Gýlzat Kóbenova, Qazaqstan Respublikasy Ghylym jәne joghary bilim viyse-ministri

Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelúly Toqaevtyng tapsyrmalary ayasynda pedagogikalyq bilim beruding sapasyn arttyru boyynsha jýieli júmystar jýrgizilude.

Búl – ústaz mamandyghynyng bedelin týbegeyli arttyrugha, kadrlar dayarlau sapasyn jaqsartugha jәne túraqty, zamanauy oqytu jýiesin qúrugha baghyttalghan memlekettik sayasattyng negizgi baghyty.

Qazirgi әlemde bilim sapasy memleketting bәsekege qabilettiligin aiqyndaytyn negizgi faktorlardyng birine ainaldy. Jasandy intellektining damuy, enbek naryghynyng ózgerui, demografiyalyq prosester jәne adamy kapital ýshin jahandyq bәsekelestik bilim beru jýiesine, әsirese múghalim dayarlau sapasyna jana talaptar qoyyp otyr.

Songhy jyldary Qazaqstanda pedagog dayarlau sapasyn arttyru boyynsha auqymdy jýieli júmys jýrgizildi. Ghylym jәne joghary bilim ministrligi men pedagogikalyq kadrlar dayarlaytyn uniyversiytetter jana modelige kóshu ýshin qajetti institusionaldyq, akademiyalyq jәne ghylymy negiz qalyptastyrdy.

Býginde Qazaqstanda bakalavriat dengeyinde pedagogikalyq baghyttar boyynsha 51 joghary oqu orny liysenziyagha iye. Pedagogikalyq dayarlyq boyynsha bilim beru baghdarlamalarynyng tizilimine 1886 baghdarlama engizilgen. Onyng ishinde 1709 baghdarlama, yaghny 91%-y halyqaralyq jәne últtyq akkreditteuden ótken, al «Pedagog» kәsiptik standarty eskerile otyryp, 1856 baghdarlama nemese 98%-y janartylghan.

Búl – manyzdy institusionaldyq nәtiyje.

Songhy jyldary pedagogikalyq mamandyqtargha qabyldau talaptary da kezen-kezenimen kýsheytildi. 2021 jyldan bastap shekti ball 50-den 75 balgha deyin kóterildi. Sonymen qatar pedagogikalyq baghytta bilim alatyn studentterding stiypendiyasy 26 186 tengeden 84 myng tengege deyin úlghaytyldy.

Búl sharalar pedagog kәsibining tartymdylyghyna da yqpal etti. 2026 jyly pedagogikalyq baghyttar boyynsha memlekettik grant iyegerleri qatarynda 2145 «Altyn belgi» iyegeri boldy, olardyng sany 2025 jyly 2080, al 2024 jyly 1797 bolghan edi.

Eng manyzdy ózgeristerding biri – mektep ókilderining bilim beru baghdarlamalaryn әzirleu men saraptaugha tikeley qatysuy. Mektep diyrektorlary, pedagog-sheberler men pedagog-zertteushiler uniyversiytetterding akademiyalyq komiytetterining qúramyna enip, baghdarlamalardyng mazmúnyna yqpal etedi. Búl baghdarlamalardy ónirding jәne naqty mektepterding qajettilikterine jaqyndatugha mýmkindik beredi.

Taghy bir manyzdy qadam – uniyversiytettik oqytugha tәjiriybeli mektep múghalimderin tartu.

2025-2026 oqu jylynda pedagogikalyq baghdarlamalardaghy pәnder men әdistemelik kurstardy jýrgizuge 1000-nan astam mektep múghalimi, әdisker jәne praktiyk-maman tartylghan.

Búl – pedagog dayarlaudyng mazmúnyn naqty mektep tәjiriybesimen úshtastyru baghytyndaghy manyzdy ózgeris.

Pedagogikalyq uniyversiytetterding jana rólining taghy bir manyzdy kórsetkishi – ghylym.

Elimizding pedagogikalyq joghary oqu oryndary qazirgi bilim beru jýiesining negizgi syn-qaterlerine baghyttalghan: bilim berudi sifrlandyru jәne AI, STEM/STEAM, inkluzivti bilim beru, psihologiyalyq-pedagogikalyq sýiemeldeu, funksionaldyq jәne sifrlyq sauattylyq, kәsiby baghdar, qúzyretterdi boljau, kóptildi bilim beru salasynda zertteu júmystaryn jýrgizip, nәtiyjelerin naqty mektep tәjiriybesine engizude.

Mysaly, Abay atyndaghy Qazaq últtyq pedagogikalyq uniyversiytetinde әzirlengen bastauysh synyp oqushylarynyng intellektisin damytugha baghyttalghan neyrodidaktikalyq kontent Almaty qalasyndaghy mektepterde aprobasiyadan ótip, №185 mektep-gimnaziyasynda «Neyrojattyghular» elektivti kursy engizilgen.

Qoja Ahmet Yasauy atyndaghy Halyqaralyq qazaq-týrik uniyversiytetinde «Mektep–Uniyversiytet–Ónim» seriktestigi negizinde pәnaralyq STEM modelin iske asyru boyynsha zertteu nәtiyjeleri «Qoldanbaly STEM» kursy arqyly mektepting bilim beru ýderisine engizilgen.

Pavlodar pedagogikalyq uniyversiyteti bazasynda Akademiyalyq jәne zertteu artyqshylyghy ortalyghyn qúru júmysy jýrgizilip jatyr. Onyng mindeti – daryndy balalardy damytu, pedagog dayarlau jәne zamanauy bilim beru tehnologiyalaryn engizuge baghyttalghan keshendi ghylymi-innovasiyalyq jýie qalyptastyru.

Qazaqstandyq pedagogikalyq bilimning halyqaralyq pozisiyasy da kýsheyip keledi. Abay atyndaghy QazÚPU QS World University Rankings by Subject 2026 reytinginde Education & Training baghyty boyynsha әlemde 41-oryngha jәne osy baghyt boyynsha bes jyl qatarynan әlemning TOP-100 uniyversiyteti qatarynda keledi.

Búl Qazaqstanda pedagogikalyq bilim beruding halyqaralyq bәsekege qabiletti ortalyghy qalyptasyp kele jatqanyn kórsetedi.

Demek, jýiede taratugha jәne masshtabtaugha bolatyn sapaly tәjiriybe jetkilikti.

Jasalghan júmysqa jәne jetken nәtiyjelerge qaramastan, jana kezenning qajettiligi obektivti.

Birinshi kezekte pedagogti qalyptastyrudyng barlyq kezenderin bir kәsiby traektoriyagha biriktiru qajet: mekteptegi kәsiptik baghdar – pedagogikalyq mamandyqqa irikteu – uniyversiytettegi pedagogikalyq bilim – pedagogikalyq praktika – týlekterdin kәsiby dayyndyghyn baghalau – mektepke júmysqa ornalasu – tәlimgerlik –pedagogtyn kәsiby damuy.

Kelesi kezendegi negizgi ózgeris pedagogikalyq joghary oqudynjauapkershiligin arttyrady.

Osy maqsatta GhJBM Respublikalyq oqu-әdistemelik kenesi biyl mausym aiynda Pedagogikalyq bilim berudi damytu tújyrymdamasyn jana redaksiyada qabyldady.

Múnda pedagogikalyq uniyversiytet ónirding bilim beru ekojýiesining belsendi qatysushysyna, pedagogikalyq innovasiyalar, ghylym jәne adamy kapital ortalyghyna ainaluy kózdelgen. Búl baghyt qazirding ózinde TEACHING, LEARNING jәne ANALYTICS bloktary arqyly qalyptasyp keledi: oqytu әdisterin janartu, studentting derbes oquyn damytu, Data Literacy men bilim beru analitikasyn engizu kózdelgen.

Pedagogikalyq praktika birinshi kurstan bastalyp, oqu barysynda kezen-kezenimen kýrdelenui kerek. Jana TújyrymdamadaWork-Based Learning ýlesin dayarlyqtyng 40%-yna deyin jetkizu kózdeledi. Mektep praktika bazasy ghana emes, bolashaq pedagogti qalyptastyrudyng teng avtoryna ainaluy tiyis.

Pedagogikalyq uniyversiytetterding kelesi damu baghyty – jasandy intellekt pen bilim beru analitikasyn pedagog dayarlaudyng barlyq dengeyine engizu.

Jasandy intellekt oqytudy jobalau, studentting oqu progresin taldau, derbes bilim beru traektoriyalaryn qalyptastyru jәne pedagogikalyq sheshim qabyldau qúraly boluy tiyis. Úsynylghan tújyrymdamada búl baghyt AI-Driven Pedagogy retinde belgilengen.

Biraq tehnologiya múghalimdi almastyru ýshin emes, onyng kәsiby mýmkindigin kýsheytu ýshin qajet. AI múghalimdi rutinalyq júmystan bosatyp, onyng uaqytyn balagha, tәlimgerlikke, qarym-qatynasqa, tәrbiyege, empatiyagha jәne syny oilaudy damytugha baghyttaugha mýmkindik berui tiyis.

Endigi mindet – qol jetkizgen nәtiyjelerdi bir jýiege biriktirip, pedagogikalyq bilim berudi jana sapalyq dengeyge shygharu.

Búl ýshin pedagogikalyq bilim beru jýiesi ýsh manyzdy auysudy jýzege asyruy kerek:

kadr dayarlaudan – pedagogting kәsiby ómirlik siklin basqarugha;

prosesti baqylaudan – nәtiyjeni jәne yqpaldy baghalaugha;

jekelegen uniyversiytet jauapkershiliginen – memleket, uniyversiytet, ónir jәne mektepting ortaq jauapkershiligine kóshu.

Sonda pedagogikalyq uniyversiytetting jana róli tolyq qalyptasady. Ol tek múghalim dayarlaytyn joghary oqu orny emes, pedagogikalyq ghylym men innovasiyanyng ortalyghy, mektepting strategiyalyq seriktesi, ónirding adamy kapitalyn damytushy jәne elding bilim sapasyna jauap beretin negizgi instituttardyng biri.

Abai.kz