ەگەر، ۇكىمەت ءوز قانداستارىنا قويعان بۇل تالاپتى رەسەي مەن بەلورۋس ازاماتتارىنا دا قويسا، مەن سىزگە بۇل حاتتى جازباس ەدىم!

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
                 پرەمەر-ءمينيسترى
و.ا. بەكتەنوۆ مىرزاعا!

اينالايىن ولجاس باۋىرىم! 

«شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامدارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات بەرۋ» جانە «قانداس مارتەبەسىن بەرۋ نەمەسە ۇزارتۋ» مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرى بويىنشا پيلوتتىق جوبانى ىسكە قوسۋ جانە ىسكە اسىرۋ تۋرالى بىرلەسكەن بۇيرىق ونسىز دا قۇجاتتانۋدىڭ قيىندىعىنان قالتىلداپ ارەڭ تۇرعان قانداستار كوشىن ودان ارى جارعا جىقتى. اسىرەسە، قىتايدان ورالعان ەتنيكالىق قازاقتاردى.

ءبىرىنشى، كەسىپ ايتايىن، «شىعۋ پاراعى» مەن «سوتتىلىعىنىڭ بار نە جوق ەكەنى» تۋرالى انىقتامانى قىتاي تارابى باسىن كەسىپ الساڭىز دا بەرمەيدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقىماق ەمەس قوي، بۇنداي قۇجاتتاردى تالاپ ەتۋدى قىتايدان ورالعان قانداستاردان 2017 جىلى الدىرىپ تاستاعان بولاتىن.

مىسالى،  شەتەلگە قونىستانعان قحر ازاماتى ءوز ەركىمەن شەتەل ازاماتتىعىن قابىلداسا، سول كۇننەن باستاپ، قحر-دىڭ ازاماتتىعىنان اۆتوماتتى تۇردە شىققان بولىپ ەسەپتەلەدى.

سوندىقتان، «شىعۋ پاراعىن» قىتاي تارابى بەرمەيدى.

ال، «سوتتىلىعىنىڭ بار نە جوق ەكەنى» تۋرالى انىقتاماعا كەلسەك، مۇنداي انىقتامانى قىتاي ۇكىمەتى ءوز ىشىندەگى ازاماتتارىنا دا بەرمەيدى.

سەبەبى، قىلمىسى ءۇشىن الىنباعان نەمەسە جويىلماعان سوتتالعاندىعى بار ازاماتتاردىڭ ورنى – تۇرمە!

قاعازباستىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قىتاي ۇكىمەتى 2015 جىلى 18 انىقتامانى تالاپ ەتۋدى شەكتەگەن. سونىڭ 14-ءشىسى – وسى «سوتتىلىق» تۋرالى انىقتاما.

بۇل تۋرالى ءبىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى كەزىندە قىتاي تارابىنان ارنايى سۇراۋ سالىپ، اتالعان انىقتامانى قىتاي تارابىنىڭ شەتەلگە شىعاتىن ازاماتتارىنا بەرمەيتىنىن انىقتاعان. سونىڭ كوشىرمەسىن وسى حاتقا تىركەپ، سىزگە جىبەردىم.

ەگەر، ماعان سەنبەسەڭىز، ءوزىڭىز سۇراۋ سالىپ، قايتالاي انىقتاپ كورسەڭىز بولادى. بۇل – ءبىر.

تاعى ءبىر ءادىس، ەگەر، قىتايدان ورالعان ازاماتتار كۇدىك تۋدىرعان جاعدايدا، بۇكىل ەلدى ابىگەرگە سالماي، سونداي كۇدىك تۋدىرعان ادامدار تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تاراپتار مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارىنا قاتىستى اقپارات الماسۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى 2023 جىلعى 6 قازانداعى زاڭى اياسىندا قىتاي تاراپىنا سۇراۋ سالىپ انىقتاۋلارىڭىزعا بولادى عوي...

ەكىنشى، «قانداس مارتەبەسىن بەرۋ» قاعيدالارى تۋرالى.

قونىستانۋ وڭىرلەرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى الەۋمەتتىك كودەكسىنىڭ 112-بابى 3-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىنا سايكەس انىقتالعان وڭىرلەرگە بارعان ەتنيكالىق قازاقتارعا عانا قانداس مارتەبەسىن بەرىپ، وڭىرلىك شەكتەۋ قويۋ – اتا زاڭعا قايشى!

قازاقستان رەسپۋبليكاسى – دەموكراتيالىق، زايىرلى، قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت. مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى – ادام مەن ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى.

ۇلى كوشتى رەتكە سالام دەپ، قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق مەملەكەت ەكەنىن ۇمىتىپ قالۋعا بولمايدى!

قازاقستانعا ورالعان ەتنيكالىق قازاقتارعا وڭىرلىك شەكتەۋ قويۋ - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى 21-بابىنىڭ 1 تارماعىنداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا زاڭدى تۇردە جۇرگەن ءاربىر ادام، زاڭدا كورسەتىلگەننەن باسقا رەتتەردە، ونىڭ اۋماعىندا ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋعا جانە تۇرعىلىقتى مەكەندى ءوز قالاۋىنشا تاڭداپ الۋعا قۇقىعى بار.» دەگەن نورماعا مۇلدە قايشى!

وڭىرلىك شەكتەۋ قويۋ – ولاردىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ جانە تۇرعىلىقتى مەكەندى ءوز قالاۋىنشا تاڭداپ الۋ قۇقىعىن شەكتەيدى!

ءۇشىنشى، ەندى اتالعان بىرلەسكەن بۇيرىققا ساي، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تۇراقتى تۇرۋعا، ونىڭ ىشىندە قانداس مارتەبەسىن الۋ ءۇشىن كوشىپ كەلۋشىلەرگە قازاق ءتىلىن ءبىلۋىن انىقتاۋعا ارنالعان قازتەست جۇيەسى بويىنشا تەستىلەۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ 2024 جىلعى 23 قىركۇيەكتەگى №458 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «قازتەست» قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيىن باعالاۋ جۇيەسى بويىنشا قاعيدالارىنا (بۇدان ءارى – قازتەست قاعيدالارى) (نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە № 35109 نومىرىمەن تىركەلگەن) سايكەس قازتەست تسيفرلىق جۇيەسى ارقىلى ونلاين فورماتتا وتكىزىلەدى ەكەن.

قاسيەتىڭە باس ولجەكە!        

قاسىم-جومارت اعا قۇرلىقتىڭ ارعى بەتىنە اقش پرەزيدەنتى ترامپتىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن بارىپ، كۇيرەگەن گازا ايماعى مەن وزگە وڭىرلەردى ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە; پالەستينالىق ستۋدەنتتەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىزدە ءبىلىم الۋى ءۇشىن بەس جىل بويى 500-دەن اسا وقۋ گرانتىن بولۋگە; ەلەكتروندىق ۇكىمەت سالاسىنداعى تاجىريبەمىزبەن جانە باسقا دا تسيفرلىق شەشىمدەرمەن بولىسۋگە; ازاماتتىق-اسكەري ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنا باقىلاۋشىلار جىبەرۋگە دايار ەكەنىن مالىمدەپ، سوعىستان كۇيرەگەن ەلدەردى جارىلقاعالى جاتىر.

بۇل ناعىز ادامگەرشىلىكتىڭ، يماندىلىقتىڭ جانە بيىك پاراساتتىلىقتىڭ بەلگىسى.

قاسىم-جومارت كەمەلۇلى ابايدى اۋزىنان تاستاماي، ءار جولداۋىنا، ءار سويلەگەن تاريحي سوزىندە ايتىپ كەلەدى.

سول اباي ايتادى، «ماحابباتپەن جاراتقان ادامزاتتى، سەن دە ءسۇي ول اللانى جاننان ءتاتتى. ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ، جانە حاق جولى وسى دەپ ادىلەتتى…» دەپ…

دەمەك، قاسەكەڭنىڭ گازا ايماعى مەن وزگە دە ءوڭىر حالقىنا جاساعالى وتىرعان بۇل جاقسىلىعى – اباي ايتقان «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپتىڭ» بەلگىسى!

ءدال وسى قارساڭدا ءسىز باسقارىپ وتىرعان قازاق ۇكىمەتى مىناداي قاتاڭ بۇيرىق شىعارتىپ، ءوزىنىڭ تۋعان حالقىن – قانداستارىن سول گازا حالقى سەكىلدى جىلاتىپ-ەڭىرەتىپ قويعانى – ۇيات-اق بولدى.

پرەزيدەنت كوشى-قوندى رەتتەڭدەر دەپ تاپسىرما بەرگەن شىعار، بىراق ءدال وسىلاي جاساڭدار دەمەگەنى انىق. ۇكىمەتتىڭ تىم اسا شاۋىپ كەتكەنى كورىنىپ تۇر.

وكىنىشتى!

ەگەر، ۇكىمەت وسى تالاپتى قانداس مارتەبەسىن الۋ ءۇشىن كوشىپ كەلۋشىلەرمەن قاتار، قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكاتسيالاعان حالىقارالىق شارتتار نەگىزىندە جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋعا قۇقىعى بار ادامدارعا دا، ناقتىلاپ ايتسام، رەسەي مەن بەلورۋس ازاماتتارىنا دا قويسا، مەن سىزگە بۇل حاتتى جازباس ەدىم!

ءوزىنىڭ قازاعىنا قويعان بۇل تالاپتى، ۇكىمەت جەڭiلدەتiلگەن تارتiپپەن (تiركەۋ تارتiبiمەن) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋ تۋرالى ءوتىنىش جاساعان ورىستار مەن بەلارۋستارعا قويا الماي، قور بولىپ وتىرعان – جانىمىزعا ايازداي باتتى.

سەنەسىز بە، ءبىز نامىستان جارىلۋدىڭ، ۇياتتان ورتەنۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرمىز!

بۇل – ادىلەتتى قازاقستانعا جاراسپايتىن ماسقارا تىرلىك!

قۇرمەتتى ولجاس ابايۇلى!

مەن ءسوزدى ۇزارتىپ، باسىڭىزدى قاتىرماي-اق قويايىن، مينيسترلەرىڭىزگە ايتىڭىز، مىناداي ماسقارا تىرلىكتى دوعارسىن! اينالاداعى كورشى ەلدەردەن ۇيات بولادى!

سەبەبى، اتالعان بىرلەسكەن بۇيرىق، جوعارىدا ايتقانىمداي،

ءبىرىنشى، اتاجۇرتىنا ورالعان ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن شەكتەيدى;

ەكىنشى، وتباسىلاردىڭ ءبولىن-جارىلۋىن كەلتىرىپ شىعارادى;

ءۇشىنشى، بالالار قۇقىعىنا بايلانىستى كونۆەنتسيالاردىڭ بۇزىلۋىنا اپارىپ سوقتىرادى…

قىسقاسى، بۇل بىرلەسكەن بۇيرىقتىڭ كوشى-قون سالاسىن رەتتەۋدەن گورى، ەلگە ورالعان باۋىرلارىمىزدىڭ قۇجاتتانۋ پروتسەسسىن بارىنشا قيىنداتۋعا، ءسويتىپ ۇلى كوشتى توقتاتۋعا باعىتتالعانى كورىنىپ قالدى!

سوندىقتان، مىنا بىرلەسكەن بۇيرىقتىڭ كۇشىن جويۋعا پارمەن بەرىڭىز!

مينيسترلەر مەن ورىنباسارلارىڭىزدىڭ ەشتەڭەسى كەتپەيدى، پرەزيدەنتتى ۇياتقا قالدىراسىز، ءوزىڭىز دە ىڭعايسىز جاعدايدا تاپ بولاسىز...

ەگەر، قانداستاردى شىنىمەن ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەرگە قونىستاندىرعىڭىز كەلسە، ولاردى ول وبلىستارعا مىناداي قۇقىعىن شەكتەۋ جولىمەن ەمەس، ىنتالاندىرۋ جولىمەن تارتىڭىز.

ول ءۇشىن، باعدارلاماڭىز دۇرىس بولۋى كەرەك!

ەگەر، قالاساڭىز، مەن سىزگە كومەكتەسۋگە دايىنمىن!

مەنى جەكە قابىلداڭىز!!

مەن سىزگە قانداستارىڭىز: «مەن بارام، مەن بارام!» دەپ تالاساتىن، ەسىگىڭىزدى توزدىراتىن، تەلەفونىڭىزعا تىنىم بەرمەيتىن مىناۋسكي باعدارلاما جاساپ بەرەم...

قۇرمەتپەن،

اۋىت مۇقيبەك،

«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى   

Abai.kz