Sayqal sayasattaghy talay oqighany kórdik. Birazy dúrys emesin baghamdadyq. Keyin sonday oiymyz dúrys bolyp jatty. Biraq jazyp, jariyagha jetkizbegen song “men solay oilap edim” deu — kýlkili. Múnday kepti talaylar bastan keshken shyghar. Sondyqtan der kezinde dep qalu kerektigin týisingenbiz.

Endigi sóz Konstitusiyany ózgertuge oray qúrylghan komissiya mýshelerine qatysty. Keyingi eki-ýsh kýnde sózderi mýlde súiylyp bara jatqanyn sezemiz. Uәjderi tausyla bastady. Biraq sol az-maz uәjderi de bizge senimsizdik tughyzady.

Bastysy: orys tili resmy til bolmasa Resey soghys ashady-mys. Keltiretin mysaldary — Ukrainagha qarsy baghyttalghan “arnayy әskery operasiya”. Osyny taldayyq. Eki memleketting arasyndaghy dau 1992-93 jyldardan bastalghan. Onda biz “Egemen Qazaqstan” gazetinde shetel sholuyn dayyndaytynbyz. Qara teniz flotyn kókpargha salghandary turaly apta sayyn material berip jýrdik. Eki memleket Qyrymgha talasqandyqtan shekaralardyng aiqyndalghany turaly shart jasalmady. Otyz jylghy dau aqyry soghysqa soqtyrdy. Al Resey men Qazaqstan arasynda soghysqa әkelip tireytin shiyelenis bolghan emes. Shekara aiqyndalghan, onyng sharty jasalghan, parlamentter bir mezgilde tirkegen. Al “Qazaqstan Konstitusiyasynda orys tili nege kórsetilmegen dep Resey bizge soghys ashady” deu — “qoryqqangha qos kórinedinin” naq ózi.

“Reseyde bireu biz әli 25 jyl soghysugha qauqarlymyz depti” degen ýreyli dauys shyqty sol komissiya jaghynan. Reseyde kim ne demegen. Jyryndy Jirinovskiy “Orys soldaty Ýndi múhitynda etigin juyp otyrady” degen. Qayda sol etik? Ýndi múhityna jeter joldaghy Siriyadan da tabany tayyp jatqan joq pa?

Komissiyanyng taghy bir mýshesi “búrynghy Konstitusiyada jasandy intellekt joq eken, sony qosugha tura keldi” depti ghoy. Onda búryn Astananyng ýilerining qabyrghasy tez janatyn materialmen qaptalatyn, endi otqa bylq etpeytin materialmen qaptalyp jatyr, sony da nege qosa salmasqa Konstitusiyagha?! 1995-jyly oigha enbegen, qoldanysqa kirmegen drondy da úmyt qaldyrmayyq.

Taghy bir estigen uәjimiz bar. “Búrynghy Konstitusiya qazaqsha dúrys jazylmaghan-mys”. Oibay-au, anda Nazgýl Qojabek, múnda biz otyrmyz ghoy. Ákelinder, redaksiyalap bereyik. Jýz adam odan da memleketke paydaly basqa ispen ainalysyndar.

Eger komissiyanyng bir mýshesi “halyqtyng betke ústar zangerleri, tarihshylary, jurnalisteri “asyqpandar, myna ózgerister әli shiyki” dep jatyr, sondyqtan men búl komissiya qúramynan óz erkimnen shyghamyn” dese, naghyz der kezinde aitylghan sóz sol bolar edi!

Qaynar Oljay

Abai.kz