AQSh preziydenti Donalid Tramp 13-15 mamyr aralyghynda Qytaygha memlekettik saparmen barady, búl onyng ekinshi merzimindegi Beyjinge alghashqy sapary.

Aq ýy bastapqyda sapar nauryz aiynyng sonynda nemese sәuir aiynyng basynda bolatynyn habarlaghan bolatyn. Degenmen, Tramp Iran daghdarysyna basymdyq beretinin aityp, ony mamyr aiynyng ortasyna auystyrdy.

Búl sapar AQSh pen Qytay arasyndaghy shiyelenis kýsheygen kezde ótkeli otyr. Eki alyp elding arasyndaghy kelispeushilikter: AQSh-tyng Qytaygha tehnologiya eksportyna shekteu qoiy, tarifter jәne Tayvani men Ontýstik Qytay tenizine qatysty keng auqymdy mәselelerdi qamtidy.

Aq ýy sәrsenbi men júma aralyghynda ótetin sapardyng kýn tәrtibinde sauda, tarifter jәne jasandy intellekt bolatynyn habarlady.

Aq ýiding baspasóz hatshysynyng orynbasary Anna Kelly tilshilerge Tramptyng sәrsenbi kýni keshke Beyjinge taban tireytinin aitty. Ol sonday-aq, beysenbi kýni tanerteng Sy Szinipinmen qarsy alu rәsimi men ekijaqty kezdesu ótetinin, sodan keyin týsten keyin Aspan ghibadathanasyna baratynyn jәne keshke memlekettik banket bolatynyn jetkizdi. Tramp júma kýni keshke taman Vashingtongha keri qaytpaq eken.

Anna Kelly búl sapar respublikashyldargha «Qytaymen qarym-qatynasty qayta tenestiruge, Amerikanyng ekonomikalyq tәuelsizdigin qalpyna keltiru ýshin ózara týsinistik pen әdilettilikke basymdyq beruge» jaqsy mýmkindik ekenin mәlimdedi. Ol «sapardyng manyzdy simvolikalyq sapar bolatynyna» jәne «keybir paydaly kelisimderge» yqpal etetinine senim bildirdi.

Soya, siyr eti jәne Boeing úshaqtary

Qarasha aiynda ótetin AQSh-taghy aralyq saylau aldynda Tramp Sy Szinipinnen sauda jenildikterin kýtude. Vashington men Beyjing búryn últtyq qauipsizdikke nemese manyzdy tauar tasymalyna ziyan keltirmey ekijaqty saudany ilgeriletuge bolatyn ónimderdi anyqtau ýshin sauda mehanizmin qúrugha kelisken bolatyn.

Olargha Qytaygha AQSh qús etin jәne siyr etin satyp alugha rúqsat beru jәne aldaghy ýsh jylda AQSh-tan jyl sayyn shamamen 25 million tonna soya satyp alu mindettemesi kiredi. Tramp әkimshiligi sonymen qatar Beyjinning Boeing úshaqtaryn jәne AQSh kómirin, múnayyn jәne tabighy gazyn satyp aluyn qalaydy.

Siyrek kezdesetin metaldargha joghary tehnologiya aiyrbastau

Beyjing Vashingtonnan ozyq chip eksportyna shekteulerdi jenildetudi talap etude jәne AQSh-tyng Qytaydyng chip óndirisi ýshin qajetti jabdyqtargha qol jetkizuin shekteytin zang jobasyna alandaushylyq bildirdi. AQSh óz kezeginde Qytaydyng AQSh kompaniyalaryna siyrek kezdesetin metaldar men manyzdy miyneraldardy jetkizuge rúqsat beruin qalaydy.

Kelissózderde basymdyqqa ie bolu ýshin eki tarap ta bir-birine ekonomikalyq qysymdy arttyrugha baghyttalghan sharalar qabyldady.

Iran soghysy

AQSh-tyng qarjy ministri Bessans dýisenbi kýni Tramptyng Sy Szinipinmen Iran soghysyn talqylaytynyn jәne Qytaydy Ormuz búghazy arqyly sauda kemelerining ótuin qalpyna keltiruge baghyttalghan halyqaralyq birlestikke qosylugha shaqyrghanyn mәlimdedi. Degenmen, Beyjing Vashingtondy Qytaydyng energetikalyq resurstarymen qamtamasyz etiluine jәne Qytaydyng Parsy shyghanaghy elderimen qarym-qatynasynyng túraqtylyghyna qauip tóndiretin soghysty toqtatugha jauapty «basty oiynshy» dep sanaydy.

Irannyng syrtqy ister ministri jaqynda Beyjinge baryp, Van IYge Amerika Qúrama Shtattarymen kelissózderding barysy turaly habarlady.

Tayvani mәselesi

Beyjing Tayvani mәselesin Vashingtonmen negizgi dau retinde qarastyryp keledi. Ótken aptada AQSh Memlekettik hatshysy Rubiomen telefon arqyly sóilesken Van Y Vashingtondy «uәdelerin oryndaugha» jәne «dúrys tandau jasaugha» shaqyrdy, Tayvani mәselesin «Qytay-AQSh qarym-qatynasyna eng ýlken qauip» dep atady.

Reuters agenttigi Tramptyng Qytaygha saparyna dayyndyqqa qatysqan derekkózderge silteme jasay otyryp, Qytay ýkimeti AQSh ýkimetine Tayvaninyng tәuelsizdigine qatysty ústanymyn týzetudi úsynghanyn habarlady. Sy Szinipin Vashingtonnyng Tayvanigha qatysty «Tayvaninyng tәuelsizdigin qoldamau» ústanymyn - «Tayvaninyng tәuelsizdigine qarsymyz» dep ózgertuin qalaydy.

Abai.kz