1991 جىلى تۋعان جەرى جەزقازعانان تسەلينوگرادقا جاس اكتريسا كەلىپ، تابان تىرەيدى. ونداعى ماقساتى ورىستانعان تسەلينوگراد وبلىسىندا اشىلعالى جاتقان قازاق تەاترىنا اكتريسا بولىپ، شاڭىراعىن كوتەرىسۋگە ۇلەس قوسۋ. مىنە، سودان بەرى اتالمىش ونەر وشاعىنا ءومىرىن ارناپ كەلە جاتىر. ول كىسى بۇگىنگى تاڭدا قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى - ايمان ايماعامبەت.

ايمان وتەگەنقىزى كيەلى قارساقباي ءوڭىرىنىڭ قىزى. ءاليحان بايمەنوۆ، قىدىرالى بولمانوۆتار تۋعان توپىراقتا ايمان دا دۇنيەگە كەلدى.

العاشقى ەڭبەك جولى جەزقازعانداعى ت.قالماعامبەتوۆ اتىنداعى فيلارمونيا ىشىندەگى «جەز كيىك» انسامبلىنەن باستالدى. ول كەزدەرى «جەز كيىك»  قۇرامىندا ەلىمىزگە بەلگىلى كومپوزيتورلار بولات ەسمۇقانوۆ، جاقسىگەلدى سەيىلوۆ، احمەديا ەسمۇقانوۆتار بولسا، انشىلەر مايرا ەسمۇقانوۆا، روزا بايبوسىنوۆا جانە دە ايمان ايماعامبەت تە، بار. «جەز كيىك»  ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتىندە ايمان ايماعامبەتتىڭ ءانىن تىڭداۋ ءۇشىن جەزقازعاندىق تىڭدارماندار اعىلا كەلەتىن.

ايمان وتەگەنقىزى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ «كينو جانە مۋزىكالىق دراما اكتەرى» ماماندىعىن ءبىتىردى. ۇستازى قر حالىق ءارتيسى، پروفەسسور راحيليام ماشۋروۆا. 1989 جىلى اكادەميانى تامامداعانان كەيىن اكتريسالىق جولى س.قوجامقۇلوۆ اتىنداعى جەزقازعان وبلىستىق تەاترىنان باستاۋ الدى. وندا جاڭاشىل رەجيسسەر، جانات حادجيەۆتىڭ ارنايى مەكتەبىنەن ءوتىپ، ت.احتانوۆ «كۇشىك كۇيەۋ» كومەدياسىندا-بوتكا، م.اۋەزوۆ «ەڭلىك-كەبەك» تراگەدياسىندا  - ەڭلىك، م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان» مۋزىكالىق كومەدياسىندا - ايمان سىندى باستى كەيىپكەرلەردى بەينەلەدى. جانات اۋباكىرۇلى جاس اكتريسانىڭ قارىمدى قادامىنا ريزا بولىپ، ەدۋاردو فيليپپونىڭ «تسيليندر» شىعارماسىن ارنايىلاپ ايمان ايماعامبەتكە ساحنالادى. اتالعان سپەكتاكل كەزىندە جەزقازعان وبلىسىن ءدۇر سىلكىندىرگەن قويىلىم بولدى.

تۋعان جەرىندەگى تەاتردا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ايمانعا تسەلينوگرادتتان تەلەگرامما كەلەدى. ول تەلەگراممانىڭ اۆتورى قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ا.پوپوۆ اتىنداعى كۇمىس مەدالدىڭ يەگەرى، جاقىپ وماروۆ ەدى. ايماندى تسەلينوگرادتا اشىلعالى جاتقان قازاق تەاترىنىڭ نەگىزىن سالۋعا شاقىردى. وسكەن ورتاسىن، ولكەسىن قيۋ ايمان وتەگەنقىزىنا وڭاي سوقپاعانى انىق، بىراق جۇرەكتەگى «ونەرگە» دەگەن ىستىق ماحاببات ايمان ايماعامبەتتى تسەلينوگرادقا اكەلدى. بۇل جەردە بۇگىنگى تاڭدا ەڭسەلى ەلوردامىزداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ نەگىزىن سالدى. تەاتردىڭ العاشقى كوركەمدىك جەتەكشىسى جاقىپ وماروۆ پەن تورعاۋىت شاحزادينەن كوپ جاقسىلىق كوردى. تەاتر العاش اشىلعان كەزدەرى تەاتر رەپەرتۋارىنداعى ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «اقان سەرى-اقتوقتى» تراگەدياسى، «ءان-دومبىرا-ءسان دومبىرا»، «ناۋرىزىم ءانىم»، «اينالدىم-اقماڭدايلىم» اتتى كونتسەرتتىك باعدارلامالار مەن ق.ىسقاق «مازار»-قارقابات، ءا.تاۋاساروۆ «ماحاببات ارالى»، و.بوكەيدىڭ «قۇلىنىم مەنىڭ» دراماسىنداعى انار رولدەرىن نۇسقالادى.

ايمان وتەگەنقىزىنىڭ ۇلكەن باقىتى رەجيسسۋرا بارومەترى، «حالىق قاھارمانى» ءازىربايجان ءماديۇلى مامبەتوۆتىڭ سپەكتاكلدەرىندە ويناۋ دەپ بىلەمىز. ايمان وتەگەنقىزى ءا.مامبەتوۆ ساحنالاعان: ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ» تراگەدياسىندا - تاڭسىق، ش.ايتماتوۆتىڭ «انا-جەر-انا» تراگەدياسىنداعى - جەر انا، «عاسىردان دا ۇزاق كۇن» دراماسىنداعى - نايمان انا بەينەلەرىن كەيىپتەدى. ءازىربايجان ءماديۇلى ايمان ايماعامبەتكە ارناپ ف.ەرۆەنىڭ «تۇلكى بيكەش» وپەراتتاسىن قاللەكي ساحناسىندا قويدى.

ايمان ايماعامبەت كەيىپتەگەن - جەر-انا بەينەسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – دانالىق پەن مەيىرىمنىڭ ۇيلەسىم تابۋى. اكتريسا كەيىپكەردىڭ تابيعاتقا ءتان سابىرىن، انالىق قامقورلىعىن جانە عاسىرلاردان جەتكەن پاراساتىن اسەرلى جەتكىزەدى. ونىڭ ورىنداۋىنداعى جەر-انا ءبىر مەزەتتە ءارى مۇڭدى، ءارى ءۇمىت سىيلايتىن رۋحاني كۇش يەسى رەتىندە كورىنەدى.

ايمان ايماعامبەتتىڭ شىعارماشىلىق شەبەرلىگى جەر-انانىڭ اسقاق بولمىسىن اشۋدا ەرەكشە بايقالادى. ونىڭ ساحناداعى ءاربىر قيمىلى مەن ءسوزى تەرەڭ ماعىناعا يە بولىپ، كورەرمەندى ويعا جەتەلەيدى. اكتريسا بەينەنىڭ سىرتقى كەلبەتىن عانا ەمەس، ونىڭ رۋحاني الەمىن دە جان-جاقتى كورسەتەدى.

ايمان ايماعامبەت سومداعان نايمان انا كورەرمەنگە ەڭ الدىمەن مەيىرىم مەن ساعىنىشتىڭ سيمۆولى رەتىندە اسەر ەتەدى. ونىڭ جالعىز ۇلى جولامان جاۋ قولىنا ءتۇسىپ، ماڭگۇرتكە اينالادى. الايدا انا جۇرەگى بالاسىنان ەشقاشان كۇدەر ۇزبەيدى. ول ۇلىن ىزدەپ تاۋىپ، وتكەن ءومىرىن، تۋعان جەرىن، تەگىن ەسكە تۇسىرۋگە تىرىسادى. بۇل جولدا نايمان انا انالىق ماحابباتتىڭ قانداي قيىندىققا بولسا دا قارسى تۇرا الاتىن ۇلى كۇش ەكەنىن دالەلدەيدى. اكتريسا ايمان ايماعامبەت بۇل بەينەنىڭ ىشكى دراماسىن تەرەڭ پسيحولوگيالىق ناقىشپەن اشادى. ونىڭ ساحناداعى ءاربىر قيمىلى مەن سوزىنەن بالاسىنا دەگەن ساعىنىش، ءۇمىت پەن مۇڭ قاتار سەزىلەدى. اسىرەسە جولامانمەن كەزدەسەتىن ساتتەردەگى جان كۇيزەلىسى كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ، انانىڭ تراگەدياسىن ايقىن جەتكىزەدى.

ايمان وتەگەنقىزى ە.حۋشۆاقتوۆتىڭ  «قىزىل الما» ليريكالىق كومەدياسىنداعى اجە بەينەسىن تابيعي بولمىسىن قاراپايىمدىلىق ارقىلى اشادى. ونىڭ ساحناداعى ءجۇرىس-تۇرىسى، سويلەۋ مانەرى، ءازىل مەن نازدى قاتار قولدانۋى كورەرمەنگە شىنايى اۋىل اجەلەرىن ەسكە تۇسىرەدى. بۇل وبرازدا ارتىق پافوس جوق، كەرىسىنشە كۇندەلىكتى ومىردەن الىنعان شىنايىلىق باسىم.

قاللەكي تەاترىنىڭ 35 جىل بويى ىستىق سۋىعىنا ءتوزىپ، تەاتردىڭ ءار جەتىستىگىنە ۇلەس قوسقان ايمان ايماعامبەتتىڭ ەڭبەگى، ونەرى كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى. انە، ايمان وتەگەنقىزىن ءوز تەاترىنا، سۇيىكتى شاڭىراعىنا كورەرمەنىڭ قۋانتۋعا بارا جاتىر!

باحتيار تۇرسىن، تەاترتانۋشى

Abai.kz