سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە بالالارعا ارنالعان انيماتسيا مەن كوميكس (مانگا ستيلىندەگى) كونتەنتكە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. YouTube, TikTok پلاتفورمالارىندا وتاندىق اۆتورلار ءوز جوبالارىن ۇسىنىپ، جاڭا بۋىننىڭ تالعامىنا ساي ونىمدەر جاساۋعا تىرىسۋدا.

وسى ورايدا اسا ماڭىزدى ساۋال تۋىندايدى: قازاق انيمەسى ءوزىنىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن ساقتاي الا ما، الدە جاپون، كورەي، قىتاي مادەنيەتىنە تىم تاۋەلدى بولىپ قالا بەرە مە؟

وسى ماسەلەنى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ءبىز ەكى ءتۇرلى كوزقاراستى بىرىكتىردىك. ولار: تاجىريبەلى ءتارجىماشى، انيمە جاساپ، رانوبە اۋدارىپ، مانگالاردى قازاق تىلىندە سويلەتىپ جۇرگەن ءوزىمىزدىڭ Abai kz اقپاراتتىق پورتالىنىڭ اباي وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى ءابىل-سەرىك ابىلقاسىمۇلى مەن ونىڭ شاكىرتى اكەجان ايدارۇلىن قازىرگى كونتەنت تۇتىنۋشىسىنا قاتىستى سۇحباتقا تارتتىق...

ءابىل-سەرىك ابىلقاسىمۇلىنىڭ پىكىر:

— قازىرگى قازاق بالالارىنا ارنالعان انيمە كونتەنتىنە قالاي قارايسىز؟

— جالپى، بۇل — وتە ماڭىزدى ءارى دەر كەزىندە دامىپ جاتقان باعىت. بىراق ماسەلە تەك فورمادا ەمەس، مازمۇندا. ءبىز كوبىنە سىرتقى ءستيلدى — ۇلكەن كوزدى كەيىپكەرلەردى، جاپوندىق ۆيزۋالدى شەشىمدەردى الامىز دا، ىشكى مازمۇندى تولىق ۇلتتىق دەڭگەيگە جەتكىزە الماي جاتىرمىز.

— ياعني ەلىكتەۋ باسىم دەيسىز بە؟

— ارينە، بار. بۇل تابيعي پروتسەسس. جاپون انيمەسى — الەمدىك يندۋستريا. بىراق ءبىز سونى كوشىرمەۋىمىز كەرەك، قايتا ۇلتتىق سيپاتقا بەيىمدەۋىمىز قاجەت. مىسالى، قازاق ەرتەگىلەرى، باتىرلار جىرى، ميفولوگيا، قازاق فەنتەزيىنىڭ اتاسى تاۋپىق رىمجانوۆتىڭ تۋىندىلارى — دايىن كونتەنت قوي.

— سوندا بىزگە قازىر نە جەتىسپەيدى؟

— ۇلتتىق كود. كەيىپكەرلەردىڭ ويلاۋى، سويلەۋى، قۇندىلىقتارى قازاقي بولۋى كەرەك. قازىر كەيبىر جوبالاردا كەيىپكەر قازاقشا سويلەيدى، بىراق مىنەزى تولىقتاي شەتەلدىك بولىپ كەلىپ، وزىنەن ات-تونىڭدى الا قاشىرادى.

— بالالارعا بۇل قانشالىقتى اسەر ەتەدى؟

— وتە زياندى ءھام قاۋىپتى اسەر ەتىپ، ۇلتتىق كەلبەتىمىزدەن اجىراتادى. مىسالى، بالا-شاعا تۇگەل كورىپ جۇرگەن «سيني تراكتور» بار. ونى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەگىمىزدى ساقتاپ، «ماي اربا» دەپ اۋداساق دۇنيە تۇزەلەدى. الەمدىك ءھام تمد بالالار حيتتارىن ءوز اۋەزەمىزگە سالىپ ىڭعايلاۋىمىز كەرەك. بالالار كورگەنىن قايتالايدى. ەگەر ولار تەك شەتەلدىك مادەني كودپەن وسسە، ۇلتتىق سايكەستىك قۇردىمعا كەتە السىرەيدى.

اكەجان ايدارۇلىنىڭ پىكىرى:

— سەن قانداي انيمە كورەسىڭ؟

— مەن جاپون انيمەلەرىن كورەم. ولار قىزىق، ۇرىستار كوپ، كەيىپكەرلەر كۇشتى.

— قازاقشا انيمە كوردىڭ بە؟

— ءيا، بىراق از. كەيبىرى قىزىق ەمەس. كەيدە باياۋ دا سىلبىر  سياقتى كورىنەدى.

— نەگە قىزىق ەمەس دەپ ويلايسىڭ؟

— كەيىپكەرلەر كۇشتى ەمەس سياقتى. سۋپەرقابىلەتتەرى جوق. ال جاپون انيمەسىندە ءبارى ەرەكشە.

— ەگەر قازاق انيمەسى قانداي بولسا، ساعان ۇنار ەدى؟

— ەگەر باتىرلار بولسا، بىراق ولاردا دا ەرەكشە تىلسىمدى كۇش بولسا. مىسالى، الپامىس سۋپەر كۇشپەن، نەمەسە قوبىزبەن سيقىر جاساسا...

قارسى كوزقاراستار قاقتىعىسى

— بالالاردىڭ «ەكشن» مەن «سۋپەرقابىلەتكە» قىزىعۋى ۇلتتىق مازمۇنعا قايشى ما؟

ءابىل-سەرىك:— جوق، مۇلدە قايشى ەمەس. ماسەلە فورمادا ەمەس. ءبىز باتىرلارىمىزدى زاماناۋي تىلدە كورسەتە الامىز. مىسالى، قوبىلاندى باتىردى فەنتەزي فورماتىندا بەرۋ — بۇل دۇرىس قادام.

— اكەجان، ساعان قازاق ەرتەگىلەرى قىزىق پا؟

اكەجەن: — ءيا، بىراق ولاردى مۋلتفيلم سياقتى جاساسا عانا قىزىق بولادى. كىتاپ وقۋ كوپ جاعدايدا قىزىق ەمەس. مەن كىتاپ وقۋمەن قاتار ساباققا دايىندالۋىم دا كەرەك قوي!؟

— ابەكە، دەمەك، بار ماسەلە جەتكىزۋ فورماسىندا ما؟

ءابىل-سەرىك: — ءدال سولاي. بالالارعا مازمۇن ەمەس، ونى قالاي جەتكىزگەن ماڭىزدى. ەگەر ءبىز ۇلتتىق مازمۇندى زاماناۋي فورماتقا سالساق — ناتيجە بولادى.

شىعىس اسەرى — قاۋىپ پە، الدە مۇمكىندىك پە؟

— جاپون، كورەي، قىتاي مادەنيەتىنە باعىت الۋ دۇرىس پا؟

ءابىل-سەرىك: — بۇل — قۇرال عانا. ءبىز ونى دۇرىس قولدانۋىمىز كەرەك. مىسالى، جاپوندار ءوز ءداستۇرىن ساقتاي وتىرىپ، الەمدىك نارىققا شىقتى. كارىستەر «K-pop» ارقىلى مادەني ەكسپورت جاسادى. قىتايلاردىڭ «دانحۋاسىن» (كوپ سەريالى انيمەلىك توپتامالارى) كورمەيتىن قازاق بالاسى قالعان جوق. بىراق ونى قاي تىلدە كورەدى – ماسەلە وسىندا...

ءبىز دە سول جولمەن جۇرە الامىز، بىراق مازمۇن قازاقي بولۋى شارت. وسى باعىتتا شاكىرتىم اكەجان ەكەۋمىز 1 مينۋتتىق جەتى-سەگىز قازاقي مۋلتفيلمدەر تۇسىردىك. جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانىپ، ويتكەنى، جاس ۇرپاقتىڭ پىكىرىن ءبىلۋ وتە-موتە ماڭىزدى.

اكەجان: — شىنىندا مەنىڭ قۇرداستارىم كوپ جاعدايدا قاي ەلدىكى بولسا دا، تەك قىزىق بولسا بولدى دەپ ويلايدى. انيمە جاسايتىن اعايلار مەن اپايلار وسىنى ەسكەرە جاقسى بولار ەدى.

بولاشاققا باعىت

— قازاق انيمەسىنىڭ بولاشاعى قانداي؟

ءابىل-سەرىك: — ءۇش نەگىزگى باعىت قاجەت:

1)ۇلتتىق ستسەناري (ەرتەگى، تاريح);

2)زاماناۋي ۆيزۋال (انيمە ءستيلى);

3)بالالار پسيحولوگياسىن ءتۇسىنۋ. تەك ەگەر وسى ۇشەۋى بىرىكتىرىلسە — بىزدە كۇشتى انيمە يندۋسترياسى پايدا بولادى.

— سەن قازاق انيمەسىن كورگىڭ كەلە مە؟

اكەجان: — ءيا، ەگەر ول قىزىق بولسا. جانە كەيىپكەرلەر كۇشتى بولسا. سونداي كەيىپكەردى ۇستازىم ەكەۋمىز ومىرگە اكەلە الامىز دەپ ويلايمىن.

ءتۇيىن: بۇل سۇحبات ءبىر ماڭىزدى شىندىقتى كورسەتتى:

— ەرەسەكتەر ۇلتتىق مازمۇنعا الاڭدايدى

— بالالار قىزىق پەن ديناميكاعا قارايدى. وسى ورايدا، ەكەۋىن بىرىكتىرۋ — باستى مىندەت. قازاق انيمەسى مەن مانگاسى شەتەلدىك ستيلگە سۇيەنۋى مۇمكىن، بىراق ونىڭ جۇرەگى قازاقى بولۋعا ءتيىس. ەگەر ءبىز تەك ەلىكتەۋمەن شەكتەلسەك — ۇلتتىق ءونىم جاساي المايمىز. ال ەگەر ءداستۇر مەن زاماناۋي فورماتتى ۇيلەستىرسەك — جاڭا مادەني تولقىن قالىپتاسادى. وسى تولقىننىڭ ىشىندە ابەكەڭ باۋلىعان اكەجاننىڭ الار ورنى ەرەكشە بولادى دەپ سانايمىز.

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى

تومەندە ۇستاز بەن شاكىرت تۇسىرگەن شاعىن انيمەلەردىڭ youtube cىلتەمەسى:

Abai.kz