پەريزات وماربەك اتتى قارىنداس ۇماي انا تۇسىنىگىنە "جاتىر" دەپ موڭعول تىلىنەن تارجىمە بەرىپ، تورەلىگىن ايتىپتى:

قازاق جاتىرعا تابىنباعان دەپ...

بۇل، ءبىزدىڭ ۇلتتىق نامىسقا قاتىسى بار ماسەلە بولعاندىقتان، وسىعان ءوز ويىمدى ايتۋدى ءجون كوردىم:

ەڭ الدىمەن، پەريزاتتىڭ بۇل ويى - شولاق وي:

- قازاقتا ءاربىر تىرشىلىك اتاۋلىنىڭ يەسى مەن كيەسى بار دەپ سانالادى. قويدا - شوپان اتا، جىلقىدا - قامبار اتا، تۇيەدە - ويسىل قارا، سيىردا - زەڭگى بابا، ەشكى - سەكسەك اتا جانە ت.ت.

ال، ۇماي انا - ادامزاتتىڭ انالىق باستاۋىنىڭ يەسى مەن كيەسى.

ۇماي انا - بالا تۋعا جاراتىلعان قاتارداعى قاتىن ەمەس.

ول - "انالاردى", "انا بولۋدى" قورعايتىن قۇدىرەت.

ۇماي انا، سوندىقتان، "تىرشىلىك باستاۋى" دەپ قابىلدانادى.

كەيبىر بىلمەستەردىڭ ساناسى ۇماي انانى كادۋىلگى ايەل سياقتى "ەركەكتىڭ جىنىستىق وبەكتىسى", ياعني، "قاتىن" دەڭگەيىندە عانا كورۋگە قابىلەتتى...

قۇداي سانا بەرمەگەن سوڭ - وسىلاي دا...

بىراق، "ۇماي انانىڭ كيەسى ۇرادى-اۋ" دەپ قورىققان ءجون بولادى...

پەريزات قارىنداس، ءيا، قازىرگى قازاقتىڭ تاريحي ساناسى دىنگە بايلانىستى ەكىگە ءبولىنىپ تۇر:

ءبىرى - ءوز تاريحىن يسلام دىنىمەن بايلانىستىرادى دا، تاريحىنىڭ تامىرىن وسى ءدىن پايدا بولعان كەزگە تىرەيدى. ءوزىن "مۇسىلمانمىن" دەپ، تاريحتى قايىرىپ قويادى.

ول بويىنشا، قازاق حالقى دا سول كەزدە پايدا بولعان بوپ شىعادى...

وتە قولايلى پوزيتسيا - باس قاتىرۋدىڭ قاجەتى جوق.

ەكىنشى پوزيتسيا - ءوز تاريحىن تىم تەرەڭنەن ىزدەيتىندەر.

ولار وزدەرىنە:

"وسى دالامىزدا يسلامعا دەيىنگى مىڭ-مىڭ جىلداردا كىمدەر تۇردى؟

ولاردىڭ مادەنيەتى، ءتىلى، دۇنيەتانىمى، ءدىني سەنىمى، سالت-ءداستۇرى قانداي بولىپ ەدى؟

قازىرگى داستۇرىمىزگە ۇقساس پا؟" جانە ت.ت. سۇراقتاردى قويادى...

سويتكەندە، ولاردىڭ الدىنان وسى دالادا يسلامعا دەيىن دە مىڭ-مىڭ جىلدار ءومىر سۇرگەن ساق، عۇن، وعىز، قارلىق جانە ت.ب. حالىقتار بولعانىن بىلەدى.

ء(بىر قىزىعى، ونى وعان ءوزى عانا ەمەس، وزگەلەر: قىتايلار، ەۋروپا ساياحاتشىلارى، پارسى دەرەكتەرى، تىپتەن، اراب دەرەكتەرى دالەلدەپ ايتىپ وتىرادى).

سودان كەلىپ، تاريحىنىڭ تىم تەرەڭ ەكەنىن ۇققان كوزى مەن ساناسى اشىق قازاقتار - ءوزىنىڭ يسلامعا دەيىنگى دۇنيەسىن دە تۇگەندەي باستايدى...

سوندا عانا،

ولار بۇگىنگى قازاق حالقىنىڭ تاريحى تىم تەرەڭنەن، تىم كونەدەن قالىپتاسقان ەجەلگى ەل ەكەنىن ءبىلىپ، ماقتانىشقا بولەنەدى.

ولار سول زامانداردان قالعان ءتاڭىردى جانە ۇمايدى جاتىرقامايدى:

- ونى ءوز تاريحىنىڭ قادىرلى ءبىر ءداۋىرى دەپ سانايدى...

تاريحىن قاستەرلەيدى.

ال، يسلاممەن ساناسى ۋلانعاندار - ءوزىنىڭ بۇل تەرەڭ تاريحىنا، ياعني، ءوز حالقىنىڭ "جەكە تاريحىنا" جەك كورىنىشپەن قاراي باستايدى...

ءسويتىپ، دىنگە وسىلاي بەرىلگەن ادام ءوز حالقىنىڭ بولمىسىنان جاتتانا باستايدى...

ونى جيىركەنىشپەن قابىلدايتىن بەيشارا كۇيگە تۇسەدى...

ء(ا.كەكىلباەۆ پەن ش.ايتماتوۆتىڭ "ماڭگۇرت" ۇعىمىنىڭ ءمانى دە وسى!).

مىنە، ماسەلە توركىنى وسى، قۇرمەتتى قارىنداسىم...

ءابدىراشيت باكىرۇلى، فيلوسوف

Abai.kz