تويداعى ءتارتىپ – قوعامداعى ءتارتىپتىڭ كورىنىسى: بەكەڭ مەن مۇحاڭ نە دەيدى؟
نامازحان اقساقالدىڭ جاقىندا تويدا ايتقان ءسوزى قازاق قوعامىندا ۇلكەن ءدۇمپۋ قوزعادى. وعان قاتارداعى الەۋمەتتىك جەلىنى قولدانۋشىدان باستاپ، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەرلان قارينگە دەيىن پىكىر ءبىلدىردى. ناتيجەسىندە تويدا جاقسى تىلەك ايتۋدىڭ ورنىنا «ەر مەن ايەل بولەك وتىرۋى كەرەك»، «مۋزىكا – حارام»، «ءانشى – شايتاننىڭ ازانشىسى» دەپ اسىرە ۋاعىز ايتقان موسقال كىسى قامالىپ تىندى.
كەزىندە دومبىرانى سەرىك ەتكەن مۇحامەدجان تازابەك تە Facebook جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا «اقوردانى الاڭداتقان التى اۋىز ءسوز» دەپ جازبا جاريالادى. ونىڭ پىكىرىمەن تولىق كەلىسكەندەي بەكبولات تىلەۋحان دا ارىپتەسىنىڭ جازباسىن ءبولىستى.
مۇحامەدجان تازابەك جازباسىندا قاسيەتتى پايعامدارىمىزدىڭ عيبراتتى ومىرىنەن مىسالدار كەلتىرگەن. «پايعامبارىمىز ﷺ مەككە الىنعانعا دەيىن قاعبانىڭ ىشىندە پۇتتار تۇرعانىنا قاراماستان، مۇسىلماندارعا قاعبانى اينالىپ تاۋاپ جاساۋدى توقتاتتىرمادى. الدىمەن ادامداردىڭ جۇرەگىن وزگەرتتى، قوعامدى دايىندادى، سودان كەيىن عانا پۇتتار سىرتقا شىعارىلدى. ءتوزىم، جاعدايمەن ساناسۋ، وزگەنىڭ دە احۋالىن ەسكەرۋ — وسى دانالىقتىڭ ىشىندە جاتقان جوق پا؟!»، «بىردە، ءبىر ءباداۋي مەشىتتىڭ ىشىندە دارەت سىندىرعاندا ساحابالار ونى بىردەن توقتاتپاق بولدى. بىراق اللا ەلشىسى ﷺ: «تيىسپەڭدەر، ءبىتىرسىن»، – دەپ سابىرعا شاقىردى. كەيىن الگى ادامعا جۇمساق تۇردە ءتۇسىندىردى. ويتكەنى كەيدە ماسەلەنى كۇشپەن ەمەس، كورەگەندىكپەن شەشۋ الدەقايدا ۇلكەن ناتيجە بەرەدى» دەپ جازدى ول.
«ءدىندار قاۋىمنىڭ دا ەسكەرەر دۇنيەسى كوپ» دەي كەلە، «زايىرلىلىقتى دىنگە قارسىلىق دەپ ۇعۋ دۇرىس ەمەس. زايىرلىلىق — ءار ازاماتتىڭ ار-وجدان بوستاندىعىن قورعاي وتىرىپ، قوعامداعى ورتاق ءتارتىپ پەن زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قاعيدا. سوندىقتان زايىرلى قوعامدا دا قاسيەتتى دۇنيەلەردى ادەيى قورلاۋ، ادامداردىڭ ءدىني سەزىمىن اياققا تاپتاۋ نەمەسە قوعامدى ارانداتاتىن ارەكەتتەر ەركىندىك بولىپ سانالمايدى. ەركىندىك ارقاشان جاۋاپكەرشىلىكپەن بىرگە جۇرەدى» دەپ نىقتادى.
ونىڭ بۇل ويى دا بەكبولات تىلەۋحاننىڭ امان تاسىعانعا بەرگەن سۇحباتىمەن ۇندەس جاتىر. ءوز سوزىندە ول: «نامازىما ءتيىستى، سويلەگەن سوزدەرى مە دە...قاي جەردە كوپ سويلەگەنىمدە ءتيىستى» دەپ شاعىنعان.
جۋرناليست اينۇر اسەنبەردى جاقىندا جاريالاعان بەينە سۇحباتىندا ءدىندار دارىن مۋباروۆ: «بەكبولاتتىڭ ءاندى قويىپ كەتۋىنە ءسىز اسەر ەتتى دەيدى، سول راس پا؟!» دەگەن ماعىنادا سۇراق قويعان. سۇحبات بەرۋشى بەكبولات تىلەۋحان ورىنداعان اندەردىڭ گيبراتقا تولى دۇنيەلەر ەكەنىن ايتقان.
بەكبولات تىلەۋحان ءبىر پىكىرىندە جاتتاندى بولعان «كيەلى ساحنا» دەگەن سوزگە دە توقتالىپ، بۇل ۇعىمنىڭ جاڭساقتىعىن اشىپ بەرىپتى.
ال توي تۋرالى مۇحامەدجان تازابەك: «توي — ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىزدىڭ ايناسى.تويداعى ءسوز — حالقىمىزدىڭ ويلاۋ دەڭگەيىنىڭ كورسەتكىشى.
تويداعى ءازىل — ءبىزدىڭ تاربيەمىزدىڭ ولشەمى.تويداعى ءتارتىپ — قوعامداعى ءتارتىپتىڭ كورىنىسى.
سوندىقتان اسابا دا، اقساقال دا، يمام دا، ونەر ادامى دا، قاراپايىم قوناق تا ءبىر نارسەنى ۇمىتپاۋى كەرەك: بۇگىن ايتىلعان ءار ءسوز ەرتەڭ بۇكىل ەلدىڭ باعىتىنا اينالۋى مۇمكىن» دەيدى. ودان ارى: «قازاقتىڭ ءداستۇرى دە، يسلامنىڭ تاربيەسى دە ادامدى ادەپكە، سابىرعا، جاۋاپكەرشىلىككە شاقىرادى. مەملەكەتتىڭ دە باستى ماقساتى – قوعامنىڭ تۇراقتىلىعى مەن تاتۋلىعىن ساقتاۋ. بۇل ۇشەۋى ءبىر باعىتقا جۇمىس ىستەگەندە عانا ەل كۇشەيەدى» دەگەن وي قورىتادى.
مۇحامەدجان تازابەك پەن بەكبولات تىلەۋحاننىڭ كەزىندە ءبىرى ايتىسكەرلىگىمەن، ەندى ءبىرى انشىلىك ونەرىمەن ۇلتىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعانى بەلگىلى. ونەردەن الشاقتاپ، ءدىني باعىتقا ءبىر جولاتا بەت بۇرعان اردا ازاماتتار جوعارىداعى كەسەك ويلارىن جازىپ قانا قويماي، دومبىراسىمەن بۇرىنعىداي ەكىلەنىپ ەلگە جەتكىزسە نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. دومبىرانى «حارام» سانايتىنداردىڭ سانى ازايار ەدى، داستۇرگە دەگەن تەرىس پيعىل تۇزەلىپ ەلدىڭ ىشكى بىرلىگى نىعايار ەدى.
Abai.kz