قازاقستاندا قۇنى 1,5–3 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن جەتەتىن ءىرى داتا-ورتالىق (Data Center) سالۋ تۋرالى باستاما ەلدىڭ تسيفرلىق ەكونوميكاسىنا جاڭا سەرپىن بەرۋى مۇمكىن. جوبا اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى حالىقارالىق كونسورتسيۋممەن مەموراندۋمعا قول قويعان. كونسورتسيۋم قۇرامىنا Dornan Engineering Group جانە Ample Solutions Hong Kong كىرەدى. جوبا تۋرالى اقپارات قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق ىسكەرلىك باسىلىمداردا جاريالاندى.
داتا-ورتالىقتىڭ اۋقىمى قانداي؟
الدىن الا مالىمەت بويىنشا، جاڭا ورتالىقتىڭ قۋاتى 50-دەن 200 مەگاۆاتقا دەيىن بولادى. ەگەر تولىق قۋاتتاعى Tier IV دەڭگەيىندەگى نىسان سالىنسا، ينۆەستيتسيا كولەمى 3 ملرد دوللارعا دەيىن جەتۋى ىقتيمال. سونىمەن بىرگە تۇراقتى ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۋاتى 250 مۆت-قا دەيىنگى گاز ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ونىڭ قۇنى شامامەن 200–400 ملن دوللار ارالىعىندا باعالانۋدا.
نەلىكتەن بۇل جوبا ماڭىزدى؟
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، بۇل باستاما قازاقستاننىڭ تەك ورتالىق ازيادا عانا ەمەس، بۇكىل ەۋرازيا كەڭىستىگىندە تسيفرلىق حابقا اينالۋ ستراتەگياسىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
بۇگىندە الەمدە جاساندى ينتەللەكت، بۇلتتى ەسەپتەۋ (cloud computing), ۇلكەن دەرەكتەر (Big Data) جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك سالالارى قارقىندى دامىپ كەلەدى. مۇنداي باعىتتار جوعارى ءونىمدى داتا-ورتالىقتارسىز جۇزەگە اسپايدى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ بۇل نارىققا ەنۋى ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى.
مينيسترلىك مالىمەتىنشە، قازاقستاننىڭ سالقىن كليماتى، گەوگرافيالىق ورنالاسۋى جانە سالىستىرمالى تۇردە قولجەتىمدى ەنەرگيا رەسۋرستارى حالىقارالىق داتا-ورتالىقتاردى ورنالاستىرۋعا قولايلى جاعداي قالىپتاستىرادى.
ەكونوميكاعا اسەرى قانداي؟
ەكونوميكالىق تۇرعىدان مۇنداي جوبا بىرنەشە ماڭىزدى ناتيجە بەرۋى مۇمكىن:
بىرىنشىدەن، شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمى ارتادى.
ەكىنشىدەن، قۇرىلىس، ەنەرگەتيكا، IT جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا سالالارىندا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى.
ۇشىنشىدەن، قازاقستانداعى تسيفرلىق سەرۆيستەردىڭ تاۋەلسىزدىگى كۇشەيەدى.
قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن تسيفرلىق سەرۆيستەردىڭ سەرۆەرلەرى شەتەلدە ورنالاسقان. ەگەر ءىرى وڭىرلىك داتا-ورتالىق ىسكە قوسىلسا، مەملەكەتتىك دەرەكتەردى، قارجى سەكتورىن، ەلەكتروندى ساۋدانى جانە جاساندى ينتەللەكت ينفراقۇرىلىمىن ەل ىشىندە دامىتۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
تاۋەكەلدەر دە جوق ەمەس
سونىمەن بىرگە مۇنداي مەگاجوبانىڭ كۇردەلى تۇستارى دا بار. ەڭ نەگىزگى ماسەلە — ەنەرگيا تۇتىنۋ. 200 مۆت قۋات تۇتىناتىن داتا-ورتالىق كەيبىر شاعىن قالالاردىڭ ەلەكتر قاجەتتىلىگىمەن شامالاس. سوندىقتان قوسىمشا گاز ستانتسياسىن سالۋ — قاجەتتى قادام.
ەكىنشى ماسەلە — كادر دايارلىعى. مۇنداي ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋ ءۇشىن جوعارى بىلىكتى IT-ينجەنەرلەر، جەلىلىك ارحيتەكتورلار جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندارى قاجەت.
گەوساياسي ءمانى
بۇل باستاما قازاقستاننىڭ تەك شيكىزات ەكسپورتتاۋشى ەل ەمەس، تەحنولوگيا ەكسپورتتايتىن مەملەكەتكە اينالۋ نيەتىن كورسەتەدى. ەگەر جوبا ءساتتى ىسكە اسسا، قازاقستان وڭىردەگى دەرەكتەردى ساقتاۋ، وڭدەۋ جانە جاساندى ينتەللەكت سەرۆيستەرىن ۇسىناتىن نەگىزگى ورتالىققا اينالۋى مۇمكىن.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، بۇل باستاما بولاشاقتا «تسيفرلىق جىبەك جولىنىڭ» قازاقستاندىق بولىگىنە اينالۋى ىقتيمال.

Abai.kz