HAMAS pen Izraili arasynda atysty toqtatu jóninde kelisim jasalghanyna qaramastan, Gaza sektorynda balalar shabuyldar men suyqtyng saldarynan әli de qaza tauyp jatyr.

BÚÚ Balalar qorynyng (ngNIYSEF) ókili Djeyms Elderding mәlimetinshe, Gaza auyr kýnderdi bastan keshirude.

– Syrtta dauyldy jel soghyp túr. Shatyrlar qúlap jatyr. Qatty janbyr jauyp, balalar su bolyp qaldy, jylynu mýmkin emes. Biz osynday jaghdayda eki jarym jyldan beri ómir sýrip kelemiz. Ángime tamaqtanu mәselesi bar, immundyq jýiesi әlsiregen otbasylar turaly bolyp otyr, – dedi ol.

Onyng sózinshe, atysty toqtatu kýshine engennen keyin belgili bir ilgerileu bayqalghan: Gaza sektorynyng soltýstiginde YuNIYSEF-ting bilim beru ortalyghy ashylyp, eksklavtyng әr ónirinde medisinalyq ortalyqtar júmysyn bastaghan.

Alayda Elder múnyng jetkiliksiz ekenin atap ótti.

– Gazada eki jarym jyl boyy bastan ótkerilgen jaghdaydy eskersek, qarjylandyru әli de jetkiliksiz. (Izraili) biyligi negizgi dәri-dәrmek pen otbasylargha as dayyndaugha qajetti gazdyng jetkiziluin әli de shektep otyr, al balalar qaza tabuyn toqtatqan joq. Atysty toqtatu jariyalanghan sәtten beri 100 qyz ben úl kóz júmdy. Yaghny bitim kezinde kýn sayyn orta eseppen bir qyz nemese bir úl qaza tauyp otyr. Demek, atqarylar júmys óte kóp, al eger osy bitim sharttary qatang saqtalsa, qajetti qadamdardyng kóbi asa kýrdeli emes, – dedi YuNIYSEF ókili.

Elder Gazada gumanitarlyq kómekting jetkiliksiz ekenin aityp, eksklavtaghy otbasylar әli de auyr qiyndyqtardy bastan ótkerip jatqanyn jetkizdi.

– Bizge eng sapaly shatyrlar qajet. Búl otbasylardyng ýileri bolghan. Tórt qabyrghasy bar, ystyq suy bar ýiler edi. Eger bitim kezinde balanyng kýnin qalay bastau kerektigin oilasaq, ol eng aldymen qauipsiz jerde úiyqtaugha tiyis. Jyly jerde jatuy kerek. Tanerteng ystyq susyn iship, azdap tamaqtanyp, mektepke baruy qajet. Al qazir balalar osy bes qajettilikting tek bir-ekeuine ghana qol jetkizip otyr, – dedi ol.

Sonday-aq Elder palestinalyqtardyng su qúbyry men kәriz jýielerin qalpyna keltiru ýshin ýlken kýsh salyp jatqanyn, kóptegen nysannyng qayta salynyp jatqanyn aitty.

– Biz búryn-sondy bolmaghan auqymdaghy qiraudy kórip otyrmyz. Fizikalyq jәne psihologiyalyq zardaptan bólek, auruhanalar, mektepter men ýiler qiraghan. Sondyqtan әldeqayda kóp júmys isteu qajet, al búl shekteusiz kólemde gumanitarlyq kómekting jetkiziluinen bastalugha tiyis, – dedi ol.

Payymdauynsha, YuNIYSEF shamamen 150 myng balanyng mektepke qayta oraluyna mýmkindik bergen, alayda qazir әr bes balanyng tek bireui ghana oqugha bara alady.

Elder Gaza sektoryndaghy qatty suyqqa da nazar audardy.

– Adamdar múndaghy aua rayynyng qanshalyqty suyq ekenin úmytyp ketkendey. Shyn mәninde múnda óte suyq әri jeldi, jaghalauda ornalasqandyqtan ylghaldy da. Býgin kýni boyy jelding jyldamdyghy saghatyna 30–40 shaqyrymgha jetti. Qatty janbyr jauyp, sýiekten ótetin suyq boldy. Qalay jylynugha bolady? Balalar qalay jylynady? Eske salayyn, Gaza túrghyndary eki jyl boyy qoldan jasalghan ashtyq pen tamaq tapshylyghyn bastan ótkerdi. Olardyng immundyq jýiesi qatty әlsiregen, – dedi ol.

iNIYSEF ókili Gaza sektorynda gipotermiya saldarynan jeti balanyng qaza tapqanyn eske saldy.

– Ótken aptada taghy da birneshe baladan aiyryldyq. Búl jaghday eki jarym jyl boyy, әsirese qystyng qaqaghan kezinde shatyrda ómir sýruding qanshalyqty auyr ekenin kórsetedi, – dedi Elder.

Ol Izrailiding Gazada keybir ýkimettik emes úiymdardyng qyzmetine tyiym salu turaly sheshimining saldary shamamen bir aidan keyin erekshe seziletinin aityp, búl onsyz da auyr jaghdaydy odan әri ýmitsiz etetinine senim bildirdi.

Elder halyqaralyq ÝEÚ-lar, sonyng ishinde «Shekarasyz dәrigerler» (MSF) YuNIYSEF ýshin asa manyzdy seriktester ekenin atap ótti.

Aytuynsha, MSF siyaqty úiymdar auruhanalyq shatyrlar ornatumen qatar, palestinalyqtargha medisinalyq jәne psihologiyalyq kómek kórsetip keledi.

iNIYSEF ókili úiym ókilderi izrailidik biylikpen gumanitarlyq kómekting kólemin arttyru maqsatynda kelissózder jýrgizip jatqanyn habarlady. Onyng aituynsha, atysty toqtatu kýshine engennen keyin YuNIYSEF Gazadaghy aimaqqa arnalghan gumanitarlyq jýkting 75 payyzyn jetkizgen, alayda qajettilik әli de joghary kýiinde qalyp otyr.

– Keybir negizgi dәri-dәrmekter men as dayyndaugha arnalghan gaz jetispeytinin bilemiz. Osy ómirlik manyzy bar materialdardy kirgizuge rúqsat alu ýshin biylik ókilderimen aptasyna eki-ýsh ret kezdesuler ótkizip otyrmyz, – dep týiindedi ol.

Abai.kz