Býgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Volonterler forumynda sóz sóiledi. Qasym-Jomart Toqaev Konstitusiyalyq komissiya otyrystarynda Ata Zanymyzgha qatysty kóptegen progressivti, innovasiyalyq úsynystar berilgenine nazar audardy.

«Halyqtan kelip týsken úsynystardy jýielep, jinaqtau ýshin Konstitusiyalyq komissiya qúryldy. Onyng qúramyna barlyq aimaqtyng ókilderi men týrli sanattaghy azamattar, halyq qalaulylary, ortalyq atqarushy organdardyng basshylary, qúqyqtanushy ghalymdar, til mamandary jәne belsendi jastar kirdi.

Qogham ókilderin qamtu auqymy, kәsibiylik men azamattyq jauapkershilik túrghysynan alghanda, múnday komissiya elimizde búryn-sondy bolmaghan dep senimmen aitugha bolady.

Komissiya júmysy elimizding qoghamdyq-sayasy ómirine tyng serpin berdi. Komissiya mýsheleri konstitusiyalyq reformagha qatysty әr mәseleni egjey-tegjeyli qarap, jan-jaqty talqylap, auqymdy júmys atqaryp jatyr. Osyghan deyin Komissiyanyng 5 otyrysy ótti. Onyng bәri әleumettik jelide tikeley efirden kórsetilip, aqparat qúraldary arqyly keninen taratyldy.

Men talqylau barysyn múqiyat qadaghalap otyrmyn. Osy orayda, Ata Zanymyzgha qatysty kóptegen progressivti, innovasiyalyq úsynys berildi dep senimmen aita alamyn. Týptep kelgende múnyng bәri elimizding Ata Zanyna negiz bolady. Búl әlemde qalyptasqan qazirgi kýrdeli kezende birtútas Qazaqstan halqyna baghyt silteytin manyzdy qújatqa ainalady dep senemin», - dedi Toqaev.

Preziydent eger bolashaqta Konstitusiyagha qanday da bir ózgerister, tipti, shaghyn ózgerister engizu kerek bolyp jatsa, onday qadamdy tek referendum arqyly ghana jasaugha bolady degen oiyn aitty.

«Konstitusiya, búl – kez kelgen elding eng basty jol kórsetetin qújaty, temirqazyghy. Konstitusiyany bәrimiz biluimiz kerek, baghalauymyz qajet. Sondyqtan eger bolashaqta Konstitusiyagha qanday da bir ózgerister, tipti, shaghyn ózgerister engizu kerek bolyp jatsa, onday qadamdy tek referendum arqyly ghana jasaugha bolady degen oidamyn. Búl da halqymyzdyng azamattyq qúqyghyn kýsheytuding manyzdy tәsili dep senemin.

Taghy bir aita ketetin manyzdy jayt: Komissiya Konstitusiyagha qatysty úsynystyng bәrin múqiyat saralap shyqty. Múqiyat oilastyrylghan týzetuler Konstitusiyanyng barlyq negizgi bólimderi men baptaryn, preambulasyn týgel qamtityn bolady», - dedi.

Preziydent óz sózinde qoldanystaghy Ata Zang Qazaqstannyng tәuelsiz memleket retinde damuyna eleuli ýles qosqanyn atap ótip, jana Konstitusiya qabyldauymyz kerektigi turaly aitty.

«Keshegi otyrystaghy pikirtalasta Komissiya mýsheleri «Ata Zangha engiziletin ózgerister auqymyna qarasaq, jana Konstitusiya qabyldauymyz kerek» degen baylam jasady. Shyn mәninde, úsynylghan týzetuler jobasy eldi institusionaldyq-qúqyqtyq túrghyda janghyrtumen ghana shektelmeydi.

Sonymen birge búl qadam tútas memlekettik jýieni qayta týzuge jol ashady. Týbirimen ózgergen mýldem jana qújattyng beynesi qalyptasty. Ata Zanymyzda jarqyn bolashaqqa nyq qadam basqan býgingi Qazaqstannyng túghyry әbden bekigen memleket retindegi iydealdary, qaghidattary men basymdyqtary kórinis tabady.

Áriyne, qoldanystaghy Ata Zang Qazaqstannyng tәuelsiz memleket retinde damuyna eleuli ýles qosty. Múny eshkim joqqa shygharmaydy. Sondyqtan byltyrghy 30 tamyzda Konstitusiyanyng 30 jyldyghyn keninen atap óttik», - dedi preziydent Toqaev.

Preziydent Konstitusiyada gumanitarlyq qúndylyqtardy qalyptastyru manyzdy ekenine toqtaldy.

«Komissiya mýsheleri úsynghan zannamalyq erejelerde adam qúqyqtary bәrinen joghary túratyny jәne adam kapitaly eng qymbat qúndylyq ekeni aiqyn kórsetilgen. Sonday-aq әr azamattyng óz әleuetin iske asyrugha tendey mýmkindik beretin әdil qogham qúrudy kózdeydi. Ghylym-bilim, innovasiya salalaryn damytudyng manyzyna erekshe nazar audarylyp otyr. Jana tarihy kezende elimizding sifrlyq dәuirge beyimdelui jetkiliksiz. Jasandy intellekt jәne basqa da ozyq tehnologiyalar bizding qoghamgha qyzmet etui qajet.

Sondyqtan damu kóshining baghytyn naqty aiqyndauymyz kerek. Ata zanymyzda adamgershilik qúndylyqtardy erekshelep, bólek jazu úsynyldy. Búl da – óte manyzdy. Basqasha aitqanda, adam jasandy intellektige qyzmet etpeydi, kerisinshe, adamzattyng aqyl-oyynan tuyndaghan jasandy intellekt túrmys-tirshilikting barlyq salasynda tolayym tabysqa jetui ýshin azamattargha kómektesedi. Konstitusiyada gumanitarlyq qúndylyqtardy qalyptastyru manyzdy dep sanaymyn.

Atap aitqanda, jalpyúlttyq biregeylikti nyghaytugha, tabighatty ayalaugha basymdyq beru jóninde sóz qozghap otyrmyz. Búl mәsele býgingi bayandamashylardyng sózinde qamtyldy. IYdeyalarynyzdy qoldaymyn. Sonymen qatar bay mәdeny múramyzdy saqtaugha, dәripteuge baghyttalghan volonterlerimizding qyzmetin de quattaymyn», - dedi.

Qasym-Jomart Toqaev Konstitusiyagha engiziletin ózgerister elimizding damuyn jana әri sapaly dengeyge kóteretinin aitty.

«Býkil memlekettik jýieni qayta qúryp, biylik pen qoghamnyng yqpaldastyghyn jetildire týsedi. Úsynylghan týzetulerding ishinde jauapty әri jasampaz otanshyldyq turaly iydeya bar. Patriotizm – qúr úran emes. Búl qasiyetti úghymgha jauapkershilikpen qaraghan abzal. Men búl jayynda jaqynda ótken Últtyq qúryltay otyrysynda aitqan bolatynmyn. Otanshyl azamat degenimiz – jauapkershiligi joghary jәne jasampaz azamat. Men elimizdegi әrbir eriktini – barshanyzdy dәl osynday naghyz otanshyl azamattar dep sanaymyn. Jauapty әri jasampaz patriotizm iydeyasy әrbir volonterding janyna jaqyn. Mening búghan esh kýmәnim joq. Árbir azamat ózining jәne qoghamnyng iygiligi jolynda kýndelikti adal enbek etip, әlemdi jaqsarta týsuge úmtylugha tiyis. Otangha degen shynayy sýiispenshilik – osy. Tanymal qogham qayratkeri pastor Martin Luter King «I have a dream», yaghny «Mening de armanym bar» degen edi. Sondyqtan «myna әlemdi jaqsarta týsemin» dep armandanyzdar. Múrattarynyzgha jetesizder dep oilaymyn», - dedi Toqaev.

Abai.kz