پىشاق پەن قانجار 

پىشاقتىڭ جالعىز ءجۇزى بار. سوندىقتان ول كەسۋگە بەيىم. قانجاردىڭ ەكى ءجۇزى بار. سوندىقتان ول تەسۋگە بەيىم.

ەندەشە پىشاقتى ۇيدە ساقتا، قانجاردى قىندا ساقتا. 

از  ەمەس

سۇمدىق، ماسقارا، سويقان دەگەن جاعىمسىز سوزدەردى كەيدە جاعىمدى ماعىنادا قولدانامىز. ماسەلەن، كەرەمەت تويدى سويقان توي، تاماشا قىزىقتى ماسقارا قىزىق دەيمىز.

ەلدە بولىپ جاتقان كەيبىر وقيعالار تۋرالى سول سوزدەردى قولداناتىن بولساق سۇمدىعىمىز دا، ماسقارامىز دا، سويقانىمىز دا از ەمەس. 

ەت تۋراعىش

ارامىزدا ەلدىڭ جايىن اشىپ ايتار جان كوپ پە؟ مىنا جۇرتتى بيلىك قايدا باستايدى؟ قاراپ تۇرسام پارلامەنت  ەت تۋراعىش سەكىلدى كەسەك ەتتى ۇساق قىلىپ تۋراپ-تۋراپ تاستايدى.

ادامبىز عوي سۇيەك، ەتتەن جارالعان، باسشىلاردىڭ كوبىنەسە ءۇنى وكتەم.  ەت پەن مايى ارالاسىپ تۇرسىن دەپ بارلىق ەتتى اجىراتار سۇيەكتەن. 

ۇيات 

مالىڭنان قىمبات، مۇلىكتەن قىمبات، جاقىننان قىمبات نە نارسە؟ سەنىڭ كەۋدەڭنىڭ ىشىندەگى جۇرەكتە تۇرعان ۇيالاپ، اقشادان قىمبات، مانساپتان قىمبات، بارشادان قىمبات ول – ۇيات!

قايشىلىق

سوۆەت وداعى تۇسىندا كوممۋنيستىك پارتيانىڭ اتىنا كىر كەلتىرگەن كىسى بولسا ەڭ الدىمەن پارتيا قاتارىنان شىعارىلاتىن، سودان كەيىن قىزمەتىنەن بوساتىلاتىن.  قازىرگى ۋاقىتتا پارتيا قاتارىندۆ بولعان شەنەۋنىك پە، دەپۋتات پا، جەمقورلىق ايىبىمەن ۇستالعان بولسا پارتياعا ءسوز كەلمەيدى، ويتكەنى سوتتالعاندار جەكە تۇلعالار. سوتتايتىندار دا سول پارتيانىڭ مۇشەلەرى. 

كىمنىڭ ءداۋىرى؟

لەونيد برەجنەۆ باس بولعان كوممۋنيستىك پارتيا سوۆەت وداعىن باسقارىپ تۇرعاندا  قالىڭ ەل سول كەزەڭدى اتاعى الەمگە جايىلعان ءانشى اللا پۋگاچەۆانىڭ ءداۋىرى دەپ اتاعان بولاتىن.

بۇگىنگى قازاق ەلىن «امانات» پارتياسىنا باس بولعان قاسىم-جومارت توقاەۆ بيلەپ وتىرعان مەزگىلدى قازاق اتىن الەمگە جايعان ديماش قۇدايبەرگەن ءداۋىرى دەپ ايتسا دا جاراساتىن سەكىلدى.

جۇلدىزدى كورگەندە

پورترەتتەردەن توسىنە ءتورت جۇلدىز تاققان برەجنەۆ پەن ءۇش جۇلدىز تاققان قوناەۆتى كورگەندە سول كىسىلەرگە ءبىر جۇلدىزىن عانا قالدىرىپ، قالعاندارىن سول جۇلدىزعا لايىقتى كىسىلەرگە بەرمەدى مە دەگەن وي كەلەدى. كەيبىر اسكەريلەر مەن پوليتسەيلەردىڭ يىقتاعى پاگوندارىن كورگەندە دە  سونى ويلايمىن. 

ەسكى ويدا

جيىرما توعىزىنشى قازان باياعى كومسومولدىڭ تۋعان كۇنى ەكەن. الەۋمەتتىك جەلىدە بۇرىڭعى كومسومولدار، قازىرگى كوممۋنيستەر ءبىر ءبىرىن قۇتتىقتاپ جاتىر. «كومسومولدان اجىرامايمىن!» («نە راسستانۋس س كومسومولوم!»)  دەگەن ءان دە ايتىلىپ جاتىر. كوممۋنيستەر مەن كومسومولدىڭ قىزىعىن كورگەندەر ءبىزدىڭ ارامىزدا دا از ەمەس ەكەن. ءبىرازى جاڭا قازاقستان قۇرامىز دەپ جار سالىپ ءجۇر. بىراق ەسكى ويدان شىعا الاتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. 

كىم ارتىق؟

بالىقتى قارماقپەن ۇستاعان بالىقشىنىڭ بالىقتاردى اۋمەن اۋلاعانداردان قۋانىشى ون ەسە ارتىق. قاسقىرلاردى تىكۇشاقپەن قۋىپ ءجۇرىپ اتىپ العان اڭشىلاردان جەردە ءجۇرىپ قاسقىردى اتىپ العان  اڭشىنىڭ قاناعات سەزىمى الدەقايدا ارتىق.

الدەكىمنىڭ سۇيەمەلىمەن مانسابى جوعارىلاعان قىزمەتكەردەن سونداي مانساپقا ءوز بەتىمەن جەتكەن كىسىنىڭ مارتەبەسى ارتىق. 

كىم بولساڭ دا...

قايراتى مول جاس بولساڭ دا، قالىڭ ەلگە باس بولساڭ دا جۇمساراتىن كەزىڭ كەلەر قاتىپ قالعان تاس بولساڭ دا.

قايىسپايتىن ءپىل بولساڭ دا، مايىسپايتىن ءدۇر بولساڭ دا، جالبارىنار كۇنىڭ كەلەر كىم بولساڭ دا... 

پايداسى جوق

ۇيدە تۇرمىسقا جارامايتىن، بىراق، لاقتىرىپ تاستاۋعا قيمايتىن بۇيىمدار بولادى. سونىڭ ءبارىن قوقىسقا تاستاعان دۇرىس.

قوعامدا دا سونداي جايلار ءجيى ۇشىراسادى. لاقتىراتىن مانساپ يەلەرى بار. ولاردىڭ حالىققا ەش پايداسى جوق. 

ءسوزىنىڭ جانى بار...

اباي: «وسى مەن ءوزىم  –  قازاقپىن. قازاقتى جاقسى كورەم بە، جەك كورەم بە؟ ەگەر جاقسى كورسەم، قىلىقتارىن قوستاسام كەرەك ەدى» – دەپ جازدى. شاكارىم: «پارتيا قۋعان وڭكەي قىرت» – دەدى.

احمەت بايتۇرسىنۇلى: «وزىندە عىلىم جوق، ونەر جوق، كاسىپ جوق جۇرتىڭدا وزگە عىلىمدى، ونەرلى، كاسىپشىل جۇرتقا مالايلىققا جالدانعاننان باسقا قولىنان كەلەرى جوق» – دەدى.

مىرجاقىپ: «قاسقىر قۋىپ ۇرىككەن قويداي ىعۋلى... سۋ جۇرەك بوپ سورلى قازاق بۇعۋلى» – دەدى. ماعجان دا سورلى قازاق دەدى.

ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا بۇل سوزدەردى كۇيىنگەننەن ايتتى. ءبىز دە كۇيىنەمىز. نە دەيمىز؟! 

بولادى

تايداي تۋلاعان بالىعى بار وزەننىڭ قويداي شۋلاعان باقاسى دا بولادى. اققۋلار جۇزگەن كولدىڭ قازى مەن ۇيرەگى دە بولادى. كيىك جورتقان قۇلا ءتۇزدىڭ تۇلكىسى مەن قاسقىرى دا بولادى. 

قولدان باسقا نە كەلەدى؟! 

«جىندىحانادا كەز كەلگەن كىسى پارلامەنتتەگى سەكىلدى ويىنا كەلگەندى ايتا بەرەدى». چەح جازۋشىسى ياروسلاۆ گاشەك وسىلاي دەگەن ەكەن.

ءبىز بولساق كوشەدە ويىمىزعا كەلگەندى ايتا الامىز با؟ ايتساق، ۇستاپ اكەتۋى مۇمكىن.

ۇيدە عانا ايتامىز. ايتامىز دا قويامىز. قولدان باسقا نە كەلەدى؟!

سۇلىك

بالا كەزىمىزدە بالىق اۋلاۋعا بارعاندا سۋ تۇبىندە جاتقان تاستىڭ استىنان سۇلىكتەردى تاۋىپ الىپ، قارماققا قاداۋشى ەدىك. بالىق جاقسى قاباتىن.

قازىر حالىق قانىن سوراتىن سۇلىك سەكىلدىلەر كوبەيىپ كەتتى. ولارعا دا ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدەگى ءادىستى قولدانۋعا بولار ەدى. سوندا سۇلىك تە جوق بولادى بالىق جەگەن ادام دا توق بولادى.

قىرىق قول

كەيبىر جەمىرلەر قىرىقاياققا ۇقسايدى. قىرىقاياقتا قىرىق اياق بولسا، الگى جەمىرلەردىڭ الىپ جاتقانىنا قاراساڭ دەنەسىندە ەكى قول ەمەس، قىرىق قول بار سەكىلدى. 

بار

موتسارتى بار ەلدىڭ سالەريى  بار.

ابايى بار ەلدىڭ ورازبايى بار.

پۋشكينى بار ەلدىڭ دانتەسى بار.

اقىلدىسى بار ەلدىڭ جارىمەسى دە بار.

الدا جانە ارتتا

ءومىردىڭ قاراما-قايشىلىعى تولىپ جاتىر. كونتسەرتتە كورەرمەندەردىڭ ەداۋىر بولىگى الدىڭعى ورىنداردى قالايدى. كينودا بوزبالا مەن بويجەتكەن ارتقى ورىنعا جايعاسقاندى ءجون كورەدى. ۆاگوندا ۇستىڭگى ورىنعا شىعامىن دەپ ەشكىم تالاسپايدى، كەرىسىڭشە استىڭعى ورىندى ۇناتادى. سوعىستا الدىڭعى شەپكە جاۋجۇرەكتەر شىعادى. 

بەلگىلى 

كيىمىنىڭ ارقاسىنا ءىرى ارىپتەرمەن «پوليتسيا» دەپ جازىپ العان ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرىن كورگەندە كۇلكىم كەلەدى. ولاردىڭ الدىنان قاراساڭ دا، ءىس-قيمىلدارىن كورسەڭ دە پوليتسيا ەكەنى ونسىز دا بەلگىلى.

قورعاۋشى ما، جاۋلاۋشى ما؟

رەسەيدىڭ ءبىر ەلدى مەكەنىندە «وتان قورعاۋشىلارعا» دەپ اتالعان ەسكەرتكىش ورناتىلىپتى. وندا سوعىستا قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردىڭ اتى-جوندەرى جازىلىپتى.

بىرنەشە ادام اۋعان جەرىندە، تاعى بىرنەشەۋى شەشەن ەلىندە، وتىزعا جۋىعى ۋكراينادا قازا تاۋىپتى.

سوندا بۇلار قانداي وتاندى قورعاعان دەگەن ساۋال تۋادى. «باسقا ەلدى جاۋلاۋشىلار» دەسە دە بولادى ەكەن.

قيمايمىن

كەيبىر كىسىلەردىڭ اۋزىنان: «سوۆەت وداعىن قيمايمىن» – دەگەن سوزدەردى ەستىپ قالامىن. يا، مەنىڭ دە قيمايتىن كەزدەرىم از ەمەس. بىراق، سوۆەت وداعىن ەمەس، سول  كەزدە وتكەن بالالىق شاعىمدى، جاستىق شاعىمدى قيمايمىن. سوندىقتان دا سوۆەت ەلى كەزىندە تۋعانداردى سىيلايمىن. الايدا، كەم-كەتىگى بولسا دا قازىرگى ەركىن ەلىم ۇنايدى.

كىرمە سوزدەر

قازاق ءتىلى ەڭ باي ءتىل دەيمىز. وعان كۇمان جوق. الايدا كوشەگە شىقساڭ جات سوزدەر ءورىپ ءجۇر. ورتالىقتى سيتي، ساۋدانى ماركەت دەپ جازىپ قويعان.

ول از دەسەڭىز ديكتورلاردىڭ سوزىنە قۇلاق سالىڭىز. پيار دەي مە، فەيك دەي مە، كايف دەي ما، حايپ دەي مە، سپيكەر دەي مە، پاتسيەنت دەي مە، كليەنت دەي مە، ايتەۋىر، ەرەسەكتەر تۇسىنبەيتىن، بالانىڭ باسىن قاتىراتىن كىرمە سوزدەر تولىپ كەتتى.

كىرمە سوزدەر تابانى كىر اياق كيىم سەكىلدى. ولاردى قازاقتىڭ اق وتاۋىنا ەنەتىن بوساعادان اتتاتپاعان دۇرىس. 

شاماسى جوق

ءدارىنى ىشكەن سىرقاتتان كورى سول ءدارىنى ساتقان كىسىنىڭ پايداسى كوپ. وتا جاساتقان ناۋقاستان كورى وتا جاساعان دارىگەردىڭ پايداسى كوپ.

اۋىرساڭ – ءجۇز مىڭ بەرەسىڭ، وتا جاساتساڭ – ميلليون بەرەسىڭ. قوعامنىڭ مۇنى بۇزار شاماسى جوق.

ۇلتتىڭ وركەندەۋى

ۇلتىمنىڭ وركەندەۋى كەلەشەكتە بالالارعا بايلانىستى، ەمەس تەك ەرەسەكتە.

وزگەرە مە؟

قاتتىعا تەز ۇيرەنە مە جۇمساقتى سەزگەن دەنە، شۇكىرلىك قوپ بولسا دا ءومىرىڭ وزگەرە مە؟

كەسەك 

كوممۋنا، كوماندير، كومەندانت، كومپرومات دەگەن «كوم» دەگەن ءۇش ارىپتەن باستاۋ الاتىن سوزدەردىڭ ار جاعىنان كوممۋنيست دەگەن ءسوزدىڭ قۇلاعى قىلتيىپ شىعىپ تۇراتىن سەكىلدى. كوم دەگەن ورىس ءسوزى كەسەك  (كۋسوك) دەگەن ماعىنادا قولدانىلادى. وسى كەسەكتەن قورلىق كورگەنىمىز وتىرىك ەمەس. 

قۇرعاق ۋادە

قۇرعاق ۋادە ادەمى قاعازعا ورالعان ءتاتتى كامپيت سەكىلدى. اۋىزعا تۇسكەنشە سەنۋ قيىن. 

سالىستىرۋ

سوۆەت وداعى كەزىندە ءومىر سۇرگەن كەيبىر تۇرعىندار ءۇندى شايىن ساعىنادى. كەيبىرەۋلەرى ورىس اراعىن ساعىنادى. قازىر شايدىڭ دا، اراقتىڭ دا ءتۇر-ءتۇرى تابىلادى. ولاردى سالىستىرىپ نە قىلادى؟

ءومىر ءوتىپ بارادى

ورىستىڭ «ۆسيا جيزن ۆپەرەدي» (بار ءومىرىڭ الدا تۇر)  دەيتىن تانىمال ءانى بار. سول ءاننىڭ ىشىندە «نادەيسيا ي جدي!» ء(ۇمىت ۇزبە، كۇتە بەر!) دەگەن جولدار بار. ءبىزدىڭ مولدالاردىڭ «سابىر قىل، ءتاۋبا دە!» دەگەن سوزدەرىمەن ۇندەس. ارينە، سابىر ءتۇبى سارى التىن. ءتاۋبادان ارتىق نە بار؟ الايدا، ءومىر ءوتىپ بارادى عوي.

بىردەي ەمەس

بۇل جالعاندا سوعىس بولادى، اۋرۋ بولادى، اپاتتار بولادى. بىراق ولگەندەر تۋرالى ءارتۇرلى ايتىلادى. دۇنيە سالدى، مەرت بولدى، ومىردەن ءوتتى، عۇمىرى ءۇزىلدى، باقيعا كەتتى دەپ تە ايتادى.

قايتىس بولۋ مەن قازا تابۋ سينونيم ەمەس، پەندەلەردىڭ قالاي ولگەنىن بىلدىرەتىن سوزدەر. كەيبىر جۋرناليستەر وسى سوزدەردى دۇرىس قولدانبايدى.

شوۆينيستىك دەرت 

ورىس وتارشىلدىعىن قولداۋشىلار اراسىندا تانىمال قالامگەرلەر دە بولدى. ورىستىڭ اقىندارى دا شوۆينيستىك دەرتكە ۇشىرادى. پۋشكين: «باسىندى ءىي، كاۆكاز، ەرمولوۆ كەلەدى» («سميريس، كاۆكاز: يدەت ەرمولوۆ!») – دەسە، لەرمونتوۆ ءوز جەرىن قورعاعان ەرلەردى زالىم شەشەن (زلوي چەچەن) دەپ جازدى. ورىس وتارشىلارى جاۋىزدىعىن  اشىپ جازعان لەۆ تولستوي («قاجىمۇرات» پوۆەسى ) عانا بولدى.

جاۋىنگەر مە، باسقىنشى ما؟

اۋعان سوعىسىنا قاتىسقان جاۋىنگەرلەرگە قۇرمەت كورسەتىلىپ جاتادى. ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا بۇيرىقتى ورىندادىق دەيدى. ءوز جەرىن قورعاعان اۋعاندىقتاردى ولتىرگەنىن ماقتان تۇتاتىندار دا بار. سولاردىڭ بىردە ءبىرى ءبىزدىڭ باسقىنشىلىق سوعىسىمىز دۇرىس بولمادى دەپ ايتپايدى، كەرىسىڭشە ۇكىمەت تاراپىنان سىي-سياپات كۇتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ جەتىمسىزدىگىن دالەلدەيدى.

جاڭا جىل

گريگوريان كۇنتىزبەسى بويىنشا جاڭا جىلدى تويلادىق. قىتاي كۇنتىزبەسى بويىنشا جاڭا جىلدان دا وتتىك. شىرشا قويدىق. شىراق جاقتىق. شىعىندالدىق. ءسۇيتىپ ءجۇرىپ ناۋرىزعا دا جەتتىك. ەندى ونى قارسى الۋعا قارجى تاپپاي وتىرمىز. 

ۇندەمەيمىز

ادەتتە ءىرى قالالاردا اۆتوبۋستار، جەڭىل اۆتوكولىكتەر جانە ۆەلوسيپەدشىلەر جۇرەتىن جولدار بولادى. بۇل ەرەجەنى بۇزاتىندار دا تابىلادى. ولارعا ايىپپۇل سالىنادى.

ءبىزدىڭ قوعامدا دا قالىپتاسقان، بۇلجىمايتىن ەرەجەنى ءجيى بۇزاتىندار بار.  كورىپ ءجۇرمىز، كىم ەكەنىن دە ءبىلىپ ءجۇرمىز. ۇندەمەيمىز.

ەرتەگىلەر ەسكىردى

ءومىر وزگەردى. ەرتەگىلەر ەسكىردى. باياعىنىڭ ەرتەگىسىندەگى التىن بالىق تاباعا قۋىرىلدى. قازاق ەرتەگىسىندەگى كولتاۋىسار ارالدىڭ سۋىن جۇتىپ جاتىر دەگەن ءسوز شىقتى. ۇر توقپاق قاڭباق شالدى ءولتىردى. شىعايبايدى الداعان الدار كوسە اباقتىعا قامالدى. ۇشاتىن كىلەمدى جەل كوتەرىپ اكەتتى. سىپىرعىش مىنگەن مىستان كەمپىر درونعا ءمىنىپ الدى.

قازاققا جات 

ءبىر كەزدەرى ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنە دەن قويعان زيالىلار ورىس تىلىندەگى سوزدەردى نەعۇرلىم ءجيى قولدانسا ساۋاتتى بولىپ كورىنەتىن. سول ءۇردىس ەندى اراب تىلىنەن دە بىزگە اۋىسقان سىڭايلى. ويتكەنى، مەشىتتەگى يمامدار سارەسىنى سۋحۋر، بەسىندى زۋحر، ەكىنتىنى اسر، اقشامدى ماعريب، اۋىزاشاردى يفتار، رامازاندى رامادان دەپ ايتادى. بۇل سوزدەردى بىرەۋ تۇسىنسە دە، بىرەۋ تۇسىنبەيدى. كەرەمەت، قۇدىرەت دەگەن سوزدەردى مۇعجيزا دەسە، قۇدايعا سەنىمدى اقيدا دەيدى. ءماھر دەگەن تاعى ءبىر ءسوز شىقتى. اتام زاماننان قازاقتا بولماعان بۇل ءداستۇردى مولدالار نەكە سىيى ەسەبىندە جاريالاپ ءجۇر. وسىعان دەيىن ەل ىشىندەگى كەيبىر كىسىلەردى ورىسقۇلدار دەپ ايتىپ كەلسەك ەندى ارابقۇلدار دەگەن سوزدەر پايدا بولۋى وسىنداي ءسوز قولدانىستارىنا بايلانىستى سەكىلدى. ءتىل بايلىعى وراسان قازاققا جات سوزدەردەن كەلەر پايدا جوق.

ءسوزدى ۇزارتۋ دۇرىس پا؟

احمەت بايتۇرسىنۇلى «قازاقتىڭ باس اقىنى» دەگەن ماقالاسىندا اباي تۋرالى: «جالعىز-اق ءمىنى بار. ول ءمىن – ولەڭ بۋناقتارى تەكسەرىلىپ ورنىنا قويىلماعاندىق. ونىڭ وقىعاندا يا انگە سالىپ ايتقاندا كەمشىلىگى زور بولادى. داۋىستىڭ اعىنىن بۇزىپ، ولەڭنىڭ اجارىن كەتىرەدى، مىسالى، توسەلىپ، جەلىپ كەلە جاتىپ شوقىتىپ كەتكەن سياقتى، تايپالىپ جورعالاپ كەلە جاتىپ تەكىرەكتەپ كەتكەن سياقتى. بۇل كەمشىلىكتى تۇزەتۋگە بولادى» –  دەپ جازعان ەكەن. ابايدىڭ 41-ءشى قارا سوزىندە  راقىمدىلىق، مەيىرباندىلىق دەگەن سوزدەر بار. دۇرىسى راقىم جانە مەيىرىم عوي. بۇل ويىم ابايدى سىناۋ ەمەس. الايدا، ابايعا ەلىكتەۋشىلەر ەندى سابىردى سابىرلىلىق، قياناتتى قياناتشىلدىق دەگەندەي قازاقتىڭ سوزىنە جالعاۋ قوسىپ، ءسوزدى ۇزارتا بەرسە ونىڭ نەسى جاقسى؟

ءتىل بۇزۋ

قوستانايداعى جەرگىلىكتى «الاۋ» تەلەارناسىنان  تىزگىنشى قازاق قىزى سويلەپ وتىر. اۋزى اۋزىنا جۇقپايدى. ءبىر ءسوزىن تىڭداساڭ، ەكىنشى ءسوزىن ەستىمەي قالاسىڭ. ون مينۋتتاي تىڭداعاندا  ونىڭ اۋزىنان «كەرەكپىز»، «بولىپ تابىلادى»، «اقپاراتتار اياقتالدى»، «نەگە حابارلاماسقا»، «نەگە وي قوسپاسقا» دەگەن ءسوز تىركەستەرىن ەستىدىم. قازاق وسىلاي سويلەۋشى مە ەدى؟ جۋرناليستەردىڭ وزدەرى ءتىلىمىزدى  بۇلدىرەتىن بولسا باسقالارعا نە جورىق؟

ساۋال جانە جاۋاپ 

اۋديتوريادا ءسوز سويلەۋدىڭ دە، سۇراق قويۋدىڭ دا رەتى بار. جاۋاپقا كوڭىلىڭ تولمايتىنىن بىلە تۇرا ساۋال قويۋدىڭ نە قاجەتى بار؟ 

وبىر مەن توبىر

وبىر توبىردى جاقسى كورەدى. توبىر وعان سەنەدى. توبىر وعان قارسى بولمايدى. نە ىستەسە دە وبىردى قولدايدى.

ءىرى مەن ۇساق 

ءىرى كولەمدەگى اقشا ۇساق تيىندارعا مۇرىنىن ءشۇيىرىپ: «سەندەردەن باعىم دا باسىم، باعام دا ارتىق» – دەپ ماقتانسا كەرەك. سوندا ۇساق تيىننىڭ ءبىرى: «ونىڭ راس، باۋىرىم! بىراق، سەن قاعازدان جاسالعانسىڭ، جىرتىلىپ قالۋىڭ دا، وتقا جانىپ كەتۋىڭ دە وپ-وڭاي ەكەنىن ۇمىتپا.  مەن بولسام توت باسپايتىن قاتتى مەتالدان قۇيىلعانمىن» –  دەگەن ەكەن.

ميلليون جانە ميلليارد

ورىنبور وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىنىڭ №1 قورىنىڭ №1 تىزبەسىندە كورسەتىلگەن № 1 ىسىندە 1871 جىلى جىتىقارا بولىسىندا 8635 تۇيە، 37 مىڭ جىلقى، 9 مىڭنان استام قوي، بەس مىڭ ەشكى بولعان دەگەن دەرەك كەلتىرىلىپتى. قازىرگى ۋاقىتتا قوستاناي وبلىسىنا قاراستى جىتىقارا اۋدانىندا بىردە ءبىر تۇيە جوق. بۇل كورسەتكىش نەنى بىلدىرەدى؟  كوشسە كولىك، جەسە ازىق بولعان تۇيە تۇقىمىن قۇرتۋ سول كەزدەگى ساياساتىڭ سالقىنى ەكەنى انىق. قازىرگى بيلىك  ورىس وكتەمدىگىنەن قۇتىلماسا ەندىگى كەزەكتە جىلقىنى دا قىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. ويتكەنى ولارعا دوڭىز ءوسىرۋ پايدالى. ماسەلەن، 2023 جىلى جىلقىعا  52,9 ميلليون  تەڭگە بولىنسە، شوشقاعا 2,1 ميليليارد تەڭگە بولىنگەن. ءسۇيتىپ تالپاق تاناۋ جىلقىدان وزىپ تۇر.

تىگۋ جانە سوگۋ

ەرتەدە اجەلەرىمىز توزعان كورپەنىڭ تىگىسىن سوگەتىن. شەشەلەرىمىز جاڭا كورپە تىگەتىن.. ماتا قات بولعان سوڭ كورپەنىڭ تىسى مەن استارىن باسقا قاجەتكە جاراتاتىن. قۇراق كورپە ەندى جوقتىڭ قاسى قازىر ماتا قيقىمى قوقىسقا تاستالادى.

قوعامدا تىگۋدى بىلمەسە دە سوگۋدى بىلەتىندەر كوبەيدى. ولار ەسكى ماتادان قۇراقتى دا جاساي الادى.  تەز توزاتىنىن بىلسە دە  قىمبات ماتاعا اقشاسىن قيمايدى. 

سەكىلدى

كەيبىر ەر ازامات باسىنا قالپاق كيىپ بويىن ۇزارتقىسى كەلەتىن سەكىلدى. كەيبىر كەلىنشەك اياعىنا بيىك وكشە تۋفلي كيىپ ەل كوزىنە تۇسكىسى كەلەتىن سەكىلدى.  الاسادا دا تاماشا كوپ. بولسا بولدى ءوتىمدى.

ازامات ادال بولادى 

«ادال ازامات» دەگەن ۇعىم پايدا بولىپتى. وسىنداي اتاۋى بار باعدارلاما دا بار ەكەن. ازامات دەگەن ءسوزدىڭ وزىندە ادالدىق دەگەن تۇسىنىك بار. ازاماتتى ادال، ارام دەپ بولە المايمىز عوي. ادال بولماسا ازامات ەمەس. ازامات دەپ ادالدىقتى تۋ قىلىپ كوتەرەتىن كىسىنى ايتامىز. وسىنداي ءسوز تىركەستەرىن قانداي ناداندار ويلاپ تاپتى ەكەن؟

ەرەجە

فۋتبولدا دوپتى تەبۋ ورنىنا بالتىردان تەبەتىندەر بولادى. بوكستا كىندىكتەن تومەن نەمەسە جەلكەدەن ۇراتىندار بولادى. تورەشىلەر ءبارىن ءجىتى قاداعالايدى.  ەرەجە بۇزىلسا ولارعا ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە باسقا جازا قولدانىلادى.

ومىردە دە ەرەجە ءجيى بۇزىلادى. الايدا ولاردى باقىلايتىن تورەشىلەر جەتكىلىكسىز سەكىلدى.

اقىلبەك شاياحمەت

Abai.kz