Biyik minberlerden «Tabighat – bizding anamyz. Tabighaty alayyq, qorghayyq!» dep kókigende aldymyzgha jan salmaymyz. Is jýzine kelgende, osy tabighatty qorghau, sonday aq ekologiyalyq normalardy saqtau turaly halyq arasynda eshqanday nasihat júmystary jýrip jatqan joq. Qala berse, «ekologiyany lastady» dep shaghym aitqandardyng sózin qúlaqqa ilip, tiyisti sharalardy qoldanuda da sarandyq tanytyp jatyrmyz.

Shymkent qalasynyng basym bóligi jeke ýilerden túratyny belgili. Jeke ýiding keybir iyeleri «óz uchaskemde óz erkim ózimde, oiyma kelgendi istey alamyn» degen qaghidamen ómir sýredi. Sóitedi de, orghan shópti, jinaghan qoqysty órtey bastaydy. Tipti әrqaysysy óz ýilerining aldyna qoqys órteuge arnalghan temir bóshkeler qoyyp qoyghan. Qoqys órteu barysynda janynda shlangamen su jatsa bolghany degen eshjerde joq erejeni ústanady.  Onysy órt qauipsizdigin saqtaghan bop esepteledi eken.

Aqylgha syimaytyny, osylay esik aldyna qoqys jaghugha bolady dep jergilikti polisiya ókilderi rúqsat etken úqsaydy.

Sonda, nemene, auladaghy aua da jekemenshik bolghany ma, ol aua jelmen úshyp kórshilerdi, ekologiyany ulamaydy ma? Auadaghy qara týtin aimaqty ys sasytyp, appaq juyp jayylghan kiyimderge qonbay ma? Adamdardyng ókpesine baryp, basyn auyrtpay ma? Ozon qabatyn júqartpaydy ma?!

Shymkent – býgingi tanda ýlken megapoliys. Halyq kóp shoghyrlanghan jer. Qala әkimshiligi túrghyndargha, eng aldymen, qalanyng auasyn taza ústaugha zor talap qoysa deymin. Kýnimen, týnimen baqylauda ústau ýshin drondardy úshyrsa. Áytpese, keybir jeke ýy túrghyndary kýndiz de, týnde de ot jaghyp, ashyq ta, jasyrynyp ta qoqys órtep, auany lastaydy.

Árbir adamnyng azamattyq pozisiyasy qorshaghan ortany qorghau dep jii aitqansimyz. Alayda, aramyzda kóptegen jandar azamattyq tanytu degenning ne ekenin úqpaytyn siyaqty. Sondyqtan, zang normalarynda kórsetilgen qatang sharalardy qoldanu qajet. Úqpaytyndargha zang arqyly úqtyrugha barymyzdy salsaq, óstip-óstip ekologiyalyq sauattylyghymyzdy asha týsermiz dep ýmit etemin.

Shyntuaytynda, ózimiz jútatyn aua, ózimiz tútynatyn tabighat baylyghyn eshkim kelip, biz ýshin tazartyp, biz ýshin dúrys kәdege jaratyp bermesi anyq qoy. Endeshe, el bolyp esimizdi jiyp, etek-jenimizdi týrip, ózimizding ekologiyamyzdy ózimiz qorghap alayyq!

Iztay Gýljan, jurnalist, jazushy, pedagog

Abai.kz