ۇلى اقىن اباي قۇنانبايۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى مەن دانالىعىن تولىق زەرتتەۋ ءالى دە وزەكتى ماسەلە. «حاكىم اباي» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جابال الشىنبەكۇلى اباي شىعارماشىلىعىن اقىن رەتىندە عانا ەمەس، «تولىق ادام» ءىلىمى ارقىلى ۇلت ساناسىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتكەن ويشىل رەتىندە قاراستىرادى. ءبىز عالىممەن سۇقباتتاسىپ اباي شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋدىڭ وزەكتى تۇستارى، جاڭا اباي ورتالىعىنىڭ ءرولى، تاريحي جانە قازىرگى شەتەلدىك ميسسيونەرلىك ىقپالدار، سونداي-اق ابايتانۋدىڭ زاماناۋي ماسەلەلەرىن تالقىلادىق.

– جابال الشىنبەكۇلى، اباي اتىنداعى قازۇپۋ جانىنان اشىلعان «حاكىم اباي» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى رەتىندە ايتىڭىزشى، ءبىز وسى ابايدى تانىپ بولدىق پا؟ كەي پىكىرىڭىزدە «ابايدى ءالى تولىق زەرتتەگەن جوقپىز» دەگەندى ايتاسىز. بىراق ەڭ كوپ زەرتتەلگەن، جازىلعان، باسقا تىلدەرگە اۋدارىلعان اباي ەمەس پە؟ شىن مانىندە، اباي شىعارماشىلىعىنا كەلگەندە قاي تۇس نازاردان تىس قالدى؟

– «ءبىز ابايدى ءالى تانىپ بولمادىق پا؟» دەگەندى بىلايشا ءتۇسىنۋىمىز كەرەك، ارينە ابايدى اقىندىعى، ونىڭ وسكەن جەرى، اتا-اناسى، ءتىپتى ول تۋرالى جازىلعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسى تۋرالى زەرتتەۋلەر جەتكىلىكتى. مۇنداعى زەرتتەلمەي قالعان، از زەرتتەلگەنى ابايدىڭ دانالىعى ياعني حاكىمدىگى. قازاق ەلىن وتارلاعان ورىستىڭ پاتشالىق يمپەرياسى دا، كەڭەس وداعىنىڭ كوممۋنيستىك پارتياسى دا اباي دانالىعىن ايتقىزباۋعا، زەرتتەتپەۋگە كۇش سالىپ، مۇمكىندىك بەرمەدى. الاش ۇلاندارىنىڭ «ويان قازاق» ۇرانىنا ابايدىڭ دانالىق سوزدەرى قوسىلسا قازاق حالقى قۇلدىققا دەس بەرمەي، تەز ەسىن جيناپ، ەركىندىككە شىعۋىنا جول اشىلىپ كەتەتىنىن «وتارشىلدار» ءبىلدى، سوندىقتان ساناسىن سانسىراتىپ، تۇنشىقتىرۋعا كۇش جۇمسادى. ءبىر عانا مىسال، ابايتانۋدىڭ نەگىزىن قالاعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى دە ابايدىڭ دانالىعى، اسىرەسە قاراسوزدەرى تۋرالى ەڭبەگىندە كوسىلىپ، ويىنداعىسىن شەشىلىپ ايتا الماعان، انىعى ايتقىزبادى. ابايدىڭ قاراسوزدەرى تۋرالى العاش رەت پروفەسسور حانعالي سۇيىنشاليەۆ كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاسا، 52 جىلدان كەيىن 2004 جىلى ۇستازىم مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن مەن قورعادىم. بۇل وسى زەرتتەۋدىڭ بارىسىندا تۋىنداعان وي-پىكىرىم.

– «ەلىمىزدە ابايتانۋ ينستيتۋتى اشىلۋى كەرەك. ول كونفۋتسي ينستيتۋتى دەڭگەيىندە مادەني-ءبىلىم ورتالىعى رەتىندە قۇرىلعانى ءجون» دەيسىز. مۇنىڭ قىزمەتى قانداي بولۋ كەرەك؟

– ەلىمىزدەگى ۇلكەن قالالاردىڭ بىرەۋىنەن رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى اباي ورتالىعىن اشۋ كەرەك. ازىرگە ءار جەردە اشىلعان اباي ورتالىقتارى ءارتۇرلى دەڭگەيدە اباي شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاۋدا. ال رەسپۋبليكالىق اباي ورتالىعىنا ابايتانۋشى عالىمداردى قاتىستىرىپ، ءبىر جۇيەگە كەلگەن، عىلىمي زەرتتەلىپ تۇجىرىمدالعان ابايدىڭ دانالىعىن ياعني «تولىق ادام» ءىلىمىن ۇسىنۋ قاجەت. ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى تۋرالى مۇحتار اۋەزوۆ ويلارىن قۇپيا بۇركەمەلەپ، عىلىمي ەڭبەگىندە ءارى «اباي جولى» ەپوپەياسىندا تام-تۇمداپ عانا ايتا الدى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ بۇكىل ەڭبەكتەرىن ۇزاق جىل زەرتتەگەن ويى زەرەك، تانىمى تەرەڭ ابايتانۋشى مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلى العاش رەت ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن عىلىمي اينالىسقا ەنگىزدى. م.مىرزاحمەتۇلىنىڭ «ابايتانۋ» ون تومدىق عىلىمي ەڭبەگىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا، جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنە، ءتىپتى كوپشىلىككە لايىقتاپ، تانىمدىق  كىتاپتار، وقۋلىق، كومەكشى وقۋ قۇرالدارىن دايىنداپ شىعارۋ كەرەك. ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى تۋرالى ەلىمىزدىڭ جاس بالاسىنان ەڭكەيگەن كارىسىنە دەيىن بەلگىلى دارەجەدە كۇندەلىكتى ومىرىنە پايداسى تيەتىندەي ماعلۇماتى بولۋىنا قول جەتكىزۋىمىز قاجەت. اباي دانالىعىن ءوزىمىز جەتە مەڭگەرۋ ارقىلى عانا شەت ەلدەردە اشىلعان اباي ورتالىقتارى ارقىلى ابايدى عانا ەمەس قازاقتىڭ ءتىلىن، مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك تۋادى، ناتيجەسىز ناۋقاندىق ساياحاتناما ەمەس، سوندا عانا ناتيجەلى، ونەگەلى ءىس-شاراعا اينالادى.

– بىلتىر ابايدىڭ 180 جىلدىعى ەلىمىزدە، قورىتىندى رەتىندە اباي وبلىسىندا كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتىلدى. ابايتانۋشى عالىم رەتىندە وسى رۋحاني، مادەني شارانىڭ ورتاسىنان تابىلعان شىعارسىز...

– اباي وبلىسىنداعى ابايدىڭ 180 جىلدىعى مەرەكەسىنە قاتىسا المادىم. وعان دەيىن ءبىزدىڭ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن سەمەيدەگى اباي مۋزەيى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان ەكى-ءۇش ءىس-شارادا ءدارىس وقىدىم. وسىدان ون جىل بۇرىن وبلىستىق اكىمشىلىك زيالى قاۋىمدى، وبلىستىڭ ابايتانۋشىلارىن جانە ەلدەگى قۇنانباي ۇرپاقتارىن قاتىستىرعان جيىندا ءدارىس وقىپ ەدىم. اللا قالاسا، اباي وبلىستىق اكىمشىلىگى قولداسا ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى تۋرالى ءدارىس وقىپ، اباي دانالىعىن جاڭاشا تۇسىنۋگە سەرپىلىس جاساۋعا ىقپال ەتسەم دەگەن ويىم بار. سەبەبى، ابايدىڭ 180 جىلدىعىمەن ءوزىمنىڭ 70 جىلدىق مەرەي تويىم قارساڭىندا «ابايدىڭ «تولىق ادام ءىلىمىنىڭ» نەگىزدەرى»، «ابايدى قورعاۋ – قازاقتى قورعاۋ»،  كىتابىمدى جانە «ابايدى زەرتتە، تاڭىرقات»، «مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلى – اباي جولىمەن» عىلىمي جيناق دايىنداپ، باسپادان ءتورت كىتاپ شىعاردىم. ياعني اباي ەلىنە ايتارىم دا، دايىندىعىم دا بار دەگەن سەنىمدەمىن. ءتورت كىتاپتىڭ نەگىزگى ايتارى – ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى!

–  «ابايتانۋدىڭ ءۇش الىبى – مۇحتار، قايىم، مەكەمتاس» دەپ باعا بەرەمىز. ودان كەيىنگى ءتىزىم قالاي جالعاسادى؟ جالپى، قيت ەتسە ءوزىن «ابايتانۋشى» سانايتىنداردى وسى ساناتقا قوسار ما ەدىڭىز؟

– مۇحتار اۋەزوۆ، قايىم مۇقامەدحانوۆ، مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلىنىڭ اينىماس تاقىرىبى اباي بولىپ، بۇكىل شىعارماشىلىق عۇمىرىن ارنادى، بۇلارعا ەشكىم تالاسا المايدى. اباي شىعارماشىلىعىنان عىلىمي ەڭبەك جازىپ ديسسەرتاتسيا قورعاعان قويشىعارا سالعارين، تۇرسىنجان شاپاي، ماقسات ءالىپحان، باۋىرجان ەردەمبەكوۆ، مارات بەكبوسىنوۆ، ايجان قارتاەۆا، داۋرەن مۇحامەديەۆ ت.ب. زەرتتەۋشى عالىمدار «ابايتانۋشىمىن» دەسە ءجون دەر ەدىك. اباي تۋرالى ءبىر-ەكى ماقالا جازا سالىپ «ابايتانۋشىمىن» دەيتىندەردى قالاي مويىندايسىڭ، ولاردىڭ قاتارى 150, 175, 180 جىلدىقتاردا ءتىپتى كوبەيىپ كەتەدى...

– ماسەلەن، اسان وماروۆ ءسىزدىڭ «ولار مەن ءۇشىن قازاقتىڭ، ابايدىڭ مۇددەسىن ەمەس، وزدەرى ءۇشىن قىمبات الدەبىر توپتىڭ مۇددەسىن كوزدەۋشىلەر سەكىلدى كورىنەدى» دەگەنىڭىزگە «بۇل الدە شەكتەن شىققان قىزعانشاقتىق پا؟» دەپ جاۋاپ بەرگەن ەدى. قىسقاسى، ءسىز ولاردى، ولار ءسىزدى مويىندامايتىن سياقتى. شىن مانىندە، ابايدى باسقا عالىمداردان قىزعاناسىز با؟

– ابايدى شىنايى زەرتتەگەن عالىمدى كورسەم قۋانامىن. سەبەبى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي مۇحيت، مەن ودان شومىشتەپ عانا الدىم» دەگەنىندەي بارلىعىمىزعا جەتەدى. اباي سان قىرلى، سان سانالى ءىلىمنىڭ يەسى، ونى ادەبيەتشى، پەداگوگ، پسيحولوگ، فيلوسوف، ونەرتانۋشى، تاعىسىن تاعى كىم زەرتتەسە دە ارتىق بولمايدى. قايتا ءوز سالاسى بويىنشا ابايدى باسقالاردىڭ تەرەڭ تانۋىنا جول اشادى. مىسالى، اكادەميك-ەكونوميست ورازالى سابدەن اعامىزدى ابايتانۋشى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتار ەدىم. ول كىسى ءوز سالاسىمەن بايلانىستىرىپ ابايدى زەرتتەدى، زەرتتەپ عانا قويماي سول ەڭبەكتەرىن قازاق، اعىلشىن، ورىس تىلىندە كىتاپ ەتىپ شىعاردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ابايدىڭ الەمگە تانىلۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ ءجۇر. مىنە، بۇل قىزعانىش ەمەس، قىزىعۋعا تۇراتىن ماقتانىش! ال اسان وماروۆتىڭ ءسوزى ەمەس، ىسىنە قارايىقشى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن تۇركىستان قالاسىندا عىلىمي كونفەرەنتسيادا مەن سەكتسيا جەتەكشىسى، ول ءدىن كوميتەتىنىڭ ۋاكىلى رەتىندە كەزدەستىك. ول پىكىر ايتام دەپ ورتاعا شىعىپ «مەكتەپكە ارناپ «ءدىن وقۋلىعىن» شىعاردىم» دەپ ءوزىنىڭ كىتابىن جارنامالادى. وعان «كيەلى تۇركىستان قالاسىندا تۇرسىڭ، سەنى «كريشنايت» دەپ ماقالا جازدىم، ەگەر مەنىڭ ايتقانىم، دالەلىم دۇرىس بولماسا وسى ورتادا «مەن مۇسىلمانمىن» دەپ ءسوزىمدى جوققا شىعارشى» دەگەنىمە ەشنارسە ايتا المادى. ەسەسىنە، مىڭگىر-مىڭگىر ەتىپ مىنبەردەن تۇسە جونەلدى.

– كۇرەسكەر ازامات رەتىندە قاناعات جۇكەشوۆتىڭ ابايدى «كاسىبي فيلوسوف ەمەس» دەگەن پىكىرىن دە، م.تەلىبەكوۆتىڭ كوزقاراسىنا دا اشىق قارسى شىقتىڭىز. سونداي-اق دوسىم وماروۆتىڭ ابايدى كريشنايت باعىتىندا تۇسىندىرۋگە ۇمتىلىپ، «ابايتانۋدىڭ رۋحاني مۇراسى» اتتى كىتاپ جازعانى قوعامدا ۇلكەن داۋ تۋدىردى. بۇل ەڭبەكتىڭ سول كەزدەگى حالىقارالىق اباي كلۋبى پرەزيدەنتi روللان سەيسەنباەۆ تاراپىنان ەرەكشە قولداۋ تاپقانى دا بەلگىلى. وسىنىڭ ءبارىن ەسكەرسەك، ءسىز ءۇشىن بۇل كۇرەستىڭ باعاسى قانداي بولدى؟ اقىر سوڭىندا كىم ۇتتى دەپ ويلايسىز؟

– جاقىندا جازعان «ابايدى قورعاۋ – قازاقتى قورعاۋ» دەگەن كىتابىمدا اعايىندى اسان جانە دوسىم وماروۆتىڭ قالاي «كريشنايت» بولعانىن، «اباي ءدىننىڭ شەڭبەرىنە سىيمايتىن تۇلعا» دەپ ءدىنسىز ەتكەنىن، جالعان كريشنانىڭ ءۇش قۇدايىن، كارما زاڭدىلىعىن ناسيحاتتاۋىن، م.تەلىبەكوۆتىڭ جالعان مۇسىلماندار وداعىن قۇرۋى، تاڭىرشىلدىكتى ۋاعىزداۋى، ر.سەيسەنباەۆتىڭ جالعان پايعامبار احمەديدى دارىپتەۋى، ك.جۇكەشەۆتىڭ قازاقتىڭ اۋىلىن، ءتىلىن، يسلام ءدىنىن قارالاپ، ەۋروپانى ماداقتاپ «قازاقتى ءورىستىلدى قازاقتار عانا وركەندەتە الادى» دەپ الدەكىمدەردىڭ ايتاعىنا ەرۋىنىڭ باستاۋىندا شەتەلدىك دۇشپاندارىمىزدىڭ بىزگە قارسى ۇيىمداستىرعان «اقپاراتتىق سوعىس» جوسپارى بولعانىن ءارى ونى جۇزەگە اسىرۋعا ارنايى دايىندىقتان وتكەن بورات، چارلز ۋەللەر سياقتى «جانسىزدارى» جۇمىس جاساعانىن ناقتى دالەلمەن، جان-جاقتى تالداپ كورسەتتىم.

بۇل «جانسىزداردىڭ» دايىندىعىنىڭ كۇشتىلىگى، ەلدى ءبۇلدىرۋ مەن ادام ساناسىن ارباپ سەنىمگە يە بولۋدىڭ ايلا-امالىن «كاسىپقوي مامان» رەتىندە مەڭگەرگەندىگىن ماعان قارسى فيلوسوف-اكادەميكتەر ابدىمالىك نىسانباەۆ، عاريفولا ەسىموۆ، تۇرسىن عابيتوۆ باستاعان قازاق فيلوسوفتارىنىڭ قارسى شىعۋى، كەيبىر بيلىكتەگى شەنەۋنىكتەردىڭ «ج.شويىنبەتتىڭ ماقالاسىن باسپاڭدار، تەلەارناعا سويلەتپەڭدەر» دەپ نۇسقاۋ بەرۋى، قىزمەتىمە قىسىم جاساۋىنان انىق كوزىم جەتتى.

مەنىڭ باعىما قاراي مەكەمتاس ۇستازىم عانا ەمەس پروفەسسورلار –  تۇرسىنبەك كاكىشەۆ، ايگۇل ىسماقوۆا، كوشەرباي ساعاتوۆ، امانجول نايمانباي، گەنەرال مۇرات قالماتاەۆ باستاعان جاناشىر-قولداۋشىلارىم بولدى. بۇل كۇرەستە جەڭىمپاز بولمايدى، ءبىرى كەتسە ەكىنشىسى كەلەدى، سوندىقتان كىم تالماي-جالىقپاي كۇش-قايراتىن جۇمساپ، ءىلىم-ءبىلىمدى مەڭگەرىپ، ماقساتتى كۇرەس جۇرگىزسە، ەلىنىڭ دۇرىس جولدى تاڭداي بىلۋىنە تيتتەيدە پايداسى بولسا سول ۇتادى. بىزدە شەتەلدەن ارنايى دايىندىقپەن كەلگەن «ميسسيونەر جانسىزداردىڭ» ءىس-ارەكەتىنە دەر كەزىندە تانىپ-تالداۋ جاساۋ ءالى دە بولسا جەتكىلىكسىز. ولار الداۋ-ارباۋ، ۇگىت-ناسيحاتىن تەز جۇرگىزەدى، قارجىلاي قولداۋدى ءتيىمدى جۇمسايدى، جوسپارىن ورىنداپ ءوز ەلدەرىنە قايتادى دا ونىمدەرىن ياعني «اداسقان قازاقتى» قازاققا جۇمساپ باقىلاۋ جاسايدى. قاجەت بولسا، وزدەرى كەلىپ، نە بولماسا شاقىرىپ الىپ «اقىل-كەڭەس» بەرىپ وتىرادى.

– جالپى، ءسىز ابايتانۋشى عانا ەمەس، كەزىندە ءدىني ميسسيونەرلەرمەن دە بەلسەندى تۇردە كۇرەس جۇرگىزگەنىڭىز ەستە. ابايعا ءتىل تيگىزۋ، ۇلت، مەملەكەتتىك ءتىل، ءدىن ماسەلەسىندە ورە تۇرەگەلەتىن ءسىزدى كەيىنگى 10 جىلدا ىزدەگەنىمىز راس. نەگە كورىنبەي كەتتىڭىز؟

– مەن كورىنبەي كەتكەن جوقپىن، قايتا قازاقتى، ابايدى قورلاعان جاۋلارعا قارسى كۇرەسىمدى جاڭا ساتىعا كوتەرىپ، كۇشەيتە ءتۇستىم دەپ ويلايمىن. بۇلاي جاساۋىما سول كەزدەگى اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى سەرىك پىراليەۆتىڭ: «جابال ۇستازىڭ م.مىرزاحمەتۇلى ەكەۋىڭ بىزگە كەل، اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىن اشامىز» دەۋى سەبەپ بولدى. ورتالىق اشىلدى، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بۇكىل فاكۋلتەتىنە قازاقستاندا العاش رەت جاڭا «ابايتانۋ» ءپانىن ەنگىزدىك. ياعني، اباي ورتالىعىندا ابايدى زەرتتەۋ مەن دانالىعىن وقىتۋدى قاتار الىپ جۇردىك. ابايتانۋ – قازاقتانۋ ءپانى. ستۋدەنتتەرگە فارابيدەن ابايعا دەيىنگى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى وقىتا وتىرىپ، ءتىلىمىزدى، مادەنيەتىمىزدى، ءدىنىمىزدى، سالت-ءداستۇرىمىزدى بۇگىنگى كۇننىڭ تالابىنا ساي قالاي دۇرىس پايدالانامىز، دامىتامىز دەگەندى ءسىڭىرىپ كەلەمىز. امەريكادان كەلگەن «جانسىز ميسسيونەر» چارلز ۋەللەر اكادەميك ع.ەسىمنىڭ جەتەكشىلىگىمەن «قازاق ۇلتىن كوپ ءدىندى، كەڭەس وداعىنا دەيىن مەملەكەتى بولماعان ءتىپتى 300 جىل بويى مادەنيەتى بولماعان «جابايى» حالىق» دەپ ديسسەرتاتسيا جازىپ، 22 پروفەسسور-فيلوسوفتاردىڭ قولداۋىمەن فيلوسوفيا عىلىمىنىڭ كانديداتى اتاندى. چارلز ۋەللەر قازىر ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اتانىپ، «ابايتانۋ» ورتالىعىن اشىپ، زاۋرە باتاەۆا سەكىلدى «اداسقان قازاقتاردى» قاسىنا جيناپ «اباي دانا ەمەس، قاراسوزدى ول جازباعان» دەپ نەشە ءتۇرلى جالعان، نەگىزسىز سوزدەردى ايتقىزىپ، ماقالا جازدىرتۋدا. تاڭقالارلىعى اكادەميك عاريفوللا ەسىم چارلز ۋەللەردىڭ جانە «اداسقان قازاقتاردىڭ»  ايتقاندارىن تەرىستەپ، قارسى شىعا المايدى. مۇنى قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟

وكىنىشكە قاراي، بۇل ەلىمىزدە «اداسقان قازاقتاردىڭ» سانى بىرەۋ عانا ەمەس، ءارى بۇلار ءوز سالاسىنىڭ ليدەرى سانالاتىندار. «ميسسيونەر-جانسىزدار» كىمدى ارباۋدى جاقسى بىلەدى؟ بىردە سەرىك پىراليەۆ: «جابال، دۇشپاندارىڭ نە دەگەن كوپ. قايتا-قايتا حابارلاسىپ مازامدى الۋدا، قىزمەتتەن قۋمايسىڭ با» دەپ ەسكەرتۋشى ەدى. قۋاناتىنىم، سەكەڭنەن كەيىنگى رەكتورلار تاكير بالىقباەۆ، دارحان ءبىلالوۆ، پرورەكتور جاناتبەك ىشپەكباەۆ، قازىرگى رەكتور بولات تىلەپ پەن پرورەكتور ماقسات جاقاۋ ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ ءمان-ماڭىزىن ءتۇسىنىپ، قولداۋ بىلدىرۋمەن كەلەدى. اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن ستۋدەنتتەرگە وقىتۋ مەن ول ارقىلى تاربيەلەۋ بارلىق فاكۋلتەتتەردە جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. قازاقتى قورعاۋ – ور ازاماتتىق بورىشىڭ، ابايدى قورعاۋ –  عالىم رەتىندەگى مىندەتىم!                                                                                                                                                                     – بىلتىر ۇستازىڭىز، بەلگىلى ابايتانۋشى عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلى  ومىردەن ءوتتى. عالىم «ابايدى ءومىر بويى زەرتتەدىم. بىراق سوندا دا تۇسىنە المادىم...» دەگەن ەدى. نەگە بۇلاي ايتتى ەكەن؟

– ءيا، عۇلاما عالىم، شىن مانىندە قازاقتىڭ ابىزى اتانعان ۇستازىم دۇنيەدەن وتكەنىنە ءبىر جىلدان اسىپ بارادى، «ابايدى تۇسىنە المادىم» دەۋى ۇستازىمنىڭ عىلىمعا، اباي شىعارماشىلىعىنا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى. ەلۋ جىلدان اسا شاكىرت بولىپ قاسىندا جۇرگەنىمدە، ءار بارعانىمدا اباي تۋرالى ءبىر جاڭالىق ايتاتىن. «بولدى، تولىق مەڭگەردىم» دەگەن ءسوز اۋزىنان شىققان ەمەس. وسىنشا ۋاقىت اعايدىڭ ءدارىسىن تىڭداسام دا، ابادىڭ ءوزى تۇگىلى، اعايدىڭ دەڭگەيىندە ابايدى بىلەم دەپ ايتا المايمىن. ۇستازىم توقساننان اسسا دا سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن قولىنان كىتابى مەن قالامى تۇسكەن جوق. نە دەگەن عىلىمعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك، ادالدىق دەسەڭشى.

سۇحباتتاسقان                                                                                                                               دينارا مىڭجاسارقىزى

«جاس الاش» گازەتى

17 اقپان 2026 جىل

Abai.kz