تاريحتىڭ تسيفرلىق رەنەسسانسى: تامارا ەيدەلماننىڭ قازاقستان تۋرالى ءفيلمى نەسىمەن قۇندى؟

الەمگە تانىمال تاريحشى، ميلليونداعان اۋديتورياسى بار YouTube-لەكتور تامارا ەيدەلمان ءوزىنىڭ اۆتورلىق ارناسىندا قازاقستان تاريحىنا ارنالعان اۋقىمدى دەرەكتى ءفيلمىن جاريالادى. «Kursiv.media» حابارلاۋىنشا، بۇل تۋىندى — تاريحشىنىڭ ورتالىق ازيا جىلناماسىنا جاساعان العاشقى ءىرى قادامى. كوشپەندىلەر وركەنيەتىنەن باستاپ قازىرگى قازاقستانعا دەيىنگى جولدى قامتيتىن بۇل فيلم نەلىكتەن قوعامدا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىردى؟

سىرتقى كوزقاراس: وبەكتيۆتىلىك پەن جاڭا ينتەرپرەتاتسيا

تامارا ەيدەلماننىڭ ەڭبەگى — بۇل تەك فاكتىلەر جيىنتىعى ەمەس، بۇل — قازاقستان تاريحىن جاھاندىق كونتەكستە قاراستىرۋ ارەكەتى. كوپتەگەن شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەر ورتالىق ازيانى «رەسەي يمپەرياسىنىڭ شەت ايماعى» رەتىندە عانا قاراستىرىپ كەلسە، ەيدەلمان قازاق دالاسىن دەربەس وركەنيەت وشاعى، مادەنيەتتەر توعىسقان ستراتەگيالىق توراپ رەتىندە سيپاتتايدى.

فيلمدەگى نەگىزگى تاقىرىپتار:

ۇلى دالا مەملەكەتتىلىگى: ساقتار مەن عۇنداردان باستاپ، التىن وردا مەن قازاق حاندىعىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى.

الاش قوزعالىسى: حح عاسىر باسىنداعى قازاق زيالىلارىنىڭ ازاتتىق جولىنداعى كۇرەسى مەن تراگەدياسى.

كەڭەستىك كەزەڭ مەن تاۋەلسىزدىك: اشارشىلىق، ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن جانە ەگەمەن ەلدىڭ قازىرگى كەلبەتى.

YouTube — جاڭا بۋىنعا ارنالعان «وقۋلىق»

تاريح عىلىمىنىڭ اكادەميالىق ورتادان تسيفرلىق كەڭىستىككە كوشۋى — زامان تالابى. ەيدەلماننىڭ ءفيلمى ميلليونداعان قارالىم جيناي وتىرىپ، قازاقستان تاريحىن الەمدىك اۋديتورياعا تانىتۋدىڭ قۋاتتى قۇرالىنا اينالدى. مۇنداي كونتەنت جاس ۇرپاققا تاريحتى قۇرعاق داتالار ەمەس، ءتىرى وقيعالار مەن تاعدىرلار ارقىلى تۇسىندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

وتاندىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي دەڭگەيدەگى اۆتورلاردىڭ قازاقستان تاقىرىبىنا بەت بۇرۋى — ەلدىڭ ينتەللەكتۋالدى تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. فيلم تاريحي فاكتىلەردى زاماناۋي ۆيزۋالدى تىلمەن سويلەتە بىلۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.

ساراپتاما: تاريحي جادىنىڭ جاڭعىرۋى

ءفيلمنىڭ جارىق كورۋى قازاقستان قوعامىنداعى ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ىزدەۋ پروتسەسىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. تامارا ەيدەلماننىڭ بايانداۋىنداعى گۋمانيستىك سارىن، ادام قۇقىقتارى مەن ەركىندىگىنە باسىمدىق بەرۋى قازاق تاريحىنداعى قاسىرەتتى بەتتەردى (اشارشىلىق، جەلتوقسان) تەرەڭىرەك تۇيسىنۋگە كومەكتەسەدى.

الايدا، كەز كەلگەن اۆتورلىق تۋىندى سەكىلدى، بۇل فيلم دە قىزۋ پىكىرتالاس تۋدىرۋى مۇمكىن. كەيبىر دەرەكتەردىڭ ينتەرپرەتاتسياسى وتاندىق تاريحشىلاردىڭ رەسمي ۇستانىمىمەن سايكەس كەلمەۋى دە ىقتيمال. بىراق ءدال وسىنداي پىكىرلەردىڭ ارتۇرلىلىگى تاريح عىلىمىنىڭ ءتىرى ەكەنىن جانە وعان دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ جوعارى ەكەنىن دالەلدەيدى.

ءتۇيىن: تامارا ەيدەلماننىڭ قازاقستان تۋرالى العاشقى ءفيلمى — بۇل ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۇلكەن وقيعا. ول قازاقستاننىڭ باي تاريحىن تەك كورشى ەلدەرگە ەمەس، بۇكىل الەمگە جاڭا قىرىنان اشىپ بەردى. بۇل تۋىندى — وتكەندى قۇرمەتتەۋ مەن بولاشاقتى پايىمداۋدىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر ىسپەتتەس.

تاريحتى تانىمال اۆتورلار ارقىلى ناسيحاتتاۋ — ەلدىڭ حالىقارالىق ءيميدجىن قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى «جۇمساق كۇشى» (soft power) بولىپ تابىلادى.

ماڭىزدىلىعى: فيلم YouTube جەلىسىندە جاريالانعاننان كەيىن العاشقى ساعاتتاردا-اق مىڭداعان پىكىر جيناپ، قازاقستان تاريحىنا دەگەن حالىقارالىق قىزىعۋشىلىقتىڭ جاڭا تولقىنىن تۋدىردى.

Abai.kz