سايقال ساياساتتاعى تالاي وقيعانى كوردىك. ءبىرازى دۇرىس ەمەسىن باعامدادىق. كەيىن سونداي ويىمىز دۇرىس بولىپ جاتتى. بىراق جازىپ، جارياعا جەتكىزبەگەن سوڭ “مەن سولاي ويلاپ ەدىم” دەۋ — كۇلكىلى. مۇنداي كەپتى تالايلار باستان كەشكەن شىعار. سوندىقتان دەر كەزىندە دەپ قالۋ كەرەكتىگىن تۇيسىنگەنبىز.

ەندىگى ءسوز كونستيتۋتسيانى وزگەرتۋگە وراي قۇرىلعان كوميسسيا مۇشەلەرىنە قاتىستى. كەيىنگى ەكى-ءۇش كۇندە سوزدەرى مۇلدە سۇيىلىپ بارا جاتقانىن سەزەمىز. ۋاجدەرى تاۋسىلا باستادى. بىراق سول از-ماز ۋاجدەرى دە بىزگە سەنىمسىزدىك تۋعىزادى.

باستىسى: ورىس ءتىلى رەسمي ءتىل بولماسا رەسەي سوعىس اشادى-مىس. كەلتىرەتىن مىسالدارى — ۋكرايناعا قارسى باعىتتالعان “ارنايى اسكەري وپەراتسيا”. وسىنى تالدايىق. ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى داۋ 1992-93 جىلداردان باستالعان. وندا ءبىز “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىندە شەتەل شولۋىن دايىندايتىنبىز. قارا تەڭىز فلوتىن كوكپارعا سالعاندارى تۋرالى اپتا سايىن ماتەريال بەرىپ جۇردىك. ەكى مەملەكەت قىرىمعا تالاسقاندىقتان شەكارالاردىڭ ايقىندالعانى تۋرالى شارت جاسالمادى. وتىز جىلعى داۋ اقىرى سوعىسقا سوقتىردى. ال رەسەي مەن قازاقستان اراسىندا سوعىسقا اكەلىپ تىرەيتىن شيەلەنىس بولعان ەمەس. شەكارا ايقىندالعان، ونىڭ شارتى جاسالعان، پارلامەنتتەر ءبىر مەزگىلدە تىركەگەن. ال “قازاقستان كونستيتۋتسياسىندا ورىس ءتىلى نەگە كورسەتىلمەگەن دەپ رەسەي بىزگە سوعىس اشادى” دەۋ — “قورىققانعا قوس كورىنەدىنىڭ” ناق ءوزى.

“رەسەيدە بىرەۋ ءبىز ءالى 25 جىل سوعىسۋعا قاۋقارلىمىز دەپتى” دەگەن ۇرەيلى داۋىس شىقتى سول كوميسسيا جاعىنان. رەسەيدە كىم نە دەمەگەن. جىرىندى جيرينوۆسكي “ورىس سولداتى ءۇندى مۇحيتىندا ەتىگىن جۋىپ وتىرادى” دەگەن. قايدا سول ەتىك؟ ءۇندى مۇحيتىنا جەتەر جولداعى سيريادان دا تابانى تايىپ جاتقان جوق پا؟

كوميسسيانىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى “بۇرىنعى كونستيتۋتسيادا جاساندى ينتەللەكت جوق ەكەن، سونى قوسۋعا تۋرا كەلدى” دەپتى عوي. وندا بۇرىن استانانىڭ ۇيلەرىنىڭ قابىرعاسى تەز جاناتىن ماتەريالمەن قاپتالاتىن، ەندى وتقا بىلق ەتپەيتىن ماتەريالمەن قاپتالىپ جاتىر، سونى دا نەگە قوسا سالماسقا كونستيتۋتسياعا؟! 1995-جىلى ويعا ەنبەگەن، قولدانىسقا كىرمەگەن دروندى دا ۇمىت قالدىرمايىق.

تاعى ءبىر ەستىگەن ءۋاجىمىز بار. “بۇرىنعى كونستيتۋتسيا قازاقشا دۇرىس جازىلماعان-مىس”. ويباي-اۋ، اندا نازگۇل قوجابەك، مۇندا ءبىز وتىرمىز عوي. اكەلىڭدەر، رەداكتسيالاپ بەرەيىك. ءجۇز ادام ودان دا مەملەكەتكە پايدالى باسقا ىسپەن اينالىسىڭدار.

ەگەر كوميسسيانىڭ ءبىر مۇشەسى “حالىقتىڭ بەتكە ۇستار زاڭگەرلەرى، تاريحشىلارى، جۋرناليستەرى “اسىقپاڭدار، مىنا وزگەرىستەر ءالى شيكى” دەپ جاتىر، سوندىقتان مەن بۇل كوميسسيا قۇرامىنان ءوز ەركىمنەن شىعامىن” دەسە، ناعىز دەر كەزىندە ايتىلعان ءسوز سول بولار ەدى!

قاينار ولجاي

Abai.kz