ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى يران شارحاننىڭ حابارلاۋىنشا، شەتەلدىك كومپانيالار قازاقستانداعى گەولوگيالىق بارلاۋعا كەم دەگەندە 40 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالماق.

قازاقستاندا قازىر Arras Minerals (Tech كومپانياسىندا 10% ۇلەسى بار), East Star Resources, Pallas Resources, Sarytogan Graphite سياقتى شەتەلدىك كومپانيالار جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل كومپانيالار بارلاۋ جۇمىستارىنا كەمىندە 40 ملرد تەڭگە جۇمساۋدى جوسپارلاپ وتىر، ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرگە - 7,8 ملرد تەڭگە، جانە بۇل تەك 25 مىڭ شارشى شاقىرىم اۋماقتاعى جەر ۋچاسكەلەرىنە قاتىستى، - دەدى ۆيتسە-مينيستر.

ونىڭ ايتۋىنشا، گەولوگيالىق بارلاۋدان باستاپ كەن ورنىنىڭ تابىلۋىنا دەيىنگى ورتاشا كەزەڭ 3-تەن 5 جىلعا دەيىن سوزىلاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ، العاشقى ناتيجەلەر مەن جاڭا اشىلۋلار 2026-2028 جىلدارى كۇتىلىپ وتىر.

استانادا Geoscience & Exploration Central Asia 2026 حالىقارالىق گەولوگيالىق فورۋمى باستالدى. ءىس-شارانىڭ اشىلۋىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بۇل فورۋم گەولوگيا سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا، تاجىريبە الماسۋعا جانە جەر قويناۋىن ۇتىمدى ءارى ورنىقتى پايدالانۋ باعىتىندا ورتاق تاسىلدەر ازىرلەۋگە ارنالعان جاڭا وڭىرلىك ديالوگ الاڭى بولماق.

ەرتەڭ اياقتالاتىن فورۋمعا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ دەلەگاتسيالارى، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ، ۇلتتىق گەولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ جانە جەتەكشى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ جاتىر.

قازاقستان تاۋ-كەن پالاتاسى پرەزيدەنتى رۋسلان بايميشەۆ 2018 جىلعى جەر قويناۋىن پايدالانۋ رەفورماسىنان كەيىن قازاقستاندا شامامەن 4 مىڭ گەولوگيالىق بارلاۋ ليتسەنزياسى بەرىلگەنىن ايتادى.

بۇگىن ەلوردادا Geoscience & Exploration Central Asia 2026 حالىقارالىق گەولوگيالىق فورۋمى باستالدى. شارانىڭ نەگىزگى ماقساتى - 2018 جىلى جۇرگىزىلگەن رەفورمانىڭ ورتالىقازيالىق دەڭگەيدەگى العاشقى ناتيجەلەرىن تالداۋ. سول كەزدە قازاقستان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە ءبىرىنشى بولىپ گەولوگيالىق بارلاۋعا بارلىق ينۆەستورلاردىڭ ەسىگىن اشتى. ۇلكەن حالىقارالىق كومپانيالار كەلدى، وتاندىق جانە شەتەلدىك كىشى كومپانيالار قۇرىلدى. ەگەر بۇرىن 500 كەلىسىم بولسا، قازىر شامامەن 4 مىڭ ليتسەنزيا بەرىلدى، - دەدى بايميشەۆ.

ول فورۋمنىڭ ايماق ەلدەرى اراسىندا تاجىريبە الماسۋ الاڭى بولعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، مەتالداردىڭ باعاسىنىڭ ءوسۋى جانە سيرەك ەلەمەنتتەرگە، التىنعا، مىسقا جانە باسقا دا كريتيكالىق ماڭىزدى مينەرالدارعا قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتۋى سالا ءۇشىن جاڭا باسىمدىقتاردى قالىپتاستىرادى.

سونىمەن قاتار ءار ەل گەولوگيالىق بارلاۋدى دامىتۋدا ءوز ستراتەگياسىن جاساپ جاتىر، الايدا بايميشەۆتىڭ سوزىنشە، ورتالىق ازيا ەلدەرىنە بۇل باعىتتا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ماڭىزدى. قازاقستان تاۋ-كەن پالاتاسى ەلىمىزدە جۇمىس ىستەيتىن بارلىق حالىقارالىق ينۆەستوردىڭ مۇددەسىن قورعايدى.

كومپانيالار يۋريسديكتسيانى تاڭداعاندا تەك گەولوگيالىق الەۋەتكە عانا ەمەس، جۇمىس شارتتارىنىڭ تۇسىنىكتىلىگىنە، سالا زاڭناماسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا جانە سالىق جۇيەسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى بولجامدىلىعىنا ءمان بەرەدى. گەولوگيالىق بارلاۋعا ينۆەستيتسيا سالعان كەزدە ينۆەستور 10-15, كەيدە 20 جىلعا تۇراقتى ەرەجەلەرگە سۇيەنگىسى كەلەدى. سول سەبەپتى وعان تۇراقتى سالا زاڭناماسى نەمەسە ونىڭ قالاي وزگەرەتىنىن بولجاۋ مۇمكىندىگى قاجەت. ەكىنشىدەن، بۇل سالىق زاڭناماسى. ياعني، تابىستى مەملەكەت پەن ينۆەستور اراسىندا ءادىل ءبولۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىنەمىز، بىراق بۇل بولاشاقتا قالاي قولدانىلاتىنى دا تۇسىنىكتى جانە بولجامدى بولۋى ءتيىس، - دەپ تۇيىندەدى بايميشەۆ.

ونەركاسىپ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسى شامامەن 10 مىڭ كەن ورنىن قامتيدى، ونىڭ ىشىندە: 1 009 – قاتتى پايدالى قازبالار، 359 – كومىرسۋتەكتەر، 3 700 – جالپى تارالعان پايدالى قازبالار جانە 4 931-ى – جەراستى سۋلارى.

نەگىزگى پايدالى قازبالار قورىنا كەلسەك، ەلدە 2,3 مىڭ توننا التىن، 4,3 ملرد توننا مۇناي، 3,8 ترلن تەكشە مەتر گاز، 33,5 ملرد توننا كومىر جانە 26,7 ملرد توننا تەمىر بار.

2025 جىلى جۇرگىزىلگەن گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە قورلار قايتا قارالىپ، العاش رەت 17 كەن ورنى مەملەكەتتىك ەسەپكە الىندى. ەڭ ءىرى كەن ورىندارى اراسىندا كوكجون، التىنشوقى جانە سامەمبەت بار.

وسىلايشا قور كولەمى ۇلعايىپ، التىن – 136 تونناعا، كۇمىس – 152 تونناعا، مىس – 75 مىڭ تونناعا جانە فوسفوريت – 1,3 ملن تونناعا ۇلعايعان.

قازىرگى تاڭدا قاتتى پايدالى قازبالاردى بارلاۋعا شامامەن 3 مىڭ ليتسەنزيا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار Cove Capital (اقش), Rio Tinto (اۋستراليا), Teck (كانادا), Fortescue (اۋستراليا), Barrick Gold (كانادا), First Quantum (كانادا), Ivanhoe (كانادا) سياقتى شەتەلدىك تاۋ-كەن كومپانيالارى تارتىلعان.

ايتا كەتەيىك، جەلتوقسان ايىندا دەپۋتاتتار كومىرسۋتەكتەر مەن ۋران سالاسىنداعى جەر قويناۋىن پايدالانۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردى ماقۇلدادى.

Abai.kz