Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng «Jana tarihy kezendegi Qazaqstannyng ózekti mindetteri» atty Qazaqstan halqyna Joldauy

Býgin men Memleket basshysy retinde Qazaqstan halqyna dәstýrli Joldauymdy jariyalaymyn.

Búl Joldaudyng mәni de, mazmúny da airyqsha.

25 qazanda últtyq merekemiz – Respublika kýnin atap óttik. Osy kýni Egemendik turaly deklarasiya qabyldandy. Biz derbes el bolu jolynda batyl qadam jasadyq. Kóp úzamay Tәuelsizdik tuyn biyikke kóterip, eldigimizding irgesin bekittik.

Mine, biyl qasiyetti Tәuelsizdigimizge 35 jyl tolyp jatyr. Búl tarihy mejening últ shejiresinde alatyn orny bólek.

Biyl nauryz aiynda halqymyz memlekettigimizding negizgi tiregin – Konstitusiyamyzdy qabyldady. Búl tútas elimiz ýshin tarihy mәn-maghynasy tereng oqigha boldy.

Konstitusiyany birneshe úrpaqtar arasyndaghy qasterli kelisim dep ataugha bolady. Óitkeni Konstitusiyada Qazaqstannyng qazirgi bitim-bolmysy men bolashaqtaghy beynesi naqty aiqyndaldy.

Azamattarymyz jappay qoldaghan Konstitusiya 1 shildede zandy kýshine enip, elimizding sayasy jýiesining týbegeyli janghyruyna, jana biylik instituttarynyng qúryluyna ýlken serpilis berdi.

Júrtymyz jarqyn bolashaqqa bastaytyn auqymdy júmysty atqarugha belsendi týrde kiristi.

El ómirindegi tarihy ózgeristerding barlyghy halyqtyng kóz aldynda bolyp jatyr. Búl mәsele asa manyzdy bolsa da, kóp sóz aitudyng qajeti joq dep oilaymyn.

Býgin men elimizding әleumettik-ekonomikalyq jaghdayyn jaqsartu jónindegi oilarymmen bólisemin, aldaghy maqsat-mindetterge toqtalamyn.

Ashyghyn aitsaq, býginde tәuelsizdigimiz ben egemendigimizdi qorghaugha qatysty barlyq mәsele әli tolyqtay sheshimin tapqan joq. Búl – aldymyzda kóptegen ózekti mindet túr degen sóz.

Júmysty oidaghyday oryndau ýshin, eng aldymen, býkil qoghamymyz tatu boluy kerek. Birlik pen kelisim bolmasa, eshqanday reforma jәne ilgerileu bolmaytyny aidan anyq.

Qazir jahandyq syn-qaterler әldeqayda qauipti sipat alghan kezde qoghamymyzda talap pen tәrtipke basymdyq beruimiz qajet.

Qazirgi tanda әlem elderi arasynda aqylgha qonymsyz jalghan aiyptaular, astyrtyn teketirester kýsheydi, al alpauyt, yqpaldy memleketterding arasynda jappay ózara senim daghdarysy payda boldy.

Baqylausyz, jýiesiz kóshi-qon aghyndary әldeqayda kóbeydi, búl birneshe europalyq elding qauipsizdigine ýlken ziyan keltirgenine kózimiz jetti.

Birikken Últtar Úiymynyng abyroy-bedeli ýlken toqyraugha úshyrady. Halyqaralyq qúqyqtyng qúndylyghy tómendep ketti. Qysqasy, qazirgi әlem búlynghyr dәuirge ayaq basty, onyng keleshegi qanday bolatyny turaly sayasatkerler men sarapshylar arasynda birtútas pikir joq.

Kýlli әlem júrtshylyghy alasapyran kezende ómir sýrip jatyr desek, artyq bolmas. Múnday kýrdeli, boljamsyz ahual «qyrghiy-qabaq soghys» kezinde de bolmaghan edi.

Dәl osynday qúbylmaly zamangha qaramastan, Qazaqstan el damuynyng jana dәuirine ýlken senimmen qadam basyp, keng auqymdy sayasy reformany iske asyrdy. Búl – dýnie jýzinde óte siyrek kezdesetin qúbylys.

Endi aldaghy uaqytta da elimizding egemendigin nyghaytuymyz kerek. Búl – qazirgi әlemdegi búlynghyr ahualda ishki túraqtylyqty saqtay otyryp, ósip-órkendeu degen sóz.

Osy jolda býkil qogham, sonyng ishinde otanshyl, belsendi, bilimdi azamattar qarqyndy enbek etui kerek. Qúryltay deputattaryna da ýmitim zor.

Osynday jaghdayda memlekettik apparat pen qúqyq qorghau mekemelerining róli asa manyzdy ekeni barshanyzgha týsinikti.

Basqasha aitqanda, qazirgi buyn ókilderi, yaghny biz kele jatqan jas úrpaqtargha josparlar men tújyrymdar emes, ekonomikasy quatty jәne qarqyndy, joghary tehnologiyalary damyghan, bilim men ghylymgha negizdelgen, zandy moyyndaytyn, jasampaz әri ozyq, geosayasy túrghydan kýshi men yqpaly bar Qazaqstandy qaldyruymyz kerek.

Búl – últymyzdyng aldynda túrghan naghyz strategiyalyq mindet.

Elimiz údayy qarqyndy damuy ýshin auqymdy mindetterdi sapaly әri jedel iske asyru óte manyzdy.

Azamattarymyz tolyqqandy әleumettik infraqúrylymmen qamtyluy kerek. Búl – halyqtyng túrmys sapasyn kóteruding manyzdy sharty.

Sondyqtan basty nazardy infraqúrylym qúru isine audaramyz.

Búghan deyin de aittym: Qazaqstan auqymdy qúrylys alanyna ainalugha tiyis. Mәsele jekelegen jobalargha qatysty bolyp otyrghan joq.

Jalpy, barlyq aimaqta jappay qúrylysty bastap, jandandyru qajet.

Birinshi kezekte, jan-jaqty zertteu jәne taldau jýrgizip, oblystardyng densaulyq saqtau, bilim beru, mәdeniyet jәne sport nysandaryna degen qajettiligin egjey-tegjey anyqtau júmysyn tez arada tolyghymen bitiru kerek.

Biz auyl-aymaqtardy damytu mәselesin әrdayym erekshe baqylauda ústaymyz. Auyldaghy túrghyndardyng layyqty ómir sýrui ýshin barynsha jaghday jasap otyrmyz.

Alayda, qazir ekonomika, bilim men tehnologiyanyng tiregi de, talanttardy shyndaytyn da negizgi qalalar ekenin atap ótken jón.

Sayyp kelgende, quatty qalalar quatty aimaqtardyn, al quatty aimaqtar kýshti memleketting negizin qalaydy. Sondyqtan әrbir iri qalanyng Ýkimet bekitken naqty orta jәne úzaq merzimdegi damu jospary bolugha tiyis.

Sonymen qatar qala resursyn tiyimdi basqaru ýshin Ýkimet әkimdiktermen birlesip, qala infraqúrylymynyng sifrlyq synaryn kóp úzamay әzirleuge tiyis.

Qalalardyng qauipsiz, jayly, kórikti boluyna basymdyq, yaghny prioriytet retinde qaray otyryp, búl isti asa manyzdy memlekettik mindet dep qabyldau kerek. Búl – «Taza Qazaqstan» jalpyúlttyq tújyrymdamasyna tolyq say keletin talap.

Eger qala qarqyndy damityn bolsa, sol ónirding ekonomikasy da órkendeydi, adamy әleueti de artady.

Osy orayda әleumettik-ekonomikalyq manyzy bar nysandar salugha jәne ony janghyrtugha erekshe mәn beremiz. Búghan bizding kýshimiz de, mýmkindigimiz de jetedi.

Halyqaralyq valuta qory úsynghan boljamgha sәikes, biyl elimizding jalpy ishki ónimi 400 milliard dollargha juyqtaydy. Onyng jan basyna shaqqandaghy ýlesi 19 myng dollardan asatyn boldy.

Elimiz ekonomikasynyng kólemi jaghynan әlemde 47 oryngha kóteriledi. Búl – halqynyng sany bizden әldeqayda kóp birqatar elding kórsetkishinen joghary dengey degen sóz.

Óndeu ónerkәsibi de qarqyndy damuda. Onyng jalpy ishki ónimdegi ýlesi 14 payyzdan asty. Búl – últtyq ekonomikany әrtaraptandyru baghytynda jýrgizilgen jýieli júmystyng naqty nәtiyjesi.

Altyn-valuta rezervi men Últtyq qor aktivterining kólemi 130 milliard dollardan asty.

Endi osy quatty әleuetimizdi infraqúrylymdy janghyrtugha, elimizding әr aimaghyn kórkeytuge baghyttauymyz qajet.

Sondyqtan men búghan deyin aitqan auqymdy qúrylys bastamasyn belsendi týrde jýzege asyrudy tapsyramyn. Soghan sәikes býkil el boyynsha asa qajetti әleumettik, kólik jәne injenerlik infraqúrylym nysandary salynady.

Ýkimet búryn-sondy bolmaghan Infraqúrylymdyq janghyru josparyn әzirleydi.

Búl auqymdy júmysty iske asyru ýshin 2029 jyldyng sonyna deyin Últtyq qordan shamamen 6,5 trillion tenge bólinedi.

Biyl jәne 2027 jyldyng alghashqy eki aiy ishinde әleumettik jobalardy iske qosu ýshin 1,5 trillion tenge kóleminde qarajat qarastyru qajet.

Últtyq qordyng eng basty maqsaty, missiyasy – el baylyghyn úqypty ústau jәne odan әri arttyru, sonday-aq, ony qazirgi jәne keleshek úrpaqtyng iygiligine jaratu.

Últtyq qor kóp jyldar boyy osy negizgi mindetti layyqty oryndap keledi, yaghny qarjylyq túraqtylyqty qamtamasyz etuge zor ýles qosuda.

Jas úrpaqtyng iygiligin oilasaq, búl baghytta qazirden bastap naqty әri batyl qadamdar jasauymyz kerek. Ózekti mәselelerdi keyinge qaldyrugha bolmaydy. Ár mәsele óz sheshimin tabugha tiyis. Basty talap – osy. Keyingi buyngha órkeniyetti, ozyq, janarghan memleketti amanat etuimiz kerek. Búl – bizding mindetimiz jәne keler úrpaq aldyndaghy jauapkershiligimiz.

Gluboko ubejden, chto istoricheskaya otvetstvennosti pered budushimy pokoleniyamy zakluchaetsya ne toliko v tom, chtoby ostaviti im denejnye nakopleniya na schetah, no y postroiti y peredati potomkam kachestvenno novuy stranu: tehnologichesky razvitui, s silinoy konkurentosposobnoy ekonomikoy, sovremennoy infrastrukturoy y vysokimy standartamy jizni, gde kajdyy grajdanin iymeet vozmojnosti dlya samorealizasiiy.

Eto nasha glavnaya zadacha, esly hotiyte – missiya istoricheskogo masshtaba.

Búl – adam kapitalyn damytugha, azamattardyng túrmys sapasyn jaqsartugha, yaghny el bolashaghyna salynatyn úzaq merzimge arnalghan investisiya.

Biraq Últtyq qordyng resursyn jinaqtau jәne ony paydalanu arasynda tengerim saqtalugha tiyis. Qarajatty tek qoghamgha barynsha paydaly dýniyege ghana jaratu kerek.

Eng bastysy, júmsalghan aqshanyng ekonomikalyq jәne әleumettik qaytarymy boluy qajet. Óitkeni bólinetin memleket qarajatynyng negizgi maqsaty – halyqtyng әl-auqatyn kóteru.

Tiyisti jobalardy jýzege asyrugha materialdyq-tehnikalyq jaghdayy jaqsy jәne mol tәjiriybesi bar jergilikti jerdegi shaghyn jәne orta biznes ókilderin tartqan jón. Býkil qúrylystyng barysy qatang baqylaugha alynady.

Birinshi kezekte aimaqtarda 70-ke juyq densaulyq saqtau nysany salynady.

Perzenthanalar, auruhanalar, jedel medisinalyq kómek kórsetu stansiyalary, balalargha arnalghan onaltu ortalyqtary men erekshe balalardyng súranysyna say sportzaldar boy kóteredi.

Sonday-aq 50-ge juyq bilim beru, sport jәne mәdeniyet mekemelerining qúrylysy bastalady.

Osynday asa qajetti, sapaly nysandardyng qúrylysyn jedel týrde bastap, kóp úzamay iske qosuymyz kerek.

Búdan bólek, túrghyn ýi-kommunaldyq sharuashylyghy salasyna qomaqty qarjy bólinedi. Kóptegen eldi mekenderge gaz jәne taza auyz su tartylady.

Ýkimet jyl sonyna deyin naqty jobalardyng bastapqy tizimin әzirleydi. Búl tizim barlyq aimaqty qamtuy kerek.

Biz halqymyzdyng artyp otyrghan zor ýmitine layyq boluymyz qajet.

Búl josparymyz el iygiligin arttyrugha arnalyp otyr, basqa astarly oiymyz joq. Sondyqtan osy ýlken qúrylys qozghalysyna «Halyqtyq qúrylys» degen atau bersek, qarsylyq bolmas dep senemin.

«Halyqtyq qúrylys» baghdarlamasy azamattardyng әl-auqatyn arttyratyn, kәsipkerlikting órkendeuine, damuyna, últtyq ekonomikany jandandyrugha zor yqpal etetin tól tarihymyzdaghy eng ýlken infraqúrylymdyq joba bolmaq.

Atalghan bastama jýz myndaghan adamdy júmyspen qamtidy, onyng iygiligin tútas halqymyz, әsirese, óskeleng úrpaq kóredi dep kәmil senemin.

Kelesi mәsele. Logistika infraqúrylymyn damytugha basa mәn beru qajet.

Búl – elimizding ósip-órkendeuine yqpal etetin manyzdy faktordyng biri.

Qazirgi tanda logistika mәselesimen barlyq elder ainalysuda. Damyghan kólik logistikasy bolmasa, tipti, býgingi kýshti el erteng qúrdymgha ketedi.

Kelesi jyly elimizde «Baqty – Ayagóz» temirjol jelisi iske qosylady. Jana baghyttyng arqasynda Qytaymen aradaghy jýk ótkizu mýmkindigi 20 million tonnagha artady.

Tamyz aiynda «Aral – Kaspiy» kýre jolynyng qúrylysy bastaldy. Búl joba Transkaspiy dәlizining qashyqtyghyn shamamen 1 myng shaqyrymgha qysqartyp, jýk jetkizu merzimin ýsh kýnge deyin azaytady.

Ýkimet osy salada qolgha alynghan barlyq jobanyng sapaly әri uaqtyly oryndaluyn qatang baqylaugha alady.

Mirovaya logistika vstupila v period masshtabnoy transformasiy y uskorennogo razvitiya.

Uyazvimosti morskih putey povysila strategicheskoe znachenie suhoputnyh transportnyh koridorov.

Kazahstan doljen ispolizovati etot istoricheskiy shans, chtoby stati na dele vedushim logisticheskim sentrom Evraziiy.

Uje seychas po nashey territoriy peremeshaetsya okolo 85 prosentov gruzoperevozok iz Kitaya na evropeyskiy kontiynent.

No dovolistvovatisya nyneshney blagopriyatnoy situasiey – znachit obrechi sebya na roli dogonyaishego v budushem.

Uje seychas nujno pereyty na pozisii polnosennogo organizatora mejdunarodnyh gruzopotokov.

Osobyy aksent sleduet sdelati na razvitiy otechestvennyh logisticheskih operatorov, sozdaniy sentrov konsolidasiy y raspredeleniya gruzov.

Vajno takje sformirovati vokrug transportnyh uzlov novye proizvodstva y torgovye ploshadkiy.

Biz Qazaqstannyng barlyq aimaghyn baylanystyratyn, yaghni, elimizding tranzittik әleuetin kýsheytetin zamanaui, óte damyghan temirjol jәne kólik joldarynyng tútas jelisin qúruymyz kerek. Búl – strategiyalyq mindet.

Elimiz arqyly tasymaldanatyn jýk kólemi jyl sayyn úlghayyp keledi. Demek bizding aldymyzda jol infraqúrylymyn jaqsarta týsu mindeti әli de túr. Búl, әsirese, soltýstik aimaqtargha qatysty ózekti mәsele.

Sondyqtan endigi kezekte «Kókshetau – Petropavl» tas jolyn keneytu isine kirisu kerek.

Avtokólikpen jýk tasymaldaytyn otandyq kәsipkerlerimizge jәrdem kórsetu qajet.Sebebi Qazaqstan arqyly ótetin avtokólik tranziytining jartysynan kóbi sheteldikterge tiyesili. Osy salany da retke keltiretin uaqyt keldi, Ýkimet tiyisti is-әreketterdi qoldanady.

Negizgi maqsat – elimizding joldarynyng әleuetin nyghaytyp, azamattarymyzdyng tabysyn arttyru.

V sledungshem godu nujno zavershiti kachestvennui rekonstruksii vseh avtomobilinyh punktov propuska.

Eta rabota do nedavnego vremeny velasi ny shatko ny valko.

Pered namy stoit ostreyshaya zadacha kachestvennogo stroiytelistva vseh (iymenno vseh) avtodorog – respublikanskih y mestnyh.

Ssylayasi na polojeniya y reglamenty, ispolniytelinye organy v sentre y na mestah ustroily nastoyashiy «futbol» – temu zapinaly y sdelaly vse vozmojnoe, chtoby utopiti problemu v neprolaznom bolote.

Poetomu poruchai: vsemy dorogami, budi to respublikanskimy (sentralinymiy), eto okolo 26 prosentov vseh dorog, ily mestnymi, kotorye nahodyatsya v vedeniy akimatov, doljno zanimatisya Praviytelistvo v liyse Ministerstva transporta.

Povtoru: nam nujny ocheni kachestvennye dorogiy.

Ssylky na kachestvo bituma, shebenky ne prinimaitsya.

Napominai: bez kachestvennyh dorog s sovremennoy pridorojnoy infrastrukturoy obslujivaniya Kazahstan ne mojet pretendovati na status globalinoy tranzitnoy magistraly ily Evraziyskogo transportno-logisticheskogo uzla.

Takova sena voprosa. On doljen byti reshen vo chto by to ny stalo.

Esly granisa prevratilasi v «uzkoe gorlyshko», provosiruishee mnogokilometrovye avtomobilinye probki, a eto to, chto proishodit iymenno seychas, to ny o kakom liyderstve Kazahstana ne mojet byti y rechiy.

Cherez nashu territorii prohodyat kluchevye vozdushnye koridory mejdu Evropoy y Aziey – eto ogromnoe konkurentnoe preimushestvo, kotoroe poka ostaetsya na stranisah krasochnyh prezentasiy.

Dlya prakticheskoy realizasiy dannogo preimushestva sleduet vystroiti razvitui servisnui infrastrukturu na zemle. Eto mirovaya praktika.

Poka je ogromnye dohody v bukvalinom smysle proletait mimo nashey strany.

Bolishie nadejdy vozlojeny na chastnui kompanii «Air Cargo». Ona obladaet bolishim potensialom fondirovaniya, v tom chisle oplaty truda vedushih zarubejnyh spesialistov, mojet samostoyatelino prinimati resheniya. Resheniy, kak y rezulitatov, poka net.

Vam okazano doveriye, y my ojidaem konkretnye rezulitaty.

Qazir Qazaqstanda birneshe әuejaydyng qúrylysy qatar jýrgizilip jatyr. Múnday nysandardy bir mezette salu tәjiriybesi el tarihynda búryn-sondy bolmaghan.

Arqalyqtaghy әuejaydy qalpyna keltiru júmysy ayaqtaldy, tayauda Zaysan, Katonqaraghay, Kendirli әuejaylary iske qosylady.

Kelesi jyly osy saladaghy әlemdik iri kompaniyalardyng birin tarta otyryp, Astanada jana әuejaydyng qúrylysyn bastaymyz.

Chtoby tverdo zanyati pozisii kluchevogo transportnogo haba Evrazii, Kazahstanu predstoit vypolniti nemalo vajnyh zadach.

V pervui ocheredi, rechi iydet o polnoy sifrovizasiy transportnoy otrasli, vkluchaya mejdunarodnye marshruty.

V epohu iskusstvennogo intellekta upravlyati globalinymy tranzitnymy potokamy s pomoshiu bumajnyh nakladnyh – eto absurd.

Y eto samyy korotkiy puti v nikuda.

V sovremennyh realiyah reshaishim faktorom konkurentosposobnosty kajdogo gosudarstva y daje ekonomicheskogo suvereniyteta stala obespechennosti elektroenergiey.

Nastupivshie realii, po suti, eto – «era elektrichestva».

Dlya Kazahstana kritichesky vajno preobrazovati ego syrievoe preimushestvo v ustoychivyy energeticheskiy y tehnologicheskiy progress.

Otkrovenno govorya, zdesi problem bolee chem dostatochno.

Professionalinyh energetikov u nas «raz-dva y obchelsya», a forumy, diskussiy po energeticheskoy problematiyke provodyatsya s zavidnoy chastotoy y masshtabnostiu.

Mejdu tem, ejegodno kazahstanskaya energetika stalkivaetsya s serieznym defisitom y poetomu v zimnie periody v tak nazyvaemye pikovye momenty proizvodyatsya zakupky elektroenergiy v sosednih stranah po vysokoy sene, a zatem letom tovar vozvrashaetsya nazad po rezko zaniyjennoy stoimostiy.

Vot takoy prostenikiy «biznes», prichem na protyajeniy desyatiyletiy.

Menya uveryayt, chto eto normalinaya praktika v energeticheskoy sfere.

Poetomu y neudiviytelino, chto v svoe vremya sumely «zavaliti» uje nachavsheesya stroiytelistvo TES v Balhashe.

Y seychas sryvaetsya vvod v stroy generiruishih moshnostey v Turkestane, Kyzylorde, Almaty, Ekibastuze.

Kazahstan proizvodit 123 milliarda kilovatt-chasov.

Dlya strany s razvivaisheysya industriey, stroiytelistvom, agropromyshlennym kompleksom y glavnoe – s planom totalinoy sifrovizasiy ekonomiky y vnedreniya iskusstvennogo intellekta vo vse sfery obshestvennoy jizny i, sledovatelino, stroiytelistva SODov – etot obem proizvodimoy elektroenergiy katastrofichesky nedostatochen.

Poetomu pered namy stoit strategicheskaya po svoey suty zadacha: k 2029 godu dobitisya ustoychivogo energoprofisita.

S etoy seliu my obyazany postroiti novye y modernizirovati deystvuyshie elektrostansiy y liniy elektroperedachi, v polnoy mere razviti «chistui» ugolinui generasii y udeliti vnimanie vozobnovlyaemoy energetiyke, prejde vsego, solnechnym elektrostansiyam.

V selom Praviytelistvu predostoit aktualizirovati edinyy dolgosrochnyy energeticheskiy balans strany do 2035 goda.

Prinsipialinoe znachenie iymeet atomnaya generasiya.

Po itogam vsenarodnogo referenduma bylo prinyato pravilinoe reshenie po stroiytelistvu AES, prichem srazu neskolikih stansiy.

Uje seychas nado podumati o tom, kak my budem obespechivati ih uranovym syriem, skajem, cherez pyatidesyat let y dalee.

Schitai dostoynym serieznogo rassmotreniya predlojenie o sozdaniy gosudarstvennogo strategicheskogo rezerva urana, chto pozvolit zakryti potrebnosty kazahstanskih AES na blijayshee stoletiye.

Vajno zadeystvovati zarubejnyh partnerov, uchastvuyshih v stroiytelistve AES, v sozdaniy vysotehnologichnyh proizvodstv v Kazahstane, peredache kompetensiy v oblasty yadernoy energetiki, podgotovke otechestvennyh spesialistov-atomshikov. Takie predlojeniya postupait ot rossiyskih y kitayskih kompaniy.

Polagay vozmojnym i, mojet byti, neobhodimym uje v sleduishem godu pristupiti k stroiytelistvu AES «Balhash» y podpisati soglashenie o kompleksnom sotrudnichestve s seliu skoreyshego nachala stroiytelistva AES «Moyynkum».

Razumeetsya, vse peregovornye pozisiy doljny byti tshatelino otrabotany y soglasovany s tochky zreniya ucheta nasionalinyh interesov Kazahstana.

Obobshaya, mojno skazati, chto vsya strana zaymetsya totalinym obnovleniyem y perestroykoy vsey grajdanskoy infrastruktury.

No pry resheniy takoy strategichesky vajnoy zadachy polagatisya toliko na gosudarstvennye resursy nedopustimo.

Inache proizoydet sniyjenie predprinimateliskoy aktivnosty y budut poseyany (teperi uje v ekonomiyke) semena paternalizma ili, poprostu govorya, ijdiyvenchestva so vsemy izvestnymy posledstviyamiy.

Praviytelistvu predstoit mobilizovati vse istochniky dolgosrochnogo fondirovaniya.

Nujno s finansovym soobshestvom produmati, kak eto sdelati bez narusheniya zakona, na polizu nashemu gosudarstvu.

Logika prinimaemyh resheniy prosta: gosudarstvennye sredstva doljny stati garantiey privlecheniya chastnyh investisiy.

Búghan qosa, elimizding industriyalyq-tehnologiyalyq túrghydan jedel damuyna qajetti tetikterdi әzirleu kerek.

Qazaqstan – miyneraldar men shiykizatqa bay memleket. Búl – biz ýshin strategiyalyq jetistik.

Sondyqtan geologiyalyq barlau tәsilderin týbegeyli ózgertu qajet. Jana ken oryndaryn búrynghy zamannan qalghan әdistermen izdeu ong nәtiyje bermeytini anyq. Qazirgi tanda geologiyany joghary tehnologiyalyq sala retinde moyyndauymyz kerek.

Bizge ozyq tehnologiyalardyng kómegimen elimizding jer qoynauyn tolyqqandy zerttep, derekterding ashyqtyghyn jәne qoljetimdi boluyn qamtamasyz etu óte manyzdy. Jana ken oryndaryn izdeu jәne barlau ýderisine jeke qarajatty belsendi tartqan jón.

Bәrinizge mәlim, qazir airyqsha manyzdy metaldardyng róli artyp keledi. Halyqaralyq tәjiriybege sýiene otyryp, bizge de osynday metaldardyng qoryn tiyimdi basqaratyn últtyq jýie qúru qajet.

Atalghan jýiede tau-ken salasyndaghy jobalardy úzaqmerzimdi qarjylandyrugha mýmkindik beretin naqty tetikter bolugha tiyis.

Elimizde osy baghytta júmys istep jatqan kәsiporyndarmen offteyk-kelisimshart jasau arqyly kepildi súranysty qamtamasyz etken jón.

Búl – Ýkimetting aldynda túrghan manyzdy mindetting biri. Osy mәseleni kәsipkerlermen birlese talqylap, jyl sonyna deyin maghan naqty úsynys engizu qajet.

Sonday-aq sarapshylar men mamandardyng pikirine sýiensek, últtyq týrli-týsti jәne siyrek kezdesetin metaldardyng qoryn qalyptastyru qajettiligi payda bolyp jatyr.

Týpki maqsat – elimizdi jahandyq óndiris tizbegine qosu. Eksporttyq sayasatymyz da osy maqsatqa say jýrgizilui kerek.

Ýkimet búl saladaghy damyghan eldermen strategiyalyq seriktestik ornatugha tiyis.

Janadan ashylghan kәsiporyndar júmys istep túrghan jergilikti biznes nysandaryna orynsyz kedergi keltirmeui kerek. Investorlardy tartqan kezde de osy mәselege mәn berip, әr aimaqty, әr salany múqiyat zerdelegen jón.

Qate sheshimderding saldary qanday teris nәtiyjelerge әkep soqtyrghanyn kórip otyrmyz.

Mәselen, elimizde metall óndiretin Qarmet degen iri kәsiporyn bar. Soghan qaramastan, taghy ýsh oblysta dәl osynday óndiris oryndaryn ashu josparlanghan. Osy kәsiporyndardyng ónimi naryqtyng súranysyna ie bola ma? Búl súraqqa naqty jauap joq siyaqty. Sondyqtan osynday ýilesimsiz sheshimderding paydasy kýmәndi ekenine dau joq.

Mekemearalyq baylanysty nyghaytpasaq, ekonomikamyz óz әleuetin joghaltyp alady. Árbir aimaq ózining basymdyqtaryn aiqyndap, soghan say júmys isteui kerek.

Osy mәsele boyynsha Ýkimetting ýilestiru rólin әldeqayda kýsheytu qajet ekeni anyq. Biraq aimaqtar jekelegen salagha nemese kәsiporyngha tәueldi bolyp qalmaugha tiyis. Sondyqtan ónirde negizgi salany damyta otyryp, onyng ainalasynda jәne ishinde de tolyqqandy birtútas jýie qúru manyzdy.

Atap aitqanda, bilim beru, qoldanbaly ghylym, logistika, qyzmet kórsetu salalaryn, sabaqtas óndiristerdi jәne tehnologiyalyq kәsipkerlikti damytqan jón».

«Halyqtyq qúrylys» әr aimaqta osynday jýie, yaghny qazirgi tilmen aitsaq, ekojýie qúrugha ong yqpal etetinine senim bar.

Kelesi mәsele. Auyl sharuashylyghynyng odan әri qarqyndy damuyna barlyq kýsh-jigerimizdi saluymyz qajet.

Byltyr búl sala shamamen 6 payyzgha ósip, agroónerkәsip kesheninde óndirilgen ónim kólemi 15 trillion tengege jetti.

Jenildetilgen sharttarmen qarjylandyru kólemi aldynghy jylmen salystyrghanda 1 trillion tengeden 1,5 trillion tengege deyin úlghaydy.

Degenmen bólingen qarajattyng bir bóligi kýndelikti qajettilikter men ainalymdaghy qarajatty tolyqtyru ýshin júmsalyp otyr.

Sharualargha aldaghy júmysyn úzaq merzimge josparlaugha mýmkindik beretin keng auqymdy qarjylandyru jýiesi kerek.

Sondyqtan Ýkimet fermerlerdi úzaq merzimge arnalghan investisiyalyq resurstarmen qamtamasyz etu ýshin tiyimdi әri pәrmendi tәsilderdi engizui qajet.

Bәiterek» holdingi tagham ónerkәsibi salasynda jalpy qúny 500 milliard tengeden asatyn әleueti zor jobalar tizimin dayyndady. Sonyng bәrin tabysty jýzege asyru ýshin qoljetimdi әri jenildetilgen sharttarmen qarjy bólu mәselesin sozbalangha salmay, sapaly jobalardy dereu jýzege asyru kerek.

Sonymen qatar auyl sharuashylyghy salasyn tehnologiyalyq túrghydan janghyrtudyng sәti keldi.

Elimizde shygharylatyn tehnologiyalyq túrghydan sapasy joghary traktorlar men kombayndardyng sanyn kóbeytu qajet. Búl – ózekti mәsele. Osylaysha, biz auyl sharuashylyghy óndirisining tiyimdiligin arttyra týsemiz.

Ótken aptada Astanada issaparmen bolghan NVIDIA kompaniyasynyng basshysy, jana tolqyndaghy iri kәsipker Djensen Huang Qazaqstannyng auyl sharuashylyghy salasyna jasandy intellektining tәsilderin engizetin kez keldi dep, óz pikirin aityp ketti.

Meninshe, búl – óte oryndy úsynys. Ony jedel qarqynmen iske asyruymyz kerek.

Elimiz osy belesti oidaghyday enserip alsa, әlemdik auqymdaghy azyq-týlik tapshylyghy, yaghny jahandyq asharshylyq tuyndaghan jaghdayda Euraziya azyq-týlikpen qamtamasyz etetin negizgi ortalyq boluy әbden yqtimal ekenine kýmәn joq.

Elimizde iri su kózderine jaqyn ornalasqan ýlken aumaqty alyp jatqan jer alqaptary bar. Sol jerlerdi suarmaly eginshilikke paydalanu dәstýrli daqyldardyng ónimdiligin 2-2,5 ese kóbeytuge yqpal etedi.

Jana alqaptardy iygeru kezinde su ýnemdeuding ozyq tәsilderin jәne agrohimiyalyq tehnologiyalardy qoldanu asa manyzdy. Biraq elimizde búl júmystyng tiyimdiligi әli de tómen.

Osobo podcherknu, chto problema defisita vodnyh resursov v nashey strane trebuet sistemnyh y reshiytelinyh mer.

Prejde vsego neobhodimo obespechiti povsemestnoe vnedrenie prinsipov rasionalinogo y rachiytelinogo ispolizovaniya vody – resursa, sennosti kotorogo slojno pereoseniti v sovremennyh realiyah.

Praviytelistvu y akimatam sleduet usiliti kontroli za vodopotrebleniyem, sokrativ potery v setyah y iskluchiv neselevoe ispolizovanie pitievoy vody, v chastnosty na avtomoechnyh stansiyah.

Voda doljna osenivatisya po svoey realinoy stoimostiy.

Po moemu poruchenii Praviytelistvom nachata masshtabnaya tarifnaya reforma v sfere vodopotrebleniya. Neobhodimo dovesty ee do logicheskogo zaversheniya.

Berejnoe otnoshenie k vode doljno stati obyazatelinym prinsipom hozyaystvovaniya.

Dlya polnogo y dostovernogo ucheta vodnyh resursov kritichesky vajno v polnoy mere ispolizovati sifrovye instrumenty.

Eto pozvolit prinimati vyverennye resheniya pry planirovaniy novyh proizvodstv.

Poetomu Praviytelistvu sleduet v kratchayshie sroky zavershiti sozdanie Nasionalinoy informasionnoy sistemy vodnyh resursov.

Búdan bólek, auyl sharuashylyghy ónimderin tereng óndeu isin damytugha basa mәn bergen jón. Qazirding ózinde búl baghytta tabysty jobalar bar.

Mәselen, Qyzylorda oblysynyng sharualary qatang klimatqa qaramastan jýgeri men soya ósirip, ony óndeumen ainalysady. Al Týrkistan oblysynda qytay kompaniyasy sudy tiyimdi paydalanatyn zamanauy maqta-toqyma klasterin qúryp jatyr.

Ýkimet osynday ozyq tәjiriybelerding el aumaghynda keng tarauyna jaghday jasap, investorlargha uaqtyly qoldau kórsetui kerek.

Sonymen qatar múnday zamanauy tәsilderdi mal sharuashylyghynda da jan-jaqty paydalanghan dúrys.

Býginde Soltýstik Qazaqstan oblysynyng tәjiriybesin basshylyqqa ala otyryp, elimizde 71 tauar-sýt fermasy iske qosyldy. Búl fermalarda jyl sayyn 462 myng tonnadan astam sýt óndiriledi.

Aqmola oblysynda shetelding ozyq tәjiriybesine say et klasteri qúrylyp jatyr. Osynday jobalardy qoldaugha bolady, qajetti jaghdayda qarajat ta bólu kerek.

Óndiru jәne óndeu júmysymen qatar, auyl sharuashylyghy ónimderin saqtau jәne satu jýiesin jetildirgen jón.

Iri holdingterden bastap, shaghyn sharua qojalyqtaryna deyin agrologistika ortalyqtarynyng qyzmetin kedergisiz paydalanatyn mýmkindik bolugha tiyis.

Jalpy, halyqtyq qúrylys ayasynda auyl sharuashylyghy infraqúrylymyn damytu isine de basa mәn beru kerek. Búl –strategiyalyq manyzy bar mindet.

Sondyqtan Ýkimet pen «Bәiterek» holdingi birlesip, naqty sheshimderdi qabyldauy qajet.

Ekonomikanyng negizgi salalaryn damytu ýshin ónimdi tereng óndeumen ainalysatyn, enbek ónimdiligin arttyratyn jobalargha basymdyq bergen jón. Búl – basty talap.

Ásirese, iri infraqúrylymdyq bastamalargha qajetti qúrylys materialdaryn, metall konstruksiyalaryn, injenerlik jabdyqtardy óz elimizde óndirgen jón. Múnday jobalar «Halyqtyq qúrylys» baghdarlamasynyng tiregine ainaluy kerek dep sanaymyn.

Últtyq qor arqyly importty qarjylandyrugha jol beruge bolmaydy. Búl – manyzdy talap.

Ekonomikanyng damuyna tyng serpin beru ýshin ozyq tehnologiyasy bar, qajetti saraptamalyq tәjiriybesi jәne jahandyq naryqtargha shyghu mýmkindigi zor әlemning jetekshi kompaniyalaryn, solardyng ishinde otandyq kompaniyalardy da tartqan jón.

Investisiyanyng tiyimdiligi júmys istey bastaghan óndiris oryndarynyng sanymen, sapasymen jәne onyng ekonomikagha qosqan naqty ýlesimen baghalanugha tiyis.

Álemde investisiyagha talas kýsheyip keledi. Bәsekege qabiletti bolu ýshin jedel sheshimder qabyldap, jyldam әreket etu qajet.

Biraq elimizde investor tartu jәne olardy jan-jaqty qoldau jýiesinde birizdilik joq.

Árbir mekeme nemese jeke túlgha oiynda ne bar bolsa, sony istey beredi. Nәtiyjesinde keshendi kózqaras ta, ýilesimdilik te, sabyrlyq ta, bilim de jetispeydi.

Sondyqtan investisiya tartu isin bir ortalyqtan basqarugha mýmkindik beretin tútas jýieni jetildire týsu kerek.

Mening oiymsha, bayaghydan sórede jatqan mәseleni, yaghny investisiyalarmen jýieli týrde ainalysatyn mekemeni anyqtau kerek.

Sebebi qazirgi tanda osy baghytta jýie joq. Birqatar memlekettik mekemege birdey qúzyretter berilgen. Qazirgi jaghdayda búl tәsilder zaman talabyna say kelmeydi, әbden eskirgen.

Bәlkim, investisiyagha qatysty mәselelermen «Bәiterek» holdingi belsendirek ainalysqany dúrys sheshim bolar.

Al Ekonomika ministrligi, Syrtqy ister ministrligi investisiyalargha baylanysty keybir qúzyretin oryndaudy jalghastyrady.

Eshe odna aktualinaya tema.

Polagay, ogromnoe znachenie stroiytelistva goroda uskorennogo razvitiya Alatau, prizvannogo byti blagopriyatnoy sredoy dlya investisiy y predprinimatelistva, stalo ochevidnym dlya bolishinstva ludey.

Glavnoe uslovie dolgosrochnoy privlekatelinosty luboy mejdunarodnoy yurisdiksiy – eto effektivnoe pravosudiye.

Poetomu v Alatau sleduet sozdati sudebnuiy sistemu, obespechivaishui vysokoe kachestvo otpravleniya pravosudiya.

Investisionnyy sud po angliyskoy modely obshego prava budet rassmatrivati kommercheskie dela.

Vse ostalinye voprosy, svyazannye so spesialinym pravovym rejimom, voydut v kompetensii Grajdanskogo suda.

Praviytelistvu predstoit do konsa yanvarya 2027 goda vnesty na rassmotrenie Kurultaya sootvetstvuishie popravky v Konstitusionnyy zakon «O spesialinom pravovom rejiyme goroda Alatau»

Hotel by napomniti, chto investisionnye interesy vseh solidnyh y chestnyh predprinimateley garantirovany samoy silinoy, nadejnoy pravovoy zashitoy – Konstitusiey.

Endi shaghyn jәne orta biznes turaly pikirimdi aitqym keledi.

Qazir onyng jalpy ishki ónimdegi ýlesi 40 payyzgha jetti, al negizgi kapitalgha tartylghan investisiyadaghy ýlesi 70 payyzgha jaqyndap kele jatyr.

Shaghyn biznesting manyzdylyghy bәrimizge belgili, ol kóptegen elde ekonomikanyng qozghaushy kýshi sanalady.

Býginde búl saladaghy kәsipkerlerding ýshten birinen astamy saudamen ainalysady. Sol sebepti shaghyn biznes qúrylymyn әrtaraptandyrugha basa mәn beru qajet dep ýnemi aityp jýrmiz.

Sonymen qatar Ýkimetting aldynda orta biznesti damytu jóninde arnayy jospar әzirleu mindeti túr.

Qújatta kәsiporyndardy úzaqmerzimdi karjylandyru әri tehnologiyalyq túrghydan janghyrtu tetikteri kórsetilui qajet. Orta biznes ókilderining iri kәsiporyndarmen tyghyz júmys istep, olargha óz ónimderin ótkizuine jaghday jasau kerek.

Kak by to ny bylo, gosudarstvo po-prejnemu ostaetsya vajnym zakazchikom v nashey ekonomiyke.

Poetomu nujno usovershenstvovati podhody k vovlechenii malogo y srednego biznesa v zakupky gosorganov y kvazigosudarstvennyh kompaniy.

Chasti zakupaemogo obema mojno zarezervirovati za malymy y srednimy predpriyatiyamiy.

Pry etom neobhodimo smyagchiti trebovaniya k postavshikam. Krayne vajno obespechiti stabilinye «pravila igry» dlya predprinimateley.

Kontroli gosudarstva dostatochno liyberalinyi, no ego vliyanie na rabotu predpriyatiy sohranyaetsya cherez shtrafy, vneplanovye proverky y kameralinyy kontroli s blokirovkoy schetov.

Takoe vliyanie nikak nelizya nazvati polojiytelinym.

Kazalosi by, toliko za pervoe polugodie kolichestvo narusheniy so storony individualinyh predprinimateley sokratilosi na 34 prosenta.

No pry etom summa shtrafov uvelichilasi pochty na 11 prosentov, a vneplanovye proverky vyrosly v desyatky raz.

Mejdu tem analiz delovoy aktivnosty pokazyvaet: biznesu dostatochno prosto ne meshati.

V etom smysle polezen opyt moratoriya na proverky mikro- y malogo biznesa 2020-2023 godov. Etot opyt pokazal svoi effektivnosti.

Predlagai deputatam Kurultaya sovmestno s Praviytelistvom obsuditi selesoobraznosti vvedeniya s 1-go yanvarya 2027 goda ocherednogo trehletnego moratoriya s uchetom vseh polojiytelinyh y otrisatelinyh aspektov predydushego moratoriya.

Dannyy shag sleduet rassmatrivati kak strategicheskui pauzu dlya perezagruzky kontrolino-nadzornoy sistemy y perehoda k sifrovoy modely regulirovaniya.

V to je vremya prodoljait postupati obrasheniya ot predprinimateley, popadayshih v orbitu ugolovnogo presledovaniya po ekonomicheskim statiyam.

Poetomu sleduet prinyati mery po dalineyshey dekriminalizasiy ekonomicheskih pravonarusheniy.

Kәsipkerlerge, әsirese, shaghyn jәne orta bizneske teng mýmkindik berip, әdil bәsekege jol ashu qajet. Key jaghdayda osy talap saqtalmaydy.

Oghan dәlel: qazirding ózinde óndirushiler, әsirese azyq-týlik salasyndaghy kәsiporyndar birqatar qiyndyqqa tap boluda. Tipti, әdeyi jasalghan kedergiler de bar.

Mysaly, importtyq tauarlardyng qúny qoldan tómendetilip otyr. Al otandyq ónimderding ishki naryqqa shyghu joly әdeyi shektelip jatady. Shynyn aitqanda, búl – jemqorlyq. Sondyqtan osynday qiytúrqy әreketterdi toqtatu kerek.

Múnday ahual elimizding kompaniyalary men tauarlarynyng bәsekege qabiletin edәuir әlsiretip jiberetini sózsiz.

Osynday is-qimyldargha qatang tosqauyl qoymasaq, ekonomikamyzgha ziyan bolatyny aidan anyq. Basqasha aitsaq, biznesti qorghau – últtyq ekonomikanyng derbestigin nyghaytu degen sóz.

Al bizneske qoldan zansyz tosqauyl jasau, búl – memleketke qarsy jasalghan qylmys dep aitsaq artyq bolmas.

Sondyqtan kәsipkerlerdi qoldau tetikterin jetildiru, yaghny nyghaytu qajet. Búl júmysty sauda birlestikteri ayasynda jýrgizuge de bolady.

Sleduyshee. Kazahstan obyazan (iymenno obyazan) sozdati sifrovui ekonomiku.

Buduchy realistami, pravilino osenivaishimy svoy vozmojnosti, my doljny ispolizovati vse luchshee, chto mogut dati novye tehnologiy dlya blagopoluchiya nashego naroda.

Stroiytelistvo osnovnoy infrastruktury dlya realizasiy kompleksnoy strategiy Digital Qazaqstan uje nachalosi.

Zapusheny dva superkompiutera, do konsa goda budet vveden v stroy tretiy moshnyy superkompiuter.

Zavershena prokladka volokonno-opticheskoy magistraly po dnu Kaspiya, vozvodyatsya sentry obrabotky dannyh.

Y eto lishi malaya chasti raboty po sifrovoy transformasiy strany. My nahodimsya v nachale bolishogo puti, vedushego k novomu tehnologicheskomu ukladu.

Chtoby idty v nogu so vremenem, neobhodimo sosredotochitisya na dostiyjeniy prakticheskih rezulitatov.

No nado priznati, chto poka u nas bolishe slov, chem dela, realinaya sifrovizasiya poroy podmenyaetsya avtomatizasiey sushestvuyshih prosessov ily provedeniyem raznogo roda meropriyatiy.

Sifrovizasiya ne doljna svoditisya k zakupke dorogostoyashih programmnyh produktov bez ponimaniya ih prakticheskoy polizy.

My,po suti, toliko nachaly rabotu po kommersializasiy iskusstvennogo intellekta, tokenizasiy aktivov, razvitii blokcheyn-tehnologiy y sifrovyh platformennyh ekosistem.

Predstoit razrabotati programmu prakticheskogo ispolizovaniya sifrovizasiy v ekonomiyke.

Seychas milliony nashih grajdan ejednevno polizuitsya marketpleysami, servisamy dostavky edy y zakaza taksy y mnojestvom drugih uslug, vkluchaya bankovskie servisy, gde Kazahstan, nado priznati, operedil mnogie kazalosi by peredovye strany. No nujno idty vpered.

U nas esti vse neobhodimoe, chtoby pridati moshnyy impulis razvitii po-nastoyashemu vysokoproduktivnoy sifrovoy ekonomikiy.

Nasha molodeji obrazovannaya y kreativnaya, v strane funksioniruet dostupnyy internet, sozdana razvitaya sifrovaya infrastruktura.

Segodnya luboy grajdanin mojet za neskoliko minut otkryti bankovskiy schet, oformiti rassrochku ily priobresty tovar, ne vyhodya iz doma.

Na sleduishem etape sifrovizasiy nado pereyty ot obespecheniya dostupa k uslugam k rasshiyrenii lichnyh vozmojnostey.

Nujno smeniti paradigmu, rassmotreti stoyashie pered namy zadachy s drugogo rakursa.

Nasha seli – postroiti po-nastoyashemu narodnui sifrovui ekonomiku.

V obshestvennom soznaniy internet doljen vosprinimatisya ne toliko kak prostranstvo potrebleniya y razvlecheniya, no y kak virtualinaya territoriya sozidaniya y truda.

Dlya nashih grajdan smartfony mogut y doljny stati ne stoliko sredstvom dosuga – dorogostoyashey igrushkoy, ubivaishey vremya, – skoliko effektivnym rabochim instrumentom.

Poetomu Praviytelistvo do konsa goda sformiruet uproshennyy pravovoy rejim sifrovoy zanyatostiy.

Dlya postroeniya narodnoy sifrovoy ekonomiky vajno, chtoby vozmojnosty ludey ne zaviysely ot mesta ih projivaniya.

Nashy grajdane, jivushie budi to v seliskoy mestnosty ily v gorodah, doljny nauchitisya polizovatisya smartfonom v kachestve instrumenta polucheniya zakonnyh zarabotkov.

Predstoit obediniti deystvuyshie gosudarstvennye mery podderjky predprinimatelistva s vozmojnostyamy chastnyh marketpleysov, bankov, logisticheskih kompaniy y sifrovyh servisov.

Pomimo vydachy kreditov y subsidirovaniya, neobhodimy dopolniytelinye sifrovye instrumenty dlya proizvodstva y realizasiy tovarov.

V sleduyshem godu Praviytelistvu sovmestno s biznes-soobshestvom nujno zapustiti v ryade regionov pilotnye proekty sifrovogo razvitiya, kotorye pomogut seliskim proizvodiytelyam naladiti sbyt svoey produksii. Uspeshnye praktiky nado masshtabirovati vo vseh regionah.

Sleduet v polnoy mere realizovati potensial tokenizasiy aktivov, to esti ih perevoda v sifrovui sredu.

Eto pozvolit grajdanam stati sovladelisamy kompaniy y razlichnyh obektov, a predprinimatelyam – napryamui privlekati kapital, bez izlishnih posrednikov.

Strategicheskaya seli postroeniya narodnoy sifrovoy ekonomiky zakluchaetsya v ispolizovaniy vozmojnostey sovremennyh tehnologiy dlya blagopoluchiya kajdogo grajdanina.

Biyl Sifrlandyru jәne jasandy intellekt jyly ayasynda biz ozyq әri tehnologiyalyq túrghydan damyghan memleket qúru isine serpin berdik.

Endi búl júmysty әri qaray jýieli jalghastyryp, jasandy intellektige negizdelgen sifrlyq ekonomika qúruymyz qajet. Ýkimet, últtyq kompaniyalar, kreativti industriya sektory osy ýderiske belsendi atsalysugha tiyis.

Búl – jana dәuirding talaptaryna tolyq say keletin asa manyzdy jalpyúlttyq mindet. Bolashaqtyng ekonomikasyn qúru ýshin taptauryn týsinikter men eskirgen tәsilderden birjola aryluymyz qajet.

Qogham damuynyng mýlde jana negizin qalyptastyruymyz kerek. Shyn mәninde, múny ozyq tehnologiyalar zamanynda óskeleng úrpaqtyng layyqty ómir sýruine jol ashatyn úzaq merzimge arnalghan jalpyúlttyq missiya deuge bolady.

Sifrlyq dәuir qanshalyqty kýrdeli, qiyn, tipti qauip-qaterge toly bolsa da, bizding maqsat-múratymyz ózgermeydi.

Búl – jana túrpatty memleket qúru, janghyru men janaru jolynan ainymau.

Sondyqtan men kelesi jyldy Jalpyhalyqtyq auqymdy qúrylys jyly dep jariyalaudy úsynamyn.

Osy jyldyng ayasynda әr oblys ortalyghynda, audandarda, tipti eldi mekenderde azamattyq infraqúrylym nysandaryn salugha jәne jóndeuge kirisuimiz kerek.

Takim obrazom, nash obshiy vsenarodnyy otvet nadvigaisheysya epohe iskusstvennogo intellekta – stroiti, eshe raz – stroiti!

Atap aitqanda, joldar, әuejaylar, vokzaldar, densaulyq saqtau mekemeleri, sonyng ishinde erekshe qajettiligi bar balalargha arnalghan onaltu ortalyqtarynyng qúrylysyn bastau qajet.

Sonday-aq barlyq aimaqta shygharmashylyq ýileri, sport keshenderi, kitaphanalar jәne ghylymy ortalyqtar boy kóterui kerek. Áriyne, túrghyn ýy salu da manyzdy mindet bolyp qala beredi.

Konstitusiyada halyqtyng әl-auqatyn arttyru memleketting strategiyalyq basymdyghy retinde aiqyndaldy. Osy bastamalardyng barlyghy el iygiligi, әsirese óskeleng úrpaqtyng qamy ýshin qolgha alynyp otyrghanyn basa aitqym keledi.

Taghy bir manyzdy mindet – memlekettik basqaru isining sapasyn tolyqtay jaqsartu.

Infraqúrylymdy janghyrtu, jappay sifrlandyru jәne industriya salasyn damytu ýshin budjetten qomaqty qarjy bólinip jatyr. Jeke investisiya da tartyluda.

Osy orayda, myna mәselege nazar audarghym keledi. Auqymdy qúrylys ayasyndaghy jobalardy múqiyat irikteu, senimdi kompaniyalarmen júmys isteu jәne bastamany jýzege asyrudyng әr kezenin jiti baqylau óte manyzdy.

Memlekettik apparat osy mindetti kәsiby túrghydan mýltiksiz oryndaugha dayyn boluy kerek.

Búdan bólek, makroekonomikalyq sayasatty múqiyat oilastyryp jýrgizgen jón.

Songhy jyldary Ýkimet budjet pen salyq jýiesin tolyghymen qayta qarady.

Biraq memlekettik sayasattyng tiyimdiligi, eng aldymen, azamattardyng әl-auqatyna, ekonomikalyq belsendiligine qarap baghalanady.

Sondyqtan biz ýshin eng manyzdy maqsat – halyqtyng tabysyn úlghaytu. Ol ýshin birinshi kezekte inflyasiyamen jýieli týrde kýresu qajet.

Inflyasiya – eto, obrazno govorya, bezmolvnyy vrag, izo dnya v deni podtachivaishiy blagopoluchie nashih grajdan.

Baghanyng ósu qarqyny birshama bәsendedi. Degenmen  inflyasiya dengeyi әli de joghary.

Sondyqtan, eng aldymen, Ýkimet pen Últtyq bank birlesip, ýilesimdi júmys isteui kerek. Inflyasiyany tejep, tómendetu qajet. Búl – asa manyzdy mindet.

Ýkimet budjet jәne salyq sayasatyn barynsha bayypty jýrgizui kerek. Sonday-aq ekonomikanyng óndiristik әleuetin kýsheytip, biznesting ónimdiligin arttyru ýshin qolayly jaghday jasau qajet.

Qarjy naryghyn retteushi mekemeler de óz mindetterin sapaly әri tiyimdi oryndaugha tiyis.

Býginde Qazaqstannyng qarjy jýiesi aitarlyqtay ornyqty dengeyde. Oghan dәlel: elimizdegi bankterding aktiyvi 75 trillion tengeden asty.

Depozitterding kólemi rekordtyq kórsetkishke, naqty aitqanda, 52 trillion tengege jetti.

Salymdardyng 78 payyzy últtyq valutada saqtalghan. Búl últtyq tengening qúndylyghy arta týskenin kórsetedi.

Endigi manyzdy mindet – jinaqtalghan qarjy resurstaryn ekonomikanyng naqty sektoryn damytugha paydalanu.

Osyghan oray, Últtyq bankke bagha men qarjy túraqtylyghyn qamtamasyz etumen qatar, ekonomikany damytugha jol ashatyn bastamalardy jýzege asyrugha da atsalysatyn kez keldi.

Nasha ekonomika trebuet dolgosrochnogo finansirovaniya, masshtab kotorogo prevyshaet vozmojnosty budjeta y institutov razvitiya.

Banky doljny prinimati samoe aktivnoe uchastie v investisionnom kreditovaniy biznesa. Eto ih osnovnaya missiya.

Dlya etogo nado sozdati sootvetstvuishie regulyatornye usloviya, v tom chisle cherez effektivnoe upravlenie svobodnoy likvidnostiu v bankovskoy sisteme. A eta likvidnosti prisutstvuet v bolishom masshtabe.

Vremeny na provedenie beskonechnyh diskussiy u nas net. Nujny resheniya, kotorye vyvedut stranu na puti progressa.

Sleduet zapustiti novye mehanizmy dolgosrochnogo kreditovaniya kluchevyh otrasley ekonomiky s uchastiyem bankov, institutov razvitiya, mejdunarodnyh finansovyh organizasiy y ENPF.

Predstoit sushestvenno rasshiriti vozmojnosty rynka kapitala. Poetomu vajno stimulirovati chastnye predpriyatiya k aktivnomu ispolizovanii birjevyh instrumentov.

Kritichesky vajnaya zadacha – mobilizovati dopolniytelinye istochniky finansirovaniya, usiliti investisionnui dissiplinu.

Konkretnye mehanizmy doljny byti predusmotreny v razrabatyvaemom Zakone o rynke kapitala.

Osoboe vnimanie sleduet udeliti formirovanii edinoy nasionalinoy finansovoy ekosistemy.

Kazahstanskaya fondovaya birja, Mejdunarodnyy finansovyy sentr «Astana» y Alatau City doljny rabotati v rejiyme blizkogo partnerstva.

Makroekonomikalyq túraqtylyqty úzaq merzimge qamtamasyz etuding taghy bir joly – budjet sayasatyn retteu.

Byltyr qabyldanghan Budjet kodeksi memleket qarajatyn tiyimdi basqarugha jәne qarjylyq tәrtipti kýsheytuge mýmkindik berdi.

Degenmen shyghyndardyng jyl sanap kóbeyip bara jatqanyn eskergen jón. Sol sebepti, qazyna qarjysyn josparlau jәne basqaru sapasyn odan әri arttyru qajet.

Orynsyz, tiyimsiz shyghyndardyng aldyn alu ýshin jasandy intellekt tehnologiyasynyng mýmkindigin paydalanghan dúrys.

Sonday-aq memlekettik qazyna jýiesin tolyqqandy sifrlandyru júmysyn ayaqtau kerek. Budjet qarajatyn basqarudyng ortaq әdis-tәsilderge negizdelgen, avtomattandyrylghan jýiesin qúru qajet.

Ýkimet pen Últtyq Bankten naqty úsynystar kýtemin.

Sleduishiy prioriytet – sovershenstvovanie nalogovoy politikiy.

Novyy Nalogovyy kodeks zalojil osnovu dlya kompleksnoy perezagruzky vsey sistemy.

Odnako stoli masshtabnaya reforma neizbejno vyyavlyaet voprosy, kotorye slojno predusmotreti na etape razrabotkiy.

Kak sledstviye, biznes stalkivaetsya s trudnostyamy pry priymeneniy otdelinyh norm.

Nalogovyy kodeks – eto ne dogma, ne svyashennoe pisaniye, y on ne doljen byti otorvan ot realinostiy.

Poetomu nado ustraniti protivorechiya, iskluchiti neodnoznachnoe tolkovanie norm, ubrati perekosy y izlishnuu nagruzku na predprinimateley.

Nalogovaya sistema ne doljna lishati biznes stimulov k razvitii, prepyatstvovati privlechenii investisiy y sozdanii rabochih mest.

Poetomu Praviytelistvu neobhodimo prislushatisya k biznesu y razrabotati paket tochechnyh izmeneniy v nalogovoe zakonodatelistvo

Sdelati eto nujno absolutno vyverenno, chtoby kajdyy raz ne menyati pravila povedeniya predprinimateley. Nashe zakonodatelistvo nastoliko gromozdkoe, slojnoe dlya ponimaniya, chto stalo nastoyashey golovnoy boliu dlya predprinimateley.

Otdelino hochu ostanovitisya na voprose spravedlivosty nalogooblojeniya.

Schitai, chto nastalo vremya obsuditi vvedenie povyshennoy stavky dlya obladateley krupnyh sostoyaniy.

Podcherknu, nikto ne sobiraetsya
kakiym-libo obrazom ogranichivati zakonno priobretennye aktivy. Eto protivorechilo by samoy Konstitusiiy.

Rechi iydet o sorazmernom, chestnom vklade kajdogo grajdanina v razvitie nashey strany. Rechi iydet o spravedlivostiy.

Praviytelistvu y Kurultay predstoit izuchiti dannyy vopros y vnesty predlojeniya.

Spravedlivosti nalogooblojeniya trebuet prozrachnosti, a znachit – totalinoy sifrovizasiiy.

Nujno ispolizovati peredovye tehnologii, v tom chisle iskusstvennyy intellekt, chtoby povysiti sobiraemosti nalogov, sokratiti tenevui ekonomiku, sniziti korrupsionnye riskiy.

Qazirgi jaghdayda innovasiyalardy tabysty engizip, ekonomikanyng bәsekege qabiletin arttyru isinde qúqyq jýiesi airyqsha ról atqarady.

Qoldanystaghy Azamattyq kodeks ótken ghasyrdyng 90-shy jyldarynda qabyldandy.

Kodeks ózining tarihy missiyasyn tolyq atqaryp shyqty desek, artyq bolmaydy.

Búl qújat naryqtyq ekonomikanyng negizgi instituttaryn qúrugha jol ashty, menshikti qorghau qaghidatyn bekitti.

Búghan qosa, jana tarihy dәuirdegi azamattyq qatynastardyng qúqyqtyq negizin qalyptastyrdy. Degenmen qansha jerden sapaly bolsa da, búl Azamattyq kodeks ótpeli kezendegi ekonomika ýshin әzirlendi.

Sol kezde ozyq tehnologiyalardyng zaty týgil, aty da joq bolatyn. Áriyne, songhy 30 jyl ishinde býkil әlem, sonyng ishinde qoghamymyz týbegeyli ózgerdi.

Osynyng bәrin eskere otyryp, bolashaqtyng ekonomikasyna bayyppen kóshuge qúqyqtyq negiz bolatyn jana Azamattyq kodeks qabyldau qajet dep sanaymyn.

Búl kәsipkerlerdin, investorlardyng jәne azamattardyng alansyz júmys jýrgizui ýshin qúqyqtyq túraqtylyqty qamtamasyz etuge mýmkindik beredi.

Qúryltay deputattary Ýkimetpen birlese otyryp, osy manyzdy qújatty әzirleuge tez arada kiriskeni jón.

Qúryltay jana Azamattyq kodeksti kelesi jyldyng ayaghyna deyin qabyldasa jón bolar.

Narodnaya stroyka» obuslovlena ne toliko ekonomicheskimy zadachami, no y nakopivshimsya bagajom strukturnyh disbalansov.

Rost naseleniya y vnutrennyaya migrasiya sozdait nepomernui nagruzku na sosialinye obekty, mnogie iz kotoryh y bez togo rabotayt na predele. Problema voznikla daleko ne vchera.

V predydushie desyatiyletiya obychnym delom byla praktika zatushevyvaniya oshibok y nedostatkov gosudarstvennogo upravleniya usiylennym narashivaniyem sosialinoy pomoshi, to esti zadabrivaniyem grajdan.

Gosudarstvennye resursy poprostu raspylyalisi: vyplaty poluchaly daje vpolne obespechennye semii, v to vremya kak stremiytelino narastal defisit dostupnyh shkol y boliniys.

Eto potvorstvovalo paternalizmu y rostu ijdiyvencheskih nastroeniy v obshestve, provosirovalo otkrovennye zloupotrebleniya y korrupsionnye shemy v sisteme sosobespecheniya.

Nado chetko ponimati, chto izbytok neopravdannyh ligot y vyplat sviydetelistvuet ob institusionalinoy nezrelosty y daje slabosty gosudarstvennogo apparata, otsutstviy dalinovidnosty v dele obespecheniya blagopriyatnogo budushego nasiiy.

Mnimaya dobrota k ludyam za schet budjetnyh sredstv – eto y esti samyy nastoyashiy populizm, sinichno prikryvaishiy vsevozmojnye mahinasii, napravlennye protiv interesov naroda y ustoychivogo razvitiya strany.

Takovo mirovozzrenie ludey, jivushih lishi odnim dnem, ne obladaishih strategicheskim viydeniyem, gosudarstvennym myshleniyem v shirokom ponimaniy etogo slova.

Poetomu vajno v korne peresmotreti sosialinui politiku, pereoriyentirovati ee s resheniya siiminutnyh zadach na dostiyjenie strategicheskih seley.

Qaytalap aitamyn: memlekettik kómek shyn múqtaj adamdargha ghana beriluge tiyis. Ýkimetting aldynda túrghan basty mindetting biri – osy.

Jalpy, búl salada ózekti mәseleler az emes, soghan baylanysty Ýkimet óz úsynysyn, sheshimderin berude.

Qazir qoghamda osy mәseleler boyynsha qyzu talqy jýrip jatyr. Azamattar ózderin alandatqan mәselelerdi ashyq aituda.

Sondyqtan búl kýrdeli mәseleni «ógizdi óltirmey, arbany syndyrmay», bayyppen, salmaqty kózqaraspen sheshu qajet. Artyq qylamyn dep, tyrtyq qylugha mýldem bolmaydy.

Kez kelgen reforma tereng saraptalyp, múqiyat zerttelip, azamattardyng jaghdayyn meylinshe eskere otyryp jýrgiziluge tiyis.

Áleumettik kómekting jana tәsilderin, soghan qatysty aqparattyq jýielerding qyzmetin aldyn ala múqiyat tekseristen ótkizu qajet. Eng dúrysy, onday jobalardy әueli pilottyq rejimde iske qosyp, tiyimdiligi rastalghan song ghana keng auqymda qoldanu kerek.

Týptep kelgende, әleumettik memleket degenimiz – azamattardy әleumettik tólemderge tәueldi etu emes, búl, eng aldymen, halyqtyng túrmys sapasyn, әl-auqatyn arttyru degen sóz.

Sondyqtan biz adam kapitalynyng sapasyn jaqsartugha jәne óskeleng úrpaqtyng jan-jaqty damuyna qolayly jaghday jasaugha basa mәn berip otyrmyz.

Qazaqstanda jeti milliongha juyq bala bar. Búl – halqymyzdyng 34 payyzy. Jyl sayyn 330 mynnan astam sәby dýniyege keledi.

Elimizde halyq sany qarqyndy ósude. Sondyqtan densaulyq saqtau infraqúrylymyn jýieli әri jedel damytu – óte manyzdy mindet.

Biz auqymdy qúrylystyng alghashqy kezeninde elimiz boyynsha segiz zamanauy perinataldy ortalyq saludy josparlap otyrmyz.

Búdan basqa, Atyrau, Aqtóbe, Almaty, Shymkent, Qaskelen, Semey, Aqtau qalalarynda jeti kópbeyindi balalar auruhanasy, Astanada taghy eki medisinalyq nysan boy kóteredi.

Atalghan júmysqa budjet qarajatymen qatar, jeke kapitaldy keninen tartqan jón.

Qolgha alynghan memleket pen jekemenshik seriktestigi jobalaryn sәtti jýzege asyru qajet. Múnday seriktestik týri әleumettik infraqúrylymgha salynatyn jeke investisiya kólemin úlghaytugha kómektesedi.

Eng bastysy, tiyisti rәsimderdi negizsiz sozbay, sheshimderdi tez qabyldau kerek.

Sonday-aq biz alghashqy medisinalyq-sanitarlyq kómek jýiesin janghyrtu isine erekshe mәn beremiz.

Osy túrghydan alghanda, jalpy praktika dәrigerlerining ókilettigin keneytip, búl jýieni qarjylandyru kólemin kezen-kezenimen úlghaytu manyzdy.

Ýkimetke keler jyldyng 1 qantarynan bastap osy baghytta júmys isteytin uchaskelik qyzmet mamandarynyng jalaqysyn ýzdiksiz enbek ótiline qaray 40 payyzgha deyin arttyrudy tapsyramyn. Búl 77 mynnan astam mamannyng tabysyn ósiruge mýmkindik beredi.

Sonymen qatar biz jalaqynyng eng tómengi mólsherin kezen-kezenimen kóbeyte beremiz. Men Ýkimetke eng tómengi jalaqy mólsherin 85 mynnan 100 myng tengege deyin kóterudi tapsyramyn.

Osy mindet kelesi jyldyng 1 qantarynan bastap iske asyrylugha tiyis. Búl 1,8 million adamnyn, sonyng ishinde budjetten jalaqy alatyn 370 mynnan astam qyzmetkerding tabysyn arttyrugha yqpal etedi.

Taghy bir ózekti taqyryp. Inkluzivti bilim beru mәselesine airyqsha nazar audarghan jón.

Býginde Qazaqstanda inkluzivti bilim alugha tiyis 237 mynnan astam bala bar.

Ókinishke qaray, songhy jyldarda erekshe qajettiligi bar balalardyng sany arta týsude.

Sondyqtan Ýkimet әkimdermen birlesip, osy salagha qatysty infraqúrylymdy damytugha tiyis. Auqymdy qúrylysty jýrgizu kezinde búl baghyt nazardan tys qalmauy qajet.

Maman tapshylyghyn azaytu jәne erekshe qajettiligi bar balalardyng diagnozyn erte jastan anyqtau júmysy da jýieli týrde jýrgizilui kerek. Osy júmysqa «Qazaqstan halqyna» qory belsendi atsalysqany jón.

Taghy bir mәsele. Qoghamda oqu-aghartu salasyndaghy reformalargha qatysty týitkilder kóp talqylanyp jýr.

Jalpy, әr ózgeris múghalimning júmysyn jenildetuge, onyng qyzmetindegi artyq jýktemeni azaytugha baghyttaluy kerek.

Is jýzinde búl mindet tolyq oryndalmay jatqany jasyryn emes. Búryn qaghazbastylyq kóp edi. Endi onyng ornyn týrli platformalargha, sifrlyq jýielerge engiziluge tiyis esepter basyp otyr.

Ústazdyng negizgi missiyasy – balagha sapaly bilim beru, yaghny sauatty, sanaly úrpaq tәrbiyeleu. Búl mindetterdi oryndaugha kedergi keltiretin basy artyq júmysty dogharu kerek.

Biz múghalimderding abyroy-bedelin qorghauymyz qajet. Songhy uaqytta mektepterde oqushylar ústazdaryna dóreki sóilep, tipti, kýsh qoldanatyn jaghdaylar da az emes.

Múnday kezde kóbinese mektep әkimshiligi de múghalimge qysym kórsetip jatady. Búl – dúrys emes.

Ár mәsele múqiyat әri jan-jaqty qaralugha tiyis. Kez kelgen jaghdaygha otbasy da, oqushy da, ústaz da, mektep te – bәri de birdey jauapkershilikpen qarauy kerek.

Oqu-aghartu ministrligi búl júmysty jiti nazarda ústauy qajet.

Kak ya uje skazal, nasha strana vhodit v novyy istoricheskiy sikl.

V etot perelomnyy moment my doljny kritichesky pereosmysliti vse nasionalinye plany y strategiiy.

Sleduet chetko ponimati, s kakim «bagajom» my   podoydem k sleduyshemu znakovomu rubeju nashey Nezavisimostiy.

Viydenie dalinih gorizontov pozvoliyt
nam opredeliti tekushie zadachy y prioriytety, chtoby tverdo sledovati suverennomu strategicheskomu kursu, pretvoryati v jizni sozidatelinye plany.

Poetomu Administrasiy Preziydenta sovmestno s Agentstvom po strategicheskomu planirovanii y reformam s podklucheniyem nauchnyh sentrov, prejde vsego Kazahstanskogo instituta strategicheskih issledovaniy, v techenie goda sleduet razrabotati dokument s dolgosrochnym viydeniyem prioriytetov v razvitiy strany. Polagay, y deputaty mogly by vnesty svoy vklad v razrabotku etogo vajnogo dokumenta.

Biraq búl auqymdy júmysty memlekettik basqaru jýiesin reformalau isinen bastauymyz kerek.

Konstitusiya zandy kýshine engen song elimizding sayasy jýiesi tolyq janghyrdy. Osyghan baylanysty memlekettik mekemeler aldynda túrghan mindetter de kýrdelene týsti.

Qazir biylik jýiesin damytudyng jana strategiyasyna sәikes osy salany týbegeyli reformalau qajettigi tuyndap otyr.

Búl ýderiste tútas memlekettik apparattyng jәne әrbir memlekettik qyzmetshining júmys tiyimdiligin arttyru manyzdy mindet bolugha tiyis.

Eng aldymen, Ýkimetten bastap auyl әkimderine deyingi barlyq dengeydegi basqaru qúrylymyn qayta qarau qajet.

Biylik jýiesi sifrlandyru dәuirining talaptaryna say júmys istep, jasandy intellektining mýmkindikterin tiyimdi paydalana bilui kerek.

Memlekettik mekemelerdi útymdy bastama kóteruge, derbes sheshim qabyldaugha yntalandyru qajet.

Árbir mekeme óz ókilettigimen qatar, tútas memlekettik apparattyng qalay júmys isteytinin naqty biluge tiyis.

Jasandy intellektining kómegimen qaytalanatyn mindetterdi, basqaru jýiesindegi qarama-qayshylyqtardy joy kerek.

Memlekettik apparat qaghazbastylyqtan tolyq jәne birjola aryluy qajet. Sheshim qabyldaugha, yaghny damugha kedergi keltiretin barlyq rәsimdi qysqartu kerek.

Memlekettik qyzmetshiler kәsiby bilikti, ozyq maman bolugha tiyis. Ókinishke qaray, әzirge múnday dengeyge jettik dep aitu qiyn.

Sondyqtan memlekettik qyzmetshilerge arnalghan jana әdep qaghidattaryn әzirlegen jón. Memlekettik qyzmetshi, eng aldymen, Konstitusiya talaptaryn basshylyqqa alyp, Otanyna jәne halqyna adal qyzmet etuge tiyis. Búl jerde jekelegen ózgerister turaly sóz bolyp otyrghan joq.

Bizge shynayy reforma qajet. Kózboyaushylyqqa jol beruge bolmaydy. Búl – qúqyqtyq jәne qarjylyq sharalar qabyldaudy talap etetin asa kýrdeli ýderis.
Preziydent Ákimshiligi 2027 jyldyng 1 mausymyna deyin memlekettik basqaru jýiesin reformalaugha qatysty keshendi jospar úsynuy kerek.

Bir sózben aitqanda, memlekettik basqaru jýiesin sifrlyq tehnologiya men jasandy intellektige negizdelgen jana ekonomikagha beyimdep, janghyrtu qajet.

Pered namy stoit odna bolishaya seli – postroiti Spravedlivyi, Silinyi, Chistyi, Progressivnyy Kazahstan.

Nastupila epoha ogromnyh vozmojnostey y odnovremenno ogromnyh riskov.

IYmenno v takie sudibonosnye periody y proyavlyaetsya harakter nasiiy.

IYnertnosti y vyjidanie ravnosiliny istoricheskomu porajenii.

Edinstvenno vernyy otvet na vyzovy vremeny – rabotati v rejiyme strategicheskogo operejeniya, formiruya arhiytekturu budushego Kazahstana.

Inache my okajemsya v kolee beskonechnogo dogonyaIshego razvitiya.

Vysshee merilo progressa gosudarstva y glavnye potrebiytely polojiytelinyh itogov (ili, kak seychas prinyato govoriti, benefisiary) vseh reform – eto nashy grajdane.

Poetomu v serdseviyne moego strategicheskogo kursa – iydeya Spravedlivostiy.

Vstupaya v novyy istoricheskiy sikl, my pristupaem k stroiytelistvu y obnovlenii vsey grajdanskoy infrastruktury.

V predstoyashie neskoliko let stroiytelinyy bum ohvatit vse regiony.

Kak bylo skazano, my budem stroiti avtomagistrali, promyshlennye y energeticheskie obekty, jeleznye dorogi, mosty, injenernye seti, gidrosoorujeniya, shkoly, bolinisy, sportivnye kompleksy i, konechno, obekty kulitury.

Stroiytelistvo sovremennoy infrastruktury uvyazano s otkrytiyem desyatkov novyh proizvodstv y glavnoe – s razvitiyem narodnoy sifrovoy ekonomikiy.

Takim obrazom, blagodarya dissipliyne, otvetstvennosty y upornomu trudu my vmeste v samoe blijayshee vremya kardinalino izmenim oblik nashih sel y gorodov, sdelaem nash obshiy dom – Respubliku Kazahstan – y bolee moshnym, y bolee privlekatelinym gosudarstvom.

Sleduya prinsipu «Zakon y Poryadok», rabotaya po-sovesti, my obyazatelino dobiemsya vseh postavlennyh seley y ostavim dostoynoe nasledie potomkam.

Povtoru to, chto govoril ne edinojdy: v usloviyah bespresedentnyh globalinyh vyzovov my doljny vsemerno ukreplyati edinstvo nasii, sosialinyy fundament obshestva.
IYmenno v etom garantiya okonchatelinogo uspeha nashih strategicheskih zamyslov y planov.

Uveren, sleduya etim putem, Kazahstan zaymet dostoynoe mesto v avangarde mirovoy sivilizasiiy.

Jalpy, kez kelgen reformany iske asyru ýshin zandardy jetildiru, sayasy instituttardy nyghaytu jetkiliksiz. Eng aldymen, sana janghyrugha tiyis.

Elimiz ornyqty damuy ýshin qoghamda jana etika ornyghuy qajet. «Adal azamat» iydeologiyasy ómirimizding ajyramas bóligine ainaluy kerek.

«Áreket týbi – bereket» degen halqymyz. Sondyqtan meylinshe shiraq bolyp, otanshyl azamat ekenimizdi jasampaz istermen kórsetu asa manyzdy.

Al otanshyl bolu – zandy qúrmetteu, tәrtipke baghynu, el iygiligi ýshin tabandy enbek etu degen sóz. Zangha qúrmetpen qaraytyn adam әrqashanda tabysty bolady.

Men Qazaqstan әrbir azamattyng damuyna jol ashatyn, jalpygha birdey mýmkindik beretin, birligi bekem, Ádiletti әri Órkeniyetti memleket boluyn tileymin.

Atalghan maqsatqa jetu ýshin bar kýsh-jigerimdi salyp kelemin jәne aldaghy uaqytta da solay bolady.

Qazirgi zamannyng basty quaty – bilim men ghylymda, ozyq innovasiyalarda. Jana tehnologiyalardy, jasandy intellektini tereng mengergen el damidy.

Memleketimizge myqty ghalymdar, kәsiby injenerler, úlaghatty ústazdar men bilikti dәrigerler әrqashanda kerek bolady.

Men últymyzdyng kóshin algha bastay alatyn otanshyl azamattargha zor ýmitpen qaraymyn.

Býgin men elimizde jasalyp jatqan auqymdy ózgeristerge keninen toqtaldym. Jarqyn bolashaghymyzdy aiqyndaytyn manyzdy bastamalar jóninde aittym.

Aldymyzda túrghan tarihy mindetterdi tabysty jýzege asyruymyz kerek. Biz әr azamattyng damuyna, barsha júrttyng órkendeuine jol ashatyn berekeli qogham, Ádiletti Qazaqstandy mindetti týrde qúramyz.

Barshanyzgha amandyq jәne tabys tileymin!

Otanymyz – Qazaq eli mәngi jasasyn!

Abai.kz