Jwma, 22 Qaraşa 2019
Twlğa 1964 6 pikir 6 Qaraşa, 2019 sağat 17:44

Swlulıqtıñ simvolı...

Raya... Raeçka, Raisa, Raisa Majitovna, Raisa Muhamediyarova...– Musrepova...

El-jwrt ol kisini osılay ataytın. Men ol apaydı alğaş kinodan kördim. Dwrıs-dwrıs... 

 Iä, sol, «Meniñ atım – Qojadan» Mayqanovanıñ rolinde... Kördim de ilandım... Jek kördim... Alayda, osınşama körkem «täteydi»  işimnen jamandıqqa qimağam... Keyin «Jaña fil'm» jurnalınıñ mwqabasınan kördim. Sosın ol suretti qayşımen qiıp alıp, köpke deyin sömkemde saqtap jürgem. Bir küni bizdiñ auıldağı mädeniet sarayına bir top kino artisteriniñ suretin ilip qoydı. Olar basında beretkası bar Nwrmwhan Jantörin, Asanäli Äşimov, Raisa Muhamediyarova, t.b artisterdiñ suretteri bolatın. Bota köz, wzın kirpik, tompaq erin, aqqu moyın... Iä, iä, Raisa solay swlulıqtıñ simvolı edi. Sonau ötken ğasırdıñ 60, 70, 80, 90 – jıldarına deyin Raisa Qazaq kinosınıñ maqtanışı boldı. Teatr sahnasında da köptegen äyel beynesin somdadı. Äli esimde... Men Don Uk qoyğan Orazhan Bodıqovtıñ «Otırardıñ küyreui» spektaklinde Hanşayım roli erekşe boldı. Wzın boylı, üstinde aq köylek, basında altın täj, qınama kamzol kigen patşayım şığa kelgende körermen eleñ ete qalatın. Dausı sañq-sañq etkende ärbir sözi, ärbir maqamı qwlaqqa mayday tiyuşi edi. Äli esimde, bizder Konservatoriyanıñ teatr fakul'tetiniñ studentteri keyde TYUZ-ğa massovkağa şığatınbız. Öytkeni, ärbir şığu – 1 som bolatın. Men sol kezde Raisanı jaqınnan körgem. Bir ret ol kisi öz sahnasın oynap boldı da, qarañğıda grimerkasına bettegen. Wzın aq köylek eden sıpıradı. Qarañğıda entelep, «swlu apayğa «swqtanıp» kele jatqanda ayağımdağı etikpen aq köylekti basqanımdı bayqamağan ekenmin. Ol kisi jaylap bwrılıp meni körgen. Sosın sıbırmen: «Bayqasañşı, aynalayın» - degen. Eki betim du ete qaldı. Sasqanımnan «keşiriñizdi» estiler-estilmestey ayttım... Jüregim lüpildep, swlu aktrisanıñ auzınan mağan arnalğan «aynalayını» qanday ğajap bolatın. 

Men 80-şi jıldarı «Qazaqfil'mge» kelgende Raisa Majitovna dublyajda bolatın. Ol kez qazaq kinosınıñ, äsirese dublyaj salasınıñ däuirlep twrğan şağı-tın. Rejisserler Mayra Äbuseitova, Quat Äbuseitovter, Dariğa Tnalina, Fazıl Atuşevter bolsa dublyajdıñ korol'darı. Mwhtar Baqtıgereev, Altınbek Kenjekov, Mäkil Qwlanbaev, Omarhan Qalmırzaev, Änuar Moldabekov, Farida Şaripova jäne Raisa Muhamediyarova bolatın. 8-mart köşesindegi «Qazaqfil'mniñ» dublyajı  İİİ qabatta ornalasqan. Künde keşke bar qızıq sonda köşip keletin. Öytkeni Raisa Majitovna da osında boluşı edi. Olar kezek-kezegimen rol'derin jazadı. Al, basqaları karta oynaydı. Toptıñ işinde aqquday bolıp Raya otıratın... 

Anda-sanda körgende amandasqanım bolmasa, basqa tanıstığım joq-tı. Sosın köp wzamay men Moskvağa oquğa kettim. Kinorejisser bolsam degen arman alısqa alıp ketken. Ol kezde men salt oqıdım. Joldasım men ülken wlım Almatıda qaldı. Bir küni üyden balam Didar sarı auru-botkin boldı dep estidim. Keteyin desem, sabaq; ketpeyin desem, qolımnan eşteñe kelmeydi. Äsirese, tabılmaytın däri.. Osınday qinalğan sätte men rejisser Wljan Qoldauovağa telefon şalıp bar jağdaydı ayttım. Mümkindik bolsa, sol deficit därini tauıp, Gülbaramğa berşi dep jalınğanday boldım. Eki-üş künde däri tabılıp, keyin balamız jazılıp ketti. Söytsem, Wljannan estigen soñ, Raisa Majitovna tanıstarı arqılı älgi därini alğızıp, bizdiñ üyge berip jiberipti. 

Iä, iä. Raisa Muhamediyarova ülken jürekti jan edi. Tipti ol kezde meni dwrıs tanımaytın da. Keyin jazğı kanikulğa kelgende birde sol üşin ol kisige jolığıp, rahmetimdi ayttım jäne ötkendegi däriniñ aqşasın qaytarayın degenimde, ol kisi almadı.Tağı da wyalıp, tağı da iştey riza bolıp, iştey alğısımdı ayta bergem... 

 Raisa Muhamediyarovanı alğaş «Qazaqfil'ge» Şäken Aymanov alıp kelgen. Sol jerde öziniñ akterlik jolın bastadı. 

 Rol'deri: 1961 j Ä. Mämbetov — Än qanatında — Aygul',1961 A.Karpov — Splav — Kamilya, 1962 j E.Fayk  — Mal'çik moy! — Bibigul, 1963 j A.Qarsaqbaev— Meniñ atım Qoja — mwğalim  Hadişa Maykanova, 1963 — I v şutku i vser'ëz — Şolpan, 1968 j A. Qarsaqbaev — Balalıq şaqqa sayahat —  Kulimbala, 1969 j Ş.Aymanov — Nayzağaydıñ eteginde — Dina

          Osıdan 7-8 jıl bwrın men Balalar men Jasöspirimder teatrında basşı bolıp twrğanda, Raisa Majitovna bizge kelip twratın. Äli esimde, «Bwlbwldar tüni» qoyılımına şaqırğanmın. Spektakl'den soñ Raisa Majitovna ülken bota közderi jasqa tolıp, tolqıp şıqtı. Akterlerge rahmetin aytıp, bastı rol'degi Janar Maqaşeva men Muhit Şıntaevqa qattı riza boldı. Biz sol keşte wzaq otırdıq. Raisamen birge otıru ğanibet bolatın.  Jäne sol teatrğa zor qwrmetpen qaraytın.  

Iä, ömir şırmalañ deymiz. Kezinde Ğabeñ – Ğabit Müsirepov qaytqan soñ Raisa da biraz teperiş kördi. Onı teatrdan jwmısqa keşigip keldi degen sıltaumen şığarıp jiberdi. Jäne jalğız emes, Qasım Jäkibaevtı da teatrdan quğan. Keyin Doshan Joljaqsınov teatrğa direktor bop kelgen soñ, ekeuin de teatrğa qayta şaqırdı. Qasım ağa keldi de, Raisa kelgen joq. Iä, bwl da tektilik bolatın. 

Raisa tek swlulıqtıñ simvolı ğana emes sonımen birge ol sol zamannıñ sol kezdegi modanıñ, sänniñ ülgisi bola bildi. Bütkil qız-kelinşekke ülgi, er-azamattıñ armanı bolğan asıl jan bolatın. Dauısında erekşe bir äuez, Evropalıq-qazaqi maqam bolatın..

Bir basında äyel zatınıñ swlulığı da, aqıldılığı da, bekzattılığı da Raisada bolatın. 

Qayran Raisa Majitovna! Qazaq qızı qanday degende, osınday dep maqtanatın öziñ ediñ. Ğabeñdey wlı twlğanıñ wrpağın jalğağan da, Gülnär men Gauharğa da adal ana boldıñ. 

Raeçka – Ğabeñniñ muzası boldı. Basqa basqa «Qız Jibek» kinofil'miniñ scenariyi men ömirge «Wlpannıñ» keluine sebepker bolğan da Raisa bolatın. Sosın Ğabeñ jaylı aytqanda bota közderiñiz sulanıp, kürsinispen, sağınışpen  mwñdana aytuşı eñ... Sağınuşı eñ... 

Seni bizden alıp ketken sol wlı sağınış, wlı mahabbat şığar deymin qazir..

Raya, Raeçka, Raisa Majitovna bir sözben aytqanda sizben qoştasqımız kelmeydi. Öytkeni swlu jandar ölmeydi. Swlular joğarılay tüsedi. Siz eşqaşan sönbeytin qazaq kinosınıñ jarıq jwldızı ediñiz, bar bolğanı siz endi tek joğarığa wşıp kettiñiz...

Talğat Temenov

QR Halıq artisi, professor 

Abai.kz

6 pikir