ءبىر شارۋا ولگەن شوشقانى قۇدىقتىڭ تۇبىنە لاقتىرىپ جىبەرەدى. كوپ ۇزاماي قۇدىققا 70–80 ەگەۋقۇيرىق سەكىرىپ ءتۇسىپ، ولەكسەنى جەي باستايدى. ازىق مول، باسەكە جوق سياقتى كورىنگەندىكتەن، ولار قۋانا-قۋانا جەپ جاتتى.

بىراق ازىق تاۋسىلعان سوڭ، ولار قۇدىقتىڭ قابىرعاسى وتە بيىك ءارى تىك ەكەنىن، ەندى سىرتقا شىعا المايتىندارىن ءتۇسىندى. تاماق ءبىتىپ، اشتىق قىسقان سايىن ول جەر امان قالۋ ءۇشىن جۇرەتىن سۇراپىل شايقاس مايدانىنا اينالدى. ەگەۋقۇيرىقتار ءبىر-بىرىمەن سوعىسىپ، ءبىر-ءبىرىن ءولتىرىپ، جەي باستادى.

اقىرىندا قۇدىقتىڭ تۇبىندە كوزى قانعا تولعان جالعىز ەگەۋقۇيرىق قانا امان قالدى. سول كەزدە شارۋا تومەنگە ارقان ءتۇسىرىپ، سول ەگەۋقۇيرىقتى سىرتقا الىپ شىعىپ، ەگىستىككە جىبەرە سالدى.

شارۋا ونى ايادى دەيسىڭ بە؟

ارينە، جوق. ءتىرى قالعان سوڭعى ەگەۋقۇيرىقتىڭ ەندى ءوز تۇقىمىن اڭلاپ، جەۋگە ۇيرەنگەنىن شارۋا وتە جاقسى ءبىلدى، سوندىقتان ونى بوساتتى. سودان بەرى ول ەگەۋقۇيرىق استىق جەۋدى قويىپ، باسقا ەگەۋقۇيرىقتاردى اۋلاۋعا كوشتى.

مىنە، وسىنى «بولشەكتە دە، بيلەي بەر» (divide and rule), ياعني ادامداردى ءبىر-بىرىنە ايداپ سالىپ باسقارۋ ءادىسى دەيدى.

بيلىكتەگى ادامداردىڭ ءوز اراسىندا تارتىسۋى سيرەك. كەرىسىنشە، تومەندەگى ادامداردى ءوزارا ءبولىپ، كەرىستىرىپ، جاۋلاستىراتىن ورتا قالىپتاستىرۋى ءجيى كەزدەسەدى. ەكى تاراپ ءبىر-بىرىمەن ارپالىسىپ جاتقاندا، ەڭ ۇلكەن پايدانى ءۇشىنشى تاراپ نەمەسە بۇكىل ويىندى ارتىندا تۇرىپ باسقارىپ وتىرعان ادام كورەدى.

وسى ويىندى ءتۇسىن. بولماسا، سەن دە قۇدىقتىڭ تۇبىندەگى ەگەۋقۇيرىقتاردىڭ بىرىنە اينالاسىڭ.

ادام نە نارسەگە ۇزاق بوي ۇيرەتسە، سونى اقىرىندا قالىپتى جاعداي رەتىندە قابىلداي باستايدى. ءتىرى قالعان جالعىز ەگەۋقۇيرىقتىڭ ءوز تۇقىمىن جەۋى تۋا بىتكەن مىنەزى ەمەس ەدى. ۇزاق ۋاقىت بويى بولعان ورتاسى ونى وسىلاي وزگەرتتى.

قوعام دا ءدال سونداي. ءاتۇيىس-ۇرىس، جىككە ءبولىنۋ، وسەك-اياڭ مەن جەككورىنىشتىڭ ورتاسىندا ۇزاق ءومىر سۇرسەڭ، ونى نورما دەپ ويلاي باستايسىڭ...

مۇنىڭ ءبارى بولۋى ءتيىس نارسە ەمەس، بىراق ءبىز دە اقىرىن-اقىرىن بوي ۇيرەتىپ كەلەمىز.

امانتاي تويشىبايۇلى

Abai.kz