Beysenbi, 26 Nauryz 2026
Anyq-qanyghy 152 0 pikir 26 Nauryz, 2026 saghat 16:57

Alatau sity - kimning iydeyasy?!

Suret: vikiypediyadan alyndy

 

Almaty men Qonaev arasyndaghy jana qala qúrylysy turaly talqylau eldegi túraqty jәne daghdarysty kezenderding ainasy ispetti. 2006 jyly jobany qogham nazaryna Caspian Group kompaniyasynyng basshysy, oligarh Yuriy Shay úsyndy. 2008 jyly bastama toqtap qaldy. Bir jyldan keyin qayta kóterilip, keyin taghy keyinge shegerildi. 2012 jyldan song eki jyl ótkende joba tiyimsiz әri ekologiyagha ziyan dep tanyldy, alayda 2018 jyly qayta iske asyru mýmkindigi qarastyryldy. Birneshe jyl talqylanyp, 2021 jyly Surbana Jurong Group atty singapurlyq investor tabylghanymen, qúrylys bastala qoymady. Aqyry 2023 jyly jobagha «Alatau» atauy berilip, 2024 jyldyng qantarynda kartada resmy týrde payda boldy.

Birneshe aidan keyin ýkimet búl jobagha jauapty túlgha retinde viyse-premier Qanat Bozymbaevty bekitti. Onyng aituynsha, Alataudy salu tәjiriybesin keyin Qazaqstannyng basqa ónirlerine de qoldanugha bolady.

– Aldymen, Alataudy salyp alu kerek. 2-3 jyldan keyin naqty nәtiyjeler bolady. Ong da, teris te tústary boluy mýmkin, sonyng bәrin retteu qajet. Sol tәjiriybege sýienip, basqa ónirlerdi de reformalay alamyz, – dedi ol.

Qalanyng kemshin tústary qazirding ózinde bayqalady. Úzaq jyldar boyy aitylyp kele jatqanymen, investorlar sany kóp emes. Qazir Mars Petcare Kazakhstan men PepsiCo óz zauyttaryn saludy bastaghan. Sonymen qatar karton qaghazy, fibrobeton, akkumulyator shygharatyn kәsiporyndar salu josparlanghan. Alayda olardyng basym bóligi naqty joba emes, әli kelisim dengeyinde ghana.

Negizgi mәsele – jer tapshylyghy. Jalpy aumaqtyng 40 payyzy jekemenshikke tiyesili, taghy bir bóligi úzaq merzimge jalgha berilgen, al birqatar jer әskery jәne basqa da qúrylymdardyng iyeliginde.

– Alatau aumaghy shamamen 88 myng gektar. Sonyng 37 myng gektary jeke menshikte, 27-28 myng gektary auyl sharuashylyghy ýshin jalgha berilgen, shamamen 10 myng gektar túraqty paydalanuda, al 14 myng gektary qolaysyz jerler, – dedi Bozymbaev.

Ýkimet búl jerlerdi qaytaru boyynsha kelissóz jýrgizip, basqa ónirden jer beru, naryq baghasymen satyp alu nemese sot arqyly qaytaru núsqalary qarastyryluda. Sonymen qatar eki jyldan keyin jer salyghy 10 esege, ýshinshi jyly 15 esege ósetini aityldy. Degenmen keminde aldaghy eki jylda jana investorlar ýshin jer alu qiyn bolatyny anyq.

Soghan qaramastan, keybir iri kәsipkerler jer alyp ýlgergen. Mәselen, kәsipker Marat Sәrsenov logistikalyq ortalyq salyp jatyr. Jobanyng inisiatory Yuriy Shay túrghyn ýy keshenderin túrghyzyp, biznes ortalyq saluda. Al Vyacheslav Kim Jusan Bank atauyn Alatau City Bank dep ózgertti.
Bozymbaevtyng aituynsha, Shaygha tiyesili jer kólemi asa ýlken emes, shamamen 2,8-3 myng gektar.

Jobada negizgi qarjyny memleket emes, jeke investorlar saluy tiyis dep aitylyp keledi. Alayda býgingi Alatau – búl әli de birneshe auyldyng jiyntyghy. Túrghyndardyng basym bóligi kýn sayyn Almatygha júmys izdep shapqylaydy.

Kóptegen eldi mekende ortalyq su men kәriz jýiesi joq, әleumettik nysany men joldary da kónil kónshitpeydi. Tipti Jetigendegi әkimdik janynda әjethana túr.

– Qala bir-eki jylda salynbaytyny belgili. Qazir әleumettik nysandar men infraqúrylymdy damytugha kýsh salyp jatyrmyz, – dedi qala әkimi Arken Ótenov.

Qalanyng budjeti jylyna shamamen 12 mlrd tenge. Salystyru ýshin, 2000 oryndyq mektepting ózi 10,3 mlrd tenge túrady, al 1 km jol – 500 mln tenge. Múnday qarqynmen tolyqqandy infraqúrylym qalyptastyru úzaq uaqytty qajet etedi.

Bozymbaevtyng aituynsha, әlemdegi osynday jobalardyng 60 payyzy sәtsiz ayaqtalghan. Mysaly, Ontýstik Koreyadaghy Songdo qalasy josparlanghanday tolyq damymaghan. BAÁ-degi Masdar men Malayziyadaghy Forest City de tolyqqandy iske aspay qalghan jobalar qatarynda.

Múnday jobalardyng negizgi mәselesi – úzaqqa sozylghan qúrylys pen ekonomikalyq jaghdaydyng ózgerui. Sonymen qatar qalada túraqty júmys oryndary bolmasa, onda jobanyng qúny kók tiyn.

Alatauda josparlanghan kәsiporyndar tek birneshe ondaghan myng adamdy júmyspen qamty alady, al 2050 jylgha qaray halyq sany 2 milliongha jetedi dep kýtilude.

Joba tәuekelge toly bolghanymen, ony preziydentting ózi qoldap otyr. Eger biylik tek optimistik ssenariydi ghana emes, sәtsizdik jaghdayyndaghy naqty әreket josparyn da úsynsa, onda qúrylysty bastaugha bolady.

Derekkóz: Ulysmedia.kz 

Abai.kz

 

0 pikir