Júma, 18 Qyrkýiek 2026
Mәdeniyet 249 0 pikir 18 Qyrkýiek, 2026 saghat 14:31

Eshkim

Suret: livejournal.com saytynan alyndy.

Kino tarihynda kýn sayyn jana filimder men jana iydeyalar jaryq jyldamdyghynday bir-birimen jarysa dýniyege kelip jatyr. Óitkeni kino – eshqanday shekteudi bilmeytin uaqyt esigi. Sol esikten ótip, ótkenge de, keleshekke de, tipti ghalamnyng qalaghan nýktesine de jete alasyn. Al búl әlemdegi eng alpauyt qaru – qiyal.

Osy túrghydan alghanda, Djordj R. R. Martinning «Múz ben ot jyry» romandar jelisi boyynsha týsirilgen amerikalyq «Taqtar talasy» teleserialy da kórermendi qiyal men shyndyqtyng arasyndaghy shekarasy kómeski әlemge alyp keledi. Fentezy janryndaghy búl tuyndyda jeti patshalyqtyng taghdyry, biylik ýshin kýres, adam minezi men pendelik bolmys qatar óriledi.

«Taqtar talasy» – tek Jeti patshalyqty biyleu mәrtebesin beretin taqtyng ainalasyndaghy talas emes. Múndaghy әrbir keyipker men әrbir oqigha bir-birimen tyghyz baylanysty. Serialda erler men әielder arasyndaghy genderlik mәseleler de, nәpsining auyzdyqtalmaghan kórinisteri, әiel tabighatyna qatysty qoghamnyng san aluan kózqarasy da keninen kórsetiledi. Áyelding túrmystaghy orny, kýndelikti tirligi, qolónerge jaqyndyghy, nәzik jaratylysy turaly qalyptasqan týsinikter jii algha shyghady.

Alayda osy qalyptasqan kózqarastardyng bәrine ózindik bolmysymen qarsy túrghan keyipkerlerding biri – Ariya Stark.

Ariya Stark – Uinterfell lordy Eddard Stark pen Keytilin Starktyng ekinshi qyzy. Onyng ózgelerden basty ereksheligi – bala kýninen ledy bolugha esh qyzyqpaghany. Qazaqsha aitqanda, ol «erkekshora». Serialdyng alghashqy mausymynan-aq Ariyanyng qalypty qyz balasyna tәn qylyqtargha asa qúlyqty emestigi bayqalady. Sadaq atudy, aghash qylyshpen jattyghudy, er-azamattargha tәn sanalatyn jauyngerlik ónerdi ýirenudi únatady. Onyng qyzyghushylyghy әkesine alghashynda onsha únay qoymaydy. Biraq Eddard qyzynyng tandauyna qúrmetpen qarap, ony qoldaydy. Tipti oghan «by sabaghyn» ýiretetin ústaz – semserlesu sheberin jaldaydy.

Ariyanyng eng ýlken qaruy – «IYne». Búl oghan aghasy Djon Snoudyng syilaghan qylyshy. Aty «IYne» bolghanymen, ol jay ghana iyne emes edi. Kishkentay ghana qylyshtyng jýzine ýlken taghdyr men ýlken kek syiyp túrghanday.

Osydan keyin Stark әuletining qandy kýnderi bastalady. Ákesimen birge astanagha barghan eki qyz onyng basynyng kesilgenine kuә bolady. Bir sәtte olardyng bala kýngi әlemi oiran bolyp, eki qyzdyng da taghdyry tәlkekke týsedi. Ariyany әkesining tanysy eshkimge kórsetpey qaladan aman alyp shyghady. Osy sәtten bastap ol er bala keypinde ómir sýre bastaydy.

Búl ózgeris onyng sanasynda mýlde jana Ariyany dýniyege әkeldi. Ol óz ómirine endi eshkimning emes, ózining ghana jauapty ekenin sezingen kýnnen bastap kek alatyn adamdardyng tizimin jasaydy. Búl tizim birtindep onyng jan dýniyesine sinip, jas qyzdyng minezin qatayta týsedi. Ol bala kýngi anghal әnri tentek Ariyadan birtindep taghdyrdyng salmaghyn arqalaghan qaysar qyzgha ainalady.

Bir joly qúldyqta jýrgen kezinde ózi kómektesken beytanys adam oghan alghys retinde tiyn berip, qajet bolsa ýsh adamdy óltiruge kómektesetinin aitady. Osy bir sәtten keyin Ariyanyng «Eshkimge» ainalu sapary bastalady. Biraq onyng búl saparynyng qayda apararyn sol kezde Ariyanyng ózi de bilmeydi.

Keyin onyng jolserigine ainalghan adam – әkesi Eddard Starkty ólimge qighan qatygez koroli Djoffriyding oqqaghary bolghan Sandor Kligan, yaghny It edi. It syrt kózge jauyz әri qatal qanisher adam. Biraq onyng ózi de bir kezderi zorlyq-zombylyq kórgen qatardaghy sarbaz. Otbasynan airylghan Ariyany barynsha qorghady. Alghashqy ústazdy boldy. Ekeuining arasynda erekshe baylanys ornady. Ol baylanys әdiletsizdikke boysynudan bastartqandardyng úrany ispetti edi. It ony otbasyna qosu ýshin soghys maydanynda jýrgen aghasy men anasyna aparmaq boldy. Biraq Ariya anasy men aghasyna jetuge úmtylghan kezde, taghy bir qasiretke – Stark әuletining «Qandy toyda» qyrylghanyna kuә bolady. Ariyanyng shyn mәnindegi ózgeru kezeni osy qyrghynnan keyin bastaldy. Osy oqigha onyng sanasyna kek alu sezimin myzghymas tas sekildi qatyryp tastady.

Ariyanyng qyz bolyp jylaugha da múrshasy bolmady. Ómir oghan qayghysyn kóteruge uaqyt bermedi. Bәlkim, adam ózin eng qorghansyz sezingen sәtte ghana shyn mәninde ózgeruge mәjbýr bolatyn shyghar.

Maghan erekshe әser etken sәtterding biri – Ariyanyng «Eshkim» bolu ýshin hramgha kirgen kezi. Keyde tirshilikting mәni adam atyna, mansabyna, basynan ótkergen qiyndyqtary men quanyshtaryna ghana tirelip túrghanday kórinedi. Qayghy-qasiret, quanysh, tipti mahabbattyng ózi – eger adam ómirine mәngilik ólshemmen qarasaq, uaqyttyng úly kenistiginde qanshalyqty manyzdy? Bәlkim, biz asa qasterlep jýrgen dýniyelerding bәri uaqyt aldynda týkke túrmaytyn shyghar?

Ariya ózi sengen qúdaylarynan birtindep aiyrylghan kezde, onyng sanasynda ózgermeytin jalghyz shyndyq qaldy. Ol – ajal.

Ajal – ózgermeytin, bәrimizge birdey keletin jalghyz shyndyq. Maghan osy oy únaydy: biz eshkim emespiz, eshkim bola almaymyz jәne aqyr sonynda bәribir eshkimge ainalamyz. Óitkeni adam ómirinde eshtene túraqty emes. Uaqyt adamzat tarihyn bir belbeumen buyp ústap túrghan joq. Gharyshtyq kenistikting biyiginen qaraghanda, adamzat ýshin asa úzaq sanalatyn bir ghasyrdyng ózi kózdi ashyp-júmghanday ghana sәt.

Al Ariya óz ishindegi búrynghy menin óltirip, «Eshkimge» ainaldy. Ol óz kegin aldy. Biraq sol kekpen birge búrynghy Ariya da ózgerdi. Ol tughan ýiinde qalmaydy. Sýigen jigitine túrmysqa shyqpaydy. Ózining ishindegi Ariyany bir betperde sekildi saqtay otyryp, óz jolyna, óz shayqasyna attandy.

Al onyng shayqasy patshalyqtar arasyndaghy qarapayym biylik talasy emes. Ol óliler men tiriler arasyndaghy úly shayqasta ózine jýktelgen mindetti oryndady. Kógildir kózdi joydy. Biraq ol ýshin qaharman atanugha úmtylghan joq.

Ol – «Eshkim» boldy.

Mýmkin, eng ýlken erkindik te, eng ýlken baqyt ta osynda shyghar.  Eshkim bolu – eshkimge tәueldi bolmau. Eshkimning ýmitine baylanbau. Eshkimning baghasyna múqtaj bolmau. Óz jolyndy ózing tandau. Meninshe, Ariya aqyrynda óz ishindegi tynyshtyqqa jetti. Al adam óz ishindegi tynyshtyqty tapqan kezde, ony syrtqy dýniyening eshbir dauyly búza almaydy.

Núrjan Dumanqyzy

Abai.kz

0 pikir

Ýzdik materialdar

Kókjiyek

Azamattyq qogham hәm ghylym men bilim damuy...

Ahmetbek Núrsila 1311
Bilgenge marjan

Parijdegi kitap jәne qazaq dalasynyng tarihy

Ómir Shynybekúly 2877
46 - sóz

«Bilimge mәjbýrleu»

Ábdirashit Bәkirúly 968
Aqmyltyq

Kóshpender oiyny qút bolsyn!

Serik Erghaly 902