قازىرگى انتروپولوگيالىق ترانسفورماتسيا كەزەڭىندە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق دامۋى جاڭا مازمۇنعا يە بولۋدا. تەحنولوگيالىق پروگرەسس تەك اقپاراتتى تۇتىنۋ ءتاسىلىن ەمەس، سونىمەن بىرگە تۇلعانىڭ كوگنيتيۆتى قۇرىلىمىن دا وزگەرتتى. بۇل ماقالادا ءبىز بالالارعا ارنالعان مەديا-كونتەنتتىڭ ساپالىق سيپاتتامالارىن جانە جاس ۇرپاقتىڭ كرەاتيۆتى يندۋسترياداعى ءرولىن عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەيمىز.

كوگنيتيۆتى دامۋ جانە مەديا-ورتانىڭ دەتەرميناتسياسى

بالالاردىڭ شىعارماشىلىق ويلاۋى — بۇل جاي عانا سۋرەت سالۋ نەمەسە ءان ايتۋ ەمەس، بۇل الەمدى مودەلدەۋدىڭ كۇردەلى پسيحيكالىق پروتسەسى. ل.س. ۆىگوتسكيدىڭ ىلىمىنە سۇيەنسەك، قيال مەن شىعارماشىلىقتىڭ نەگىزى سىرتقى ورتادان الىنعان تاجىريبەگە تىكەلەي بايلانىستى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل «تاجىريبە» نەگىزىنەن تسيفرلىق كونتەنت ارقىلى قالىپتاسۋدا.

قازىرگى بالالار كونتەنتى (انيماتسيا، ينتەراكتيۆتى ويىندار، ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى) ءجاسوسپىرىمنىڭ «جاقىن دامۋ ايماعىن» قالىپتاستىرۋشى نەگىزگى فاكتورعا اينالدى. الايدا، مۇندا «كليپتىك ويلاۋ» فەنومەنىنىڭ تۋىنداۋ قاۋپى بار. اقپاراتتىڭ جىلدام وزگەرۋى مەن فراگمەنتتىلىگى تەرەڭ تالداۋ قابىلەتىن تەجەۋى مۇمكىن. سوندىقتان، شىعارماشىلىق يندۋستريانىڭ باستى مىندەتى — تەك كوڭىل كوتەرۋشى ەمەس، كوگنيتيۆتى ستيمۋلياتسيا جاساۋشى مازمۇن جاساۋ.

جاسوسپىرىمدەردىڭ كرەاتيۆتى ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋى: پروsumer فەنومەنى

قازىرگى الەۋمەتتانۋدا «Prosumer» (producer + consumer) تەرمينى ءجيى قولدانىلادى. جاسوسپىرىمدەر ەندى تەك كونتەنتتى تۇتىنۋشى ەمەس، ونى جاساۋشى (creator) رەتىندە دە كورىنىپ ءجۇر. بۇل ءۇردىس «شىعارماشىلىق دەموكراتيالانۋىنا» اكەلدى.

ساندىق قۇرالداردىڭ قولجەتىمدىلىگى: ءموبيلدى قوسىمشالار ارقىلى مونتاجداۋ، انيماتسيا جاساۋ جانە مۋزىكا جازۋ بالانىڭ تەحنوسفەرالىق داعدىلارىن دامىتادى.

الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىق: YouTube, TikTok سياقتى پلاتفورمالار جاسوسپىرىمگە وزىندىك «ينتەللەكتۋالدى ءونىمىن» ۇسىنۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بىرلەسكەن شىعارماشىلىق (Collaboration): جەلىلىك قاۋىمداستىقتارداعى ۇجىمدىق جوبالار ءجاسوسپىرىمنىڭ كوممۋنيكاتيۆتى قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرادى.

الايدا، مۇندا اۆتورلىق قۇقىق پەن مەدياساۋاتتىلىق ماسەلەسى تۋىندايدى. شىعارماشىلىق ەركىندىك ەتيكالىق شەكارالارمەن جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكپەن ۇشتاسۋى قاجەت.

پەداگوگيكالىق يننوۆاتسيالار مەن كرەاتيۆتى يندۋستريا

عىلىمي زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي، بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق پوتەنتسيالىن اشۋ ءۇشىن «ستەريلدى» ەمەس، «ىنتالاندىرۋشى» ورتا قاجەت. كرەاتيۆتى حابتار، تسيفرلىق زەرتحانالار مەن مەديا-مەكتەپتەر بۇل پروتسەستىڭ ينستيتۋتسيونالدى نەگىزىنە اينالۋدا.

قورىتىندى: بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىعى — بۇل مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق رەسۋرسى. ساپالى بالالار كونتەنتى تەك ينتەللەكتۋالدى ءونىم ەمەس، ول — ۇلتتىڭ بولاشاق ينتەللەكتۋالدى كاپيتالىن قالىپتاستىراتىن قۇرال.

بۇگىنگى كۇنى ءبىز بالالاردىڭ شىعارماشىلىق ەركىندىگىن شەكتەمەي، وعان باعىت-باعدار بەرۋىمىز كەرەك. تسيفرلىق الەمدە اداسپاي، وزىندىك «مەنىن» تابا بىلگەن ءجاسوسپىرىم ەرتەڭگى كۇنى باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا رەتىندە قالىپتاسادى. كونتەنت جاساۋشىلار، پەداگوگتار مەن اتا-انالاردىڭ ماقساتى ءبىر — تەحنولوگيانىڭ قۇلى ەمەس، ونىڭ قوجايىنى بولا الاتىن، قيالى ۇشقىر، ويى تەرەڭ ۇرپاق تاربيەلەۋ.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz