Qazaq tilin qalay «qazaqshalaymyz»?
Býgingi kýni sauatsyz qazaqtardyn, eng aldymen bilimsiz jurnalisterding auyzynan shyqqan, dybystaluy qazaqsha aitugha mýldem kelmey, búzylyp aitylatyn aghylshyn sózderi qaptap barady.
Mysaly, «storiys» dúrys dybystaluy «storiyz» (әngime, әleumettk jelide «jazba»), «post» («poust» qazashasy «pikir», «jazba»), «koment» («týsinikteme», búl sóz de sauatsyz, birese jazba, birese pikir degen maghynada qoldanylyp jýr). «Shou» - «qoyylym», «tok-shou» («súhbat»), «shok» - «qatty tandanys», «tilsiz qalu», «esengireu», «tóbeden úrghanday bolu», «soqqy». «Shok» sózining qazaq tilinde kontekstke qaray qoldanylatyn osynday balamalary tolyp jatyr. Sóite túra qazaqtyng kәrisi de, jasy da «shokyldap», manyrap túrady.
Dúrys sóiler dep, el ýmittenetin jurnalister de solay. Olargha mazmún, maghyna týk te emes, tek qazaqsha emes, aghylshynsha, oryssha sóz bolsa boldy, oilanbay jarmasa ketedi. Basqanyng sózin totyqústay taqyldap qaytalay beretin osy әdetpen «bloger» degen sóz de tilge enip ketti. Áuelde búl sóz aghylshyn tilinde «biographical web log» («ghalamtordaghy ómirbayandyq jazba») degen sózderding qysqartylghan týrinde («blog») qoldanylyp, әleumettik jelide ózining kýndelikti ómirdegi janalyqtarymen, әserlerimen, pikirimen bólisetin adamdar «blogger» (bloger) atanyp ketti. Blogerdi qalay qazaqshalaghan dúrys? «Jazbashy» degen dúrys siyaqty.
Shetel sózderin qoldanamyz dep qysqa uaqytta qazaq tilin jurnalisterding «kómegimen» qoyyrtpaqqa ainaldyrdyq. Áli de kesh bolmay túrghanda es jinau kerek!
Marat Ermúqanov
Abai.kz