كەيىنگى كەزدە كەيبىر قازاقستاندىق زەينەتاقى قورىنداعى اقشاسىنىڭ ساقتالۋىنا الاڭداي باستادى. اسىرەسە «جيناق جوعالىپ كەتپەي مە؟»، «ينفلياتسيا ءبارىن قۇنسىزداندىرىپ جىبەرمەي مە؟» دەگەن كۇمان ءجيى ايتىلادى. بۇل تۋرالى بجزق ءتۇسىندىردى.

قازاقستانداعى زەينەتاقى جۇيەسى بىرنەشە دەڭگەيدەن تۇرادى. ونىڭ ءبىر بولىگى – مەملەكەتتەن تولەنەتىن بازالىق جانە ورتاق زەينەتاقى بولسا، ەكىنشى بولىگى – ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ەتكەن جىلدارى جيناعان جەكە قاراجاتى.

سوعان قاراماستان، كەي ادامدار جيناقتاۋشى جۇيەگە تولىق سەنىم ارتپايدى. كەيبىرى بولاشاقتا زەينەتاقى قورىنداعى اقشا جوعالىپ كەتۋى مۇمكىن دەپ قاۋىپتەنەدى.

الايدا بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ مالىمەتىنشە، ءار ازاماتتىڭ اقشاسى جەكە شوتتا ساقتالادى جانە زاڭمەن قورعالادى.

بجزق وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىنىڭ ساقتالۋىنا ينفلياتسيا دەڭگەيىن ەسكەرە وتىرىپ كەپىلدىك بەرەدى.

بۇل – زەينەتاقىداعى قاراجات ازاماتتىڭ جەكە مەنشىگى دەگەن ءسوز. ونى باسقا بىرەۋدىڭ ەسەپشوتىنا اۋدارىپ جىبەرۋ نەمەسە شاتاستىرىپ بەرۋ مۇمكىن ەمەس. ەگەر ۋاقىت وتە كەلە ينفلياتسيا سالدارىنان جيناقتىڭ قۇنى تومەندەسە، ايىرماسىن مەملەكەت وتەيدى.

قور ماماندارى مۇنداي تەتىك الەمنىڭ كوپ ەلىندە كەزدەسە بەرمەيتىنىن ايتادى. سەبەبى كوپتەگەن مەملەكەتتە زەينەتاقى قورلارىنداعى سالىمدارعا ءدال وسىنداي دەڭگەيدە كەپىلدىك قاراستىرىلماعان.

بجزق-داعى اقشا جاي عانا ساقتالىپ تۇرمايدى. قاراجات ءتۇرلى قارجى قۇرالدارىنا ينۆەستيتسيالانىپ، قوسىمشا تابىس اكەلىپ وتىرادى. كەيىن سول ينۆەستيتسيالىق كىرىس سالىمشىنىڭ شوتىنا تۇسەدى.

مىسالى، ازاماتتىڭ زەينەتاقى قورىندا 10 ميلليون تەڭگە جينالدى دەلىك. وسى ارالىقتا ينۆەستيتسيالىق تابىس شامامەن 10 پايىز بولىپ، سالىمعا تاعى 1 ميلليون تەڭگەدەي قوسىلدى. بىراق وسى ۋاقىتتاعى ينفلياتسيا دەڭگەيى 15 پايىزعا جەتسە، وندا قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى قۇنسىزدانعان بولىپ ەسەپتەلەدى.

ياعني ناقتى ەسەپتەگەندە سالىمشى شامامەن 5 پايىز نەمەسە 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە شىعىنعا ۇشىراعانداي بولادى. وسىنداي جاعدايدا ينۆەستيتسيالىق تابىس پەن ينفلياتسيا اراسىنداعى ايىرمانى مەملەكەت وتەپ بەرەدى. بىراق ناقتى تولەنەتىن سوما ارنايى فورمۋلا ارقىلى ەسەپتەلەدى.

قازاقستاندا مۇنداي وتەماقىنى الۋ ءۇشىن ارنايى بارىپ ءوتىنىش جازۋدىڭ قاجەتى جوق. جۇيە ءبارىن اۆتوماتتى تۇردە ەسەپتەيدى. ينفلياتسيا دەڭگەيىنە جەتپەي قالعان ايىرما انىقتالعان جاعدايدا، تولەم پرواكتيۆتى تۇردە جۇرگىزىلەدى.

ماسەلەن، 2024 جىلى وسىنداي بىرجولعى وتەماقىنى 177 مىڭ ادام اۆتوماتتى تۇردە العان.

Abai.kz