Áriyne, halyqtyng qalauy da osy - biylikting qazaq tilinde sóilep ketui!

Búghan ne kedergi - osyny zertteu kerek:

- psihologiyalyq;

- әleumettik-sosiologiyalyq;

- sayasi-iydeologiyalyq;

- ekonomikalyq-teoriyalyq;

- lingvistikalyq-filosofiyalyq .

Mine, osy mәselelerdi zerttep, shyndyqty kórseter bolsaq, onda til sayasatyn últtyq baghytqa búru jenil bolar edi.

Qazir bizding sanamyzgha «nazarbaev sindromy» әbden sinip alghan.

Ony biz bayqamaymyz, eleuli mәsele dep qarastyrmaymyz.

«Til - demografiyamen ilese, «ózin-ózi emdep alady» degen samarqaulyq qúshaghyndamyz.

Alayda, osy kezde shynayy «til subektilerinin» qatary siyreude.

Olar ózimen birge «tilimizge degen patriottyq qatynasty» ala ketude.

Al, tehnologiya zamanymen birge ósken úrpaq «til qadirin» tek pragmatikalyq maqsatta paydalanady.

Qazirgi jappay kórinis tabushy «aghylshyn tildik bum» osynyng aighaghy...

Endeshe, qazaq tilin memlekettik qyzmetke keluding basty atributyna ainaldyru qajettigi payda boldy dep moyyndau kerek.

Al, ol, eng aldymen biylikten sayasy sheshimdi talap etedi...

Biylik bolsa «Búl tәuelsizdikke qauip boluy mýmkin» degen illuziyalyq qorqynysh jeteginde jýr.

Osyny sezgen syrtqy agressiyalyq kýshter oqtyn-oqtyn bizding territoriyalyq tәuelsizdigimizge «propagandalyq shabuyl» úiymdastyrumen keledi.

Olargha osyny «sybyrlap aitatyn» óz satqyndarymyz da boluy mýmkin... Ony da joqqa shyghara almaymyz...

Olay bolsa, biz Til mәselesinde qatqyl sayasy pozisiya ústanyp, tәuelsiz memleket ekenimizdi ýnemi jariya etip otyruymyz qajet!

Onymen bir mezette til damuyna ekonomikalyq damudy sәikestendiru de manyzdy bolady: aldymen «taza qazaq tildi ekonomikalyq sektorlar» baghytyna nazar audaryp, ony Memlekettik damu drayverine ainaldyru qajet.

Al «tilge moyyn búrghysy kelmeytin» salalardy (mysaly, bankterdi) oghan baghynyshty etetin ekonomikalyq tetikterdi tauyp, olar Zanmen bekitilui kerek.

«Til - evolusiyalyq jolmen damidy» degen búrynghy Nazarbaev paradigmasy tozdy.

Endi, bizding memleket demografiyany jәne geosayasatty eskere otyryp, qazaqsha tildik ortany meylinshe damytpasa, sóitip, tilding kommunikativti funksiyasyn jetildirmese - jalpy damu bayaulay beredi: halyq aghylshynsha sóilep ketpeydi, ekonomika, biznes, ghylym, tehnologiya qazaqsha sóilep ketpeydi...

Osy qayshylyqtyng bastapqy belgileri endi anyq kórine bastady...

Al, jәne de, qazaq halqynyng aldynda osynday globaldy mәselesi alda túrghanda, aramyzda ortaghasyrlyq diny sholastikany uaghyzdaghan «dinshil ústazdar» da ayaqtan qauyp, balaqqa jarmasuyn ýdete bastady!

Ony da toqtatu kerek - dindi әr adamnyng jýregindegi «jekemenshik meshitine» qayta tyghu kerek.

Ári qaray onyn, yaghny dinning mәselesin ol adamnyng ózi sheshe jatady...

Al, qazir bizding halyqty, memleketti «Til, Últtyq bolmys, Unitarly memlekettilik, Tәuelsiz ekonomika men tehnologiya, Últtyq ghylym men Últtyq tәrbiye, Últaralyq qatynasta diasporalardyng qazaq mәdeniyetine integrasiyalau» siyaqty ózekti mәseleler alqymnan alyp túr...

So kezde tynysty taryltyp jatqan kedergilerdi qoryqpay alastaytyn uaqyt qaqpany qaghyp túr...

Ábdirashit Bәkirúly,

filosof, «Qazaq әlemi» RQB qúryltayshysy

Abai.kz