Qazaqstan ónerkәsiptik әleuetin arttyruda: jana zauyttar, energetika jәne ónirlerge tartylghan investisiyalar
Qazaqstan ekonomikany әrtaraptandyru jәne sapaly investisiyalartartu baghytyn dәiekti týrde jýzege asyryp keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jetekshiligimen elimizdeóndeushi ónerkәsip, jasyl energetika, farmasevtika jәne zamanauiyinfraqúrylym qarqyndy damuda.
2026 jyly elimizdin birneshe ónirinde iri ónerkәsiptik jobalar iskeqosyldy nemese maqúldandy. Búl jobalar jana júmys oryndaryn ashugha, eksporttyq әleuetti arttyrugha jәne eldin tehnologiyalyq damuyna serpinberedi.
Auyl sharuashylyghy ónimderin óndeu jәne agrotehnologiyalar
Pavlodar oblysynda qúny 2 mlrd tenge bolatyn mayly daqyldardyóndeu zauyty iske qosyldy. Kәsiporyn jylyna 60 myn tonnagha deyin shiykizatóndep, 35 myn tonnagha deyin tazartylmaghan kýnbaghys mayyn óndire alady. Ónimishki naryqqa da, eksportqa da jetkiziledi.
Soltýstik Qazaqstan oblysynda qytaylyq XIYU AGRICULTURAL PTE. LTD kompaniyasy taghy bir iri may óndeu zauytyn saluda. Jobagha 53 mlrd tengeinvestisiya salynady. Kәsiporynnyn óndiristik quaty tәuligine 1,4 myntonnany qúraydy. Zauytty 2028 jyly iske qosu josparlanghan, nәtiyjesinde 150 jana júmys orny ashylady.
Týrkistan oblysynda jylyna 500 danagha deyin agrodron óndiretinkәsiporyn júmysyn bastady. Úshqyshsyz apparattar auyl sharuashylyghyalqaptaryn óndeuge arnalghan jәne bir úshuda 5 gektargha deyin jerdi býrkeyalady. Bolashaqta órt sóndiruge jәne jýk tasymaldaugha arnalghan drondarshygharu kózdelip otyr.
Farmasevtika jәne biotehnologiyalar
Ýkimet Qaraghandy oblysynda qúny 42,5 mlrd tenge bolatynfarmasevtikalyq keshendi salu jәne janghyrtu jobasyn maqúldady. Kәsiporynda onkologiyalyq, autoimmundyq jәne orfandyq aurulardy emdeugearnalghan dәrilerdi qosa alghanda, 74 ataudaghy preparattar, sonday-aq belsendifarmasevtikalyq substansiyalar men immunobiologiyalyq ónimder óndiriledi. Joba ayasynda shamamen 70 júmys orny qúrylady.
Almaty oblysyndaghy Alatau arnayy ekonomikalyq aymaghy aumaghyndaqúny 32,5 mlrd tenge bolatyn tolyq sikldi biofarmasevtikalyq keshen salu josparlanghan. Jobany iske qosu 2031 jylgha belgilengen. Zauyt onkologiyalyqjәne orfandyq aurulardy emdeuge arnalghan dәrilik zattardy qosa alghanda, 20 ataudaghy preparat pen immunobiologiyalyq ónimder shygharady.
Energetika jәne jasyl tehnologiyalar
Qazaqstandyq Baskan Irrigation kompaniyasy Jetisu oblysynda quaty 30 MVt bolatyn Pokatilov su elektr stansiyasyn saludy josparlap otyr. Nysandy paydalanugha beru 2028 jylgha josparlanghan. Joba ayasynda kólemi 80 mln tekshe metrge deyingi su qoymasy salynyp, shamamen 32 myn gektar auylsharuashylyghy jerin suarugha mýmkindik beredi. Sonymen qatar jyl sayynshamamen 30 myn MVt·saghat elektr energiyasy óndiriledi.
Týrkistan oblysynda qúny 307 mln AQSh dollaryn qúraytyn kýn elektrstansiyasynyn qúrylysy bastaldy. Jobany qytaylyq China Energy Overseas Investment Co. Ltd. kompaniyasy Qazaq Green Power PLC jәne Samúryq-Energo qoldauymen jýzege asyruda. Stansiya 2027 jyly iske qosylghannan keyinjylyna shamamen 674 mln kVt·saghat elektr energiyasyn óndiretin bolady.
Metallurgiya jәne tau-ken óndirisi
En auqymdy jobalardyn biri – Pavlodar oblysynda singapurlyq XINFA kompaniyasy jýzege asyratyn aluminiy klasteri. Investisiya kólemi – 15 mlrd AQSh dollary. Joba ayasynda boksitterdi teren óndeu arqyly jyl sayyn 4,8 mln tonna glinozem, 2,4 mln tonna elektrolittik aluminiy jәne 1,2 mln tonna teren óndelgen ónim shygharu josparlanghan. Qúrylys 2026 jyly bastalyp, alghashqy kezeni 2028 jyly iske qosylady. Joba shamamen 10 myn júmys ornynqúrady.
Qytaylyq Sinolnvest Group Ltd. Qaraghandy oblysyndaghy temir keni ken ornyn iygeruge kirisedi. Jobanyn quaty jylyna 100 myn tonna ken óndirugemýmkindik beredi. Paydalanu merzimi 2027–2034 jyldargha josparlanghan.
Aqtóbe qalasynda qúny 100 mln AQSh dollaryn qúraytyn Euraziyalyqintegrasiyalanghan jasyl mys ónerkәsibi zauytynyn qúrylysy bastaldy. Jobaqytaylyq Beijing Jinvi Yuanfang Group jәne qazaqstandyq Phoenix Industrial Group kompaniyalarynyn qatysuymen iske asyryluda. Zauyt mys synyqtarynan jylyna 25 myn tonnagha deyin tazartylghan mys óndiredi. Kәsiporyndy iske qosu 2027 jylgha josparlanghan. Ónim ishki naryqqa jәneEuraziyalyq ekonomikalyq odaq pen Europalyq Odaq elderine eksporttalady.
Turizm jәne infraqúrylym
Almaty SuperSki tau shanghysy kurortyn iske asyrugha Fransiya, Kanada jәne AQSh kompaniyalary tartyldy. Fransuz tarapy 11 aspaly jol salady, kanadalyq kompaniyalar injenerlik jobalaumen aynalysady, al amerikalyqkompaniyalar qúrylysty basqaru men ýilestiru júmystaryn jýrgizedi. Kurortty iske qosu 2028 jylgha josparlanghan.
Baku keme jasau zauyty bazasynda Qazmortransflot jәne Abu DhabiPorts birlesken jobasy ayasynda Kaspiy tenizinde júmys isteytin alghashqykonteynerlik kemenin qúrylysy bastaldy. 2027 jyldyn sonyna deyinsyiymdylyghy 780 TEU bolatyn eki keme salu josparlanuda.
Jobalardyn el ekonomikasyna әseri
Atalghan jobalardy iske asyru Qazaqstangha:
Jogharyda atalghan jobalardyn barlyghy Memleket basshysyQasym-Jomart Toqaevtyn Ádiletti Qazaqstandy qúru jәne ekonomikanyauqymdy janghyrtu jónindegi dәiekti sayasatynyn naqty nәtiyjesi bolyptabylady.
Preziydent ekonomikany әrtaraptandyru, óndeushi ónerkәsipti damytujәne sapaly sheteldik investisiyalar tartu mindetterin qoyghan bolatyn. Býginde búl sayasat naqty nәtiyjesin berude: ónirlerde zamanauiy kәsiporyndarashylyp, myndaghan júmys oryndary qúryluda, eksporttyq әleuet artyp, eldinónerkәsiptik derbestigi nyghanda.
Metallurgiya, farmasevtika, jasyl energetika jәne auyl sharuashylyghysalalaryndaghy iri jobalar Qazaqstannyn Preziydent ayqyndaghan baghytboyynsha joghary tehnologiyalyq, әrtaraptandyrylghan jәne bәsekege qabilettiekonomika qúru jolynda nyq qadam jasap kele jatqanyn kórsetedi.
Abai.kz