты шешімдер жариялануы мүмкін. Қорыта айтқанда, мұндай кездесулердің басты нәтижесі — жай дипломатиялық диалог емес, нақты келісімдер, жарияланған мақсаттар және іске қосылған жобалар сияқты өлшенетін нәтижелер болуы.

- Мұндай халықаралық алаңдар қазақстандық бизнес пен инвестициялық жобаларды ілгерілетуге қалай әсер етеді?

- Анталия дипломатия форумы сияқты халықаралық алаңдар Қазақстан бизнесі мен инвестициялық жобаларының дамуына тікелей әсер етеді. Біріншіден, қазақстандық компаниялар шетелдік инвесторлармен тікелей байланыс орнатып, инвестиция тартуға мүмкіндік алады. Екіншіден, ірі жобалар халықаралық деңгейде таныстырылып, оларға деген сенім артады. Үшіншіден, шетелдік серіктестермен бірлескен кәсіпорындар құрылып, технология мен тәжірибе алмасу жүзеге асады. Сонымен қатар, жаңа нарықтарға шығу, қосымша қаржы көздерін табу және елдің инвестициялық имиджін күшейтуге жол ашылады. Қысқасы, мұндай форумдар – бизнес үшін тек таныстыру алаңы емес, нақты серіктестік, инвестиция және даму мүмкіндігі.

- Анталия форумына қатысу Қазақстанның жаһандық диалогтағы рөлін күшейтуге қандай серпін бере алады?

- Анталия дипломатия форумына қатысу Қазақстанның жаһандық диалогтағы рөлін көрсетіп қана қоймай, оны күшейте түседі. Бұл Қазақстанды халықаралық деңгейде тек бақылаушы емес, белсенді, пікір білдіретін және маңызды шешімдерге ықпал ете алатын мемлекет ретінде танытады. Сонымен қатар, мұндай алаңдар елдің дипломатиялық байланыстарын кеңейтіп, жаңа серіктестіктер орнатуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде Қазақстанның халықаралық беделін арттырып, оның арағайындық және келіссөз жүргізу қабілетін нығайтады. Қысқасы, форумға қатысу Қазақстанның жаһандық аренадағы ықпалын арттырып, оны маңызды дипломатиялық ойыншы ретінде қалыптастырады.

Abai.kz