Qazaq opera ónerining altyn qoryna engen «Abay» operasy – últtyq muzyka men dramanyng úshtasuynyng biyik ýlgisi sanalatyn sahnalyq tuyndy.

Farhad Moldaghaly qoyghan búl núsqa klassikalyq múragha zamanauy kózqarasta qarau dep aita alamyz. Qoyylymnyng túsaukeseri Degenmen, rejisserding klassikalyq sheshimderden alystamaghandyghyn aita ketken jón. Rejisserlik sheshimderde A. Júbanov pen L. Hamidy avtorlyghyndaghy librettony saqtay otyryp, iydeyalyq mazmún qazirgi zamanghy әleumettik kóriniste suretteledi. Rejisser spektaklide biz biletin Abaydy tarihy beynede ghana emes, ony qoghamdyq qayshylyqtarmen betpe-bet kelgen oishyl túlgha retinde kórsetuge tyrysqan. Yaghni, biz sahnadan qoghamdaghy әdiletsizdikke qarsy túruda ruhany jalghyzdyqty sezingen Abaydy kóremiz.

Alayda qoyylymda basty nazar úly aqyngha týse qoymaghan. Rejisser interpretasiyasynda aqyn beynesin sahnalyq qimyl, jaryq sheshimderi men simvoldyq mizanssenalar arqyly kýsheytedi. Abaydy Qazaqstannyng halyq әrtisi Talghat Kýzembaev somdady. Nәtiyjesinde kórermen Abay ómir sýrgen tarihy kezendi ghana emes, býgingi kýnmen ýndes ruhany mәselelerdi atmosfera arqyly sezine aldy.

F. Moldaghaly dәstýrli etnografiyalyq dekorasiya elementterin az qoldanu arqyly spektaklidi tarihy sipattan alystatyp, filosofiyalyq mazmúnda kórsetken. Dekorasiyadan góri akterlik oiyn men muzykalyq ekspressiyagha mәn bergen. Spektaklide jaryq pen kólenkening ontayly tәsilde týsuine baylanysty keyipkerlerding psihologiyalyq kýii sahnadan anyq kórinip otyrdy. Jalpy, operanyng muzykalyq kýii bizding últtyq naqyshymyzgha say. Qazaqtyng dәstýrli әuendik qyry europalyq opera formasymen ýilestirilgen. Búl jolda bas diriyjer Núrjan Baybusinov bastauyndaghy simfoniyalyq orkestrding júmysyn erekshe atap ótkenimiz jón. Hor men solist shygharmanyng filosofiyalyq terendigin basa kórsete otyryp, birtútas dybystyq kenistikte berip otyrdy. Suretshi Esengeldi Túyaqov qazirgi zamandaghy qazaq dalasynyng jerin zamanauy tehnologiyalardyng kómegimen simvoldyq dekorasiya arqyly surettegen.

Osyghan deyin belgili operany italiyalyq rejisser Djankarlo Deli Monako terende jatqan qazaq halqynyng tarihymen tanysa otyryp sahnalaghan bolatyn. Ádette shygharmagha tyng ózgerister arqyly sahnalaytyn rejisser búl joly asa qatty janashyldyq engize qoymaghan. Degenmen, qazaq qauymynyng kórermeni qashanda aqyn Abaydyng beynesin zaman tynysyna say tamashalaudan bas tartpaydy.

Dinara Saghynghaliyeva,

Temirbek Jýrgenov atyndaghy Qazaq últtyq  óner akademiyasynyng studenti

Abai.kz