«Halyq ýni» tәuelsiz baqylaushylar toby 15-nauryzda referendum barysyn baqylady. Býgin top ókilderi referendumgha qatysty mәlimdeme jasady. Mәlimdeme mәtinin tómende tolyq úsyndyq.

2026 jylghy 16 nauryzda «Halyq ýni» tәuelsiz baqylaushylar tobynyng ortalyq shtaby 15 nauryz kýni ótken referendumdaghy dauys beru prosesin baqylau nәtiyjeleri boyynsha aldyn-ala esepti jariyalaydy.

Referendum kýni «Halyq ýni» qozghalysynyng baqylaushylary Qazaqstannyng 11 qalasyndaghy 1200-den astam saylau uchaskesinde dauys beru prosesine monitoring jýrgizdi. Baqylaudyng múnday auqymdy kólemi elimizdegi kóptegen uchaskelerdegi jaghdaydyng obektivti kórinisin alugha mýmkindik berdi.

«Halyq ýni» tәuelsiz baqylaushylar toby, referendum ótetin kýn jariyalanghannan keyin birikken belsendi azamattardyng qozghalysy. Qozghalystyng negizgi shtaby Almaty qalasynda ornalasqan. Sonymen qatar, qozghalysty qoldaushylar men baqylaushylar jelisi Qazaqstannyng әrtýrli ónirlerin qamtydy.

Almatydan bólek, baqylau júmystary Astana, Shymkent, Týrkistan, Qyzylorda, Aqtóbe, Oral, Semey, Taraz, Qonaev jәne Taldyqorghan qalalarynda jýrgizildi. Osylaysha qozghalystyng baqylau missiyasy elding negizgi eldi-mekenderin qamtyp, dauys beru barysy turaly jan-jaqty mәlimet jinaugha mýmkindik aldy.

Baqylau missiyasyna dayyndyq ayasynda 11 qalada 2000-nan astam azamat elektoraldyq baqylau әdisteri boyynsha arnayy oqytudan ótti. Baqylaushylardy oqytudy qoghamdyq-sayasy prosester salasyndaghy tanymal sarapshylar — belgili sayasattanushy Dos Kóshim jәne qogham qayratkeri Beknúr Kisikov iske asyrdy.

Oqytu qorytyndysy boyynsha, dayyndyqtan ótken azamattardyng ishinen 1200 baqylaushy iriktelip, olargha saylau uchaskelerinde baqylau jýrgizu ýshin resmy joldamalar berildi.

«Halyq ýni» qozghalysy ózine alghan mindettemelerdi tolyq oryndady. Dauys beru kýni bizding baqylaushylar tanertennen bastam barlyq rәsimder ayaqtalghangha deyin uchaskelerde júmys istep, azamattyq baqylaudy barynsha tolyq әri sapaly jýrgizuge kýsh saldy.

Jalpy alghanda, dauys beruding negizgi rәsimderi qoldanystaghy zannama ayasynda ótkenin atap ótuge bolady. Bizding ókilderding baqylauyna sәikes, saylaushylardyng belsendiligi joghary boldy, al uchaskelik komissiya mýshelerining basym bóligi qajetti kәsiby jәne úiymdastyrushylyq dayyndyq dengeyin kórsetti.

Sonymen qatar, baqylau barysynda әrtýrli sipattaghy 200-den astam zanbúzushylyq faktisi tirkeldi. Búl jaghdaylar uәkiletti organdar tarapynan taldaudy jәne nazar audarudy qajet etedi.

Baqylaushylar tarapynan eng jii tirkelgen zanbúzushylyq faktileri mynalar boldy:

— birneshe adamnyng bir mezgilde dauys beru kabinalaryna birge kirui, búl dauys beru qúpiyalylyghy qaghidatyna qayshy keledi;

— baqylaushylardy tirkeuden bas tartu, sonday-aq olardyng zandy qyzmeti men qúqyqtaryna nemqúrayly qarau;

— saylaushylar men uchaskelik komissiyalar arasyndaghy kiykiljinder;

— jeke kuәlik kórsetpey dauys beruge talpynu;

— sonday-aq ózge de jekelegen rәsimdik búzushylyqtar.

Árbir tirkelgen jaghday boyynsha baqylaushylar tiyisti aktiler men hattamalar rәsimdedi. Búl qújattar anyqtalghan faktilerdi resmy týrde tirkeydi. Qazirgi uaqytta alynghan aqparatty jinau, jýieleu jәne qosymsha tekseru júmystary jalghasuda.

Jaqyn arada barlyq jinalghan materialdar qorytyndylanyp, әri qaray taldau jәne talqylau ýshin Ortalyq saylau komissiyasyna joldanady. Biz anyqtalghan kemshilikter konstruktivti dialogtyng taqyrybyna ainalyp, elektoraldyq rәsimderdi jetildiru barysynda eskeriletinine senim bildiremiz.

«Halyq ýni» toby tәuelsiz baqylau missiyasyn jýzege asyra otyryp, ótkizilgen referendum nәtiyjelerine kýmәn keltirmeydi. Bizding negizgi maqsatymyz — prosessti baqylau, kemshilikterdi anyqtau jәne olardyng joyyluyna yqpal etu.

Biz azamattyq baqylau zamanauy demokratiyanyng manyzdy elementterining biri ekenine senimdimiz. Qoghamnyng saylau rәsimderin baqylaugha belsendi qatysuy memlekettik instituttargha degen senimdi nyghaytyp, joghary elektoraldyq mәdeniyetti qalyptastyrugha yqpal etedi.

«Halyq ýni» toby ótkizilgen baqylau missiyasy Qazaqstandaghy demokratiyalyq instituttardyng damuyna azamattyq qogham tarapynan qosylghan manyzdy ýles boldy dep esepteydi. Biz aldaghy uaqytta da Ortalyq saylau komissiyasymen jәne ózge de mýddeli taraptarmen elektoraldyq prosesterding ashyqtyghy men sapasyn arttyru maqsatynda yntymaqtastyqty jalghastyrugha niyettimiz.

Biz jýrgizilgen júmys pen jasalghan úsynystar dauys berudi úiymdastyru prosesin jetildiruge jәne saylau organdarynyng tiyimdiligin arttyrugha yqpal etedi dep senemiz.

Abai.kz