كءۇنى كەشە عانا Abai.kz اقپاراتتىق پورتالىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتكەن اپتاداعى پلەنارلىق وتىرىسىندا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تۋرالى دەپىتات ەدىل ءجاڭبىرشيننىڭ بايانداماسى جاريالانعان ەدى.

سۋرەت: Abai.kz سكرينى.

وسىعان بايلانىستى بۇگىن بەلگىلى ساراپشى عازيز تورتباەۆتىڭ پىكىرىن ۇسىنباقپىز...

عازيز تورتباەۆ:

قازاقستاندا بۇدان بىلاي ەلەمەۋگە بولمايتىن كۇردەلى ماسەلە ءپىسىپ-جەتىلدى: قاڭعىباس يتتەردىڭ توپتارى ەلدى مەكەندەردە ەركىن ءجۇرىپ، ادامدارعا، ەڭ الدىمەن بالالارعا شابۋىل جاساۋدا.

بۇل ەندى جەكەلەگەن وقيعالار ەمەس، جۇيەلى قاۋىپكە اينالدى. ادامدار جاراقات الادى، كەيدە بۇل قايعىلى ولىممەن اياقتالادى. تىكەلەي سۇراق تۋىندايدى: مەملەكەتتىڭ رەاكتسياسى قايدا جانە نەگە ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قاتەرگە تىگىلىپ وتىر؟

ءيا، جانۋارلارعا ادامگەرشىلىكپەن قاراۋ ماڭىزدى، بىراق ول ەشقاشان ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنان جوعارى قويىلماۋى ءتيىس.

قولدانىستاعى شارالار ايقىن ناتيجە بەرمەي وتىر. اۋلاۋ مەن ستەريليزاتسيا قاجەتتى اسەردى قامتاماسىز ەتپەيدى — قاڭعىباس جانۋارلاردىڭ سانى ازايمايدى. ال رەتسىز اتۋ دا ماسەلەنى شەشپەيدى. بۇل — سالدار عانا، سەبەپ ەمەس.

نەگىزگى سەبەپ — ادامداردىڭ جاۋاپسىزدىعى. بۇل يتتەر وزدىگىنەن پايدا بولعان جوق — ولاردى كوشەگە تاستاپ كەتكەن. ولاردىڭ يەلەرى بولعان، بىراق ولار جانۋارلاردان قۇتىلىپ كەتكەن. ءدال وسى جەردەن باستاۋ كەرەك: مۇنداي ادامداردى انىقتاپ، قاتاڭ جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ قاجەت.

قاڭعىباس جانۋارلار — تەك شابۋىل قاۋپى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ كوزى. اڭگىمە تەك قۇتىرۋ تۋرالى ەمەس، باسقا دا قاۋىپتى دەرتتەر جايلى. ناقتى، قاتاڭ شارالار قاجەت.

بارلىق ءۇي جانۋارلارىن مىندەتتى تۇردە چيپتەۋ ەشقانداي ەرەكشەلىكسىز قالىپتى تالاپقا اينالۋى ءتيىس. كوشەدەن تابىلعان كەز كەلگەن جانۋار اۆتوماتتى تۇردە ونىڭ يەسىن انىقتاۋعا جانە قاتاڭ سانكتسيالارعا — ءىرى ايىپپۇلدار مەن باسقا دا جاۋاپكەرشىلىك شارالارىنا الىپ كەلۋى كەرەك.

بيۋدجەتتەن قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى كۇتىپ-ۇستاۋعا قاراجات بولىنبەۋى ءتيىس. بۇل شىعىنداردى جانۋارلاردى كوشەگە تاستاعان بۇرىنعى يەلەرى كوتەرۋى كەرەك.

قاڭعىباس يتتەردى قورعاۋشىلار ولاردىڭ شابۋىلىنان زارداپ شەككەن بالالاردىڭ اتا-انالارىنىڭ قايعىسىن ءتۇسىنۋى ءتيىس، ايتپەسە بۇل — ەكىجۇزدىلىك.

ولاردى ۇيدە جاقسى كورىڭىزدەر، قۇشاقتاپ ۇيىقتاڭىزدار، بىراق كوشەگە تاستاماڭىزدار، وزگەلەر كەيىن زارداپ شەكپەۋى ءۇشىن...

كوشەگە تاستالعان ءۇي جانۋارى ءۇشىن ناقتى جازا قولدانىلمايىنشا، ماسەلە شەشىلمەيدى. يەلەردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگى بولمايىنشا، ەشقانداي باعدارلاما ناتيجە بەرمەيدى.

يتتەرىن تۇمىلدىرىقسىز سەرۋەندەتەتىن، كوشەنى لاستايتىن جانە ارتىنان جينامايتىن يەلەردى دە جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ قاجەت — ونىڭ ىشىندە قالالاردا ورناتىلعان بەينەكامەرالار ارقىلى دا.

ماسەلە تىك قويىلىپ وتىر: نە ءبىز ءتارتىپ ورناتامىز، نە ءوز بالالارىمىز ءۇشىن قاۋىپ جاعدايىندا ءومىر ءسۇرۋدى جالعاستىرامىز.

Abai.kz