پرەزيدەنت 2023 جىلى، 17 ماۋسىمدا، تۇركىستان قالاسىندا وتكەن ءىى ۇلتتىق قۇرىلتايدا «مارتين ليۋتەر كينگتىڭ سوزىمەن ايتساق، مەنىڭ دە ءبىر جوسپارىم، ءتىپتى ارمانىم بار.

ول – تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن پرەزيدەنتتىك كىتاپحانا سالۋ. مەن مۇنداي كىتاپحانانى انكارادا كوردىم. ول جەردە كەلۋشىلەر الەمدە جارىق كورەتىن كوركەم جانە ارنايى ادەبيەتتەرمەن تانىسا الادى. وسىنداي كىتاپحانانى بىزدە دە سالۋعا بولادى» دەگەن بولاتىن. ال ءبىزدىڭ الماتى – مادەني استانا. وندا ول ءبىرىنشى بولىپ جول باستاۋى كەرەك. سول جولى اكىمدەردىڭ دە، مادەنيەت باسقارماسىنىڭ دا باسى ىستەپ كەتتى، «ونداي كىتاپحانا سالىنىپ بىتكەنشە، الماتىداعى ءبىر كىتاپحانانى 24/7 ىستەتىپ كورەيىك» دەدى دە، جامبىل كىتاپحاناسى رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى بولىپ 24/7 جۇمىس ىستەي باستادى. وقىرمان سانىنىڭ ارتقانىن بىردەن بايقادىق. سودان بەرى، مىنە، الماتىدا 7 بىردەي كىتاپحانا كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەي باستادى. الەمدە قوعامدىق كىتاپحانالاردىڭ كۇنى-ءتۇنى ىستەۋى سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. كوبىنە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ زالدارى عانا 24/7 اشىق بولادى. پرەزيدەنتتىڭ ارمانى جاقىندا تولىق ورىندالادى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى كۇنى-ءتۇنى ىستەيتىن كىتاپحانا و باستان سوعان ىڭعايلانىپ، سوعان ەسەپتەلىپ سالىنۋى كەرەك. ونداي كىتاپحانا استانادا، الماتىدا، قىزىلوردادا قۇرىلىسى باستالىپ، سالىنىپ جاتىر.

ايگىلى ءابىش كەكىلبايدىڭ ءبارىمىز جاتقا بىلەتىن كىتاپ پەن كىتاپحانا تۋرالى ءسوزى بار ەمەس پە؟ ەسىڭىزدە مە؟ ءيا، «ادامدى ادام ەتكەن – كىتاپ، ادامزات ەتكەن – كىتاپحانا». بۇدان ارتىق نە ايتۋعا بولادى.

ءبىر كەزدەرى “ينتەرنەت بار، ەندى كىتاپ كەرەك ەمەس” دەگەنبىز. ەندى “جاساندى ينتەللەكت بار، ەندى كىتاپ كەرەك ەمەس” دەي باستادىق. ال راسىندا، جاساندى ينتەللەكت كىتاپ وقىعان، كريتيكالىق ويلاۋ جۇيەسى قالىپتاسقان ادامداردى ودان ءارى بيىكتەتەدى، ال سىني ويلاۋى قالىپتاسپاعان، ەشقاشان كىتاپ وقىماعان ادامدى ودان ءارى اداستىرادى. ەندەشە كىتاپتىڭ ورنىن ەشتەڭە دە باسا المايدى. كىتاپ وقيتىنداردىڭ سانى ارتقان سايىن قوعام ىزگىلەنە تۇسەدى. كىتاپ وقۋ، الدىمەن ادامنىڭ وزىنە كەرەك ەكەنى بەلگىلى. بىراق سول ىزگى قوعامدى قۇرۋ جولىندا كىتاپ وقۋعا مەملەكەتىڭ مۇددەلى بولىپ جاتسا، ونداي قامقورلىقتان اينالىپ كەتپەيسىڭ بە؟

«كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ جانە زەردەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ – مادەنيەت، ءبىلىم بەرۋ جانە يننوۆاتسيالار سالالارىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارى بولىپ ايقىندالسىن»، 2027 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن «كىتاپحانا جانە كىتاپ شىعارۋ ءىسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا زاڭىنىڭ جوباسىن ازىرلەسىن;

2027 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن ۇلتتىق سىيلىق تاعايىنداسىن;

2027 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن بىرىڭعاي قولجەتىمدى ۇلتتىق تسيفرلىق كىتاپحانا پلاتفورماسىن قۇرسىن;

جىل سايىن «زەردەلى ۇلت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە ەسەپ بەرسىن» دەگەن جارلىق بار قازىر.

كىتاپحانادا، باسپادا، جۇرگەن جەرىمنىڭ بارىندە كىتاپ وقۋدى ناسيحاتتاۋدى مەن دە توقتاتپايمىن. سول جولدا ىستەپ جاتقان شارۋالارىمىزدا دا سان جوق، ءدال قازىر قايسىبىرىن ايتىپ جاتايىن. بىراق سوندا دا وكج كىتاپاناشىلارىنىڭ اراسىندا «كىتاپپەن كەمەلدەنۋ» دەگەن اتپەن كورپوراتيۆتىك وقۋ ۇيىمداستىرىپ جاتقانىمىزدى ايتا سالايىن. ونىڭ ماقساتى قىزمەتكەرلەر اراسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ. كىتاپحاناشىلار بىلاي دا كىتاپتى كوپ وقيدى، ءوز ماماندىعىنىڭ بىلگىرى بولۋ ءۇشىن دە ونىڭ پايداسى كوپ. سول كورپوراتيۆتىك وقۋعا ءبىراز كىتاپ تاڭداپ الىندى. ەندى ولاردى وقىپ، تالقىلاي ءجۇرىپ، سوڭىندا ەسسە جازامىز. سولارعا قاراپ، جىل سوڭىدا «جىلدىڭ ۇزدىك ەسسەسى»، «ەڭ كوپ كىتاپ وقىعان قىزمەتكەر» دەگەن سياقتى ماراپاتتار بەرىپ، ىنتالاندىرامىز جانە ونى جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىپ وتىرامىز.

اتام زاماننان سولاي ويلايمىن: كىتاپ وقىعان ادام جامان بولمايدى، دەمەك كىتاپ وقىعان ۇلت تا. ال كىتاپ وقىمايتىن ادامنىڭ «ءتورت دۇنيەسى تۇگەل» بولسا دا ءبىر دۇنيەسى كەم. كىتاپ وقىماعان ادام مىنەزدى، مەيىرىمدى، اقىلدى بولسا دا، كىتاپ وقىماسا ءبىر ولقىلىعى، ورنى تولماس ولقىلىعى بولادى. كىتاپ قانا تولتىرا الاتىن ءبىر قۋىسى ۇڭىرەيىپ تۇرادى. ساياسات پەن ەكونوميكانىڭ تولىپ جاتقان ماسەلەلەرى بار، ولار بولا بەرەدى، بىراق ءبىز تۇرمىستىڭ سوڭىندا كەتپەي، رۋحانياتىمىزدى، ادامي كاپيتالدى دامىتۋدى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتتارى قاتارىندا الىپ جۇرسەك، ودان جامان بولمايمىز دەپ ويلايمىن. وندا شىنىمەن زەردەلى ۇلت بولامىز. قازىر دە جامان ۇلت ەمەسپىز، ءبارىن دە تەز مەڭگەرەتىن حالىقپىز. بىراق كىتاپ وقۋدى توقتاتپايىق.

بانۋ داۋلەتباەۆا

Abai.kz