48 baldy kórsetkish: IBC Global Ortalyq Aziyanyng qoyma naryghyndaghy boljamdy 2026 jylghy Nobeli syilyghyn alghan mehanizmmen ólshedi

Kórsetkishti qalyptastyru kezinde Qazaqstan, Ózbekstan, Qyrghyzstan jәne Tәjikstannyng 100-den astam kompaniyasynyng baghalauy men boljamdary eskerildi. Qatysushylardyng 52%-y bir jyldan keyin súranys pen úsynys tenesedi dep kýtedi, developerlerding 81%-y aldaghy 12 aida jana jobalardy iske qosudy josparlap otyr.

IBC Global konsalting kompaniyasy Central Asia Warehouse Summit (CAWS) ayasynda «Ortalyq Aziya qoyma naryghynyng tynysy» atty jana kórsetkishti tanystyrdy. Ol qoyma jyljymaytyn mýlkin salushylardyn, menshik iyelerinin, jalgha alushylardyng jәne logistikalyq operatorlardyng naryqqa qatysty baghalauy men kýtilimderin kórsetedi.

Suret: Shara úiymdastyrushylarynan alyndy.

2026 jyldyng III toqsanynyng qorytyndysy boyynsha tórt eldegi «Tynys» kórsetkishi 100 baldyq shkala boyynsha 48,1 baldy qúrady. Búl rette 50 ball súranys pen úsynystyng tengerimin bildiredi. 50 baldan joghary kórsetkish ong baghalaulardyng basymdyghyn, al odan tómen kórsetkish teris baghalaudyng basymdyghyn kórsetedi. Demek, 48 balgha juyq nәtiyje naryqtaghy kónil-kýiding beytarap dengeyge jaqyn ekenin, yaghni, jaghdaydyng jaqsaruy men nasharlauyna qatysty baghalaudyng shamalas ekenin bildiredi.

«Ortalyq Aziya qoyma naryghynyng tynysy» qúrylys kólemin, mәmilelerdi, bos qoyma alandaryn jәne jaldau kólemin taldaytyn dәstýrli esepterdi tolyqtyrady. Jana kórsetkishting negizgi mindeti – naryqqa qatysushylardyng baghalauy men boljamyn kórsetu, sonday-aq, olargha әser etui mýmkin faktorlardy anyqtau. Zertteu nәtiyjeleri developerler men investorlargha jobalardy iske asyru josparlaryn jalgha alushylar men logistikalyq operatorlardyng baghalauymen salystyrugha mýmkindik beredi. Al qoymalardy paydalanushylar óz qyzmetin josparlau kezinde jaldau sharttarynyng yqtimal ózgeristerin eskere alady», – dep týsindirdi IBC Global basqarushy seriktesi Stanislav Ahmedzyanov.

Boljamdargha basymdyq beru tәsili biyl ekonomika salasyndaghy Nobeli syilyghymen marapattalghan ekonomikalyq teoriyagha negizdelgen. 2026 jylghy ekonomika boyynsha Nobeli syilyghy Robert Holl men Maykl Vudfordqa makroekonomikalyq túraqtandyrudyng mikroekonomikalyq negizderin zerttegeni ýshin berildi: laureattar ýy sharuashylyqtarynyng tútynu kólemi kýtiletin tabysqa, al kompaniyalardyng bagha belgileu sheshimderi bolashaqqa qatysty boljamdargha tәueldi ekenin kórsetti. Sondyqtan túraqtandyru sayasaty boljamdardy basqaru arqyly jýzege asady.

«Qoyma naryghy da osyghan úqsas qaghidamen júmys isteydi: bolashaqtaghy úsynys pen súranys býgingi boljamdar negizinde qalyptasady. Jana jobalardy iske qosudy josparlap otyrghan developerlerding 81%-y jәne jaldau mólsherlemelerin negizgi kedergilerding biri dep sanaytyn jalgha alushylardyng 50%-y qazirding ózinde 2027 jylghy naryqtyng qalyptasuyna yqpal etip otyr. Kórsetkish dәl osy qabatty – naryqtyng bolashaghyn aiqyndaytyn boljamdardy ólsheydi», – dep tolyqtyrady Ahmedzyanov.

Saualnama súraqtary iskerlik ahual, jana jobalardy iske qosu josparlary, bizneske kedergi keltiretin negizgi faktorlar, sonday-aq, 6 jәne 12 aidan keyingi súranys pen úsynystyng araqatynasy turaly boldy. Qatysushylar aldaghy alty aigha 2026 jyldyng shilde-qyrkýiek ailarynyng qorytyndysymen salystyrghanda anaghúrlym qolayly boljam jasap otyr. Súranys kórsetkishi 47,2 baldan 50,2 balgha deyin kóterilip, beytarap dengeyge jaqyndaydy. Úsynys boyynsha ong baghalaular toqsan qorytyndysynda da, aldaghy kezenge arnalghan boljamdarda da basym: tiyisinshe 53,1 jәne 55,2 ball. Jaldau mólsherlemeleri men kommersiyalyq sharttargha qatysty baghalaularda aitarlyqtay aiyrmashylyq joq, eki kórsetkish te 50 balgha juyq.

Qazirgi uaqytta saualnamagha qatysqandardyng 45%-y naryqta jalgha alushylardyng basymdyghyn atap ótse, 39%-y súranys pen úsynys arasyndaghy tepe-tendikti kórsetken. Al 16%-y jalgha berushiler naryghy qalyptasqan dep esepteydi. Saualnamagha qatysushylardyng 52%-y 12 aidan keyin, 2027 jylghy qyrkýiekting sonyna qaray súranys pen úsynys tenesedi dep kýtedi. Naryqta jalgha alushylardyng basymdyghy saqtalady dep boljaytyndardyng ýlesi – 32%-dy, al jalgha berushiler naryghyna auysady dep esepteytinderding ýlesi 16%-dy qúraydy.

Developerlerding naryqqa kózqarasy ong jәne olar infraqúrylymdyq jobalardy damytu josparlaryn saqtap otyr. Saualnamagha qatysqan developerlerding 81%-y aldaghy 12 aida jana qoyma jobalaryn iske qosudy kózdeydi. Sonymen birge zertteu nәtiyjeleri jobalardy josparlau kezinde eskeriletin shekteulerdi de kórsetti. Developerler aldaghy bir jyldaghy negizgi kedergi retinde jalgha alushylar tarapynan súranystyng tómendigin ataydy (62%). Qarjylandyrudyng qoljetimdiligi men qúnyn – qatysushylardyng 52%-y, jana úsynystyng shamadan tys kóbengin – 48%, qúrylys qúnyn – 43%, salyqtar men retteushi talaptardy qatysushylardyng 29%-y kórsetken. Osylaysha, jana jobalardy iske qosu josparlary súranys pen qarjylandyru jaghdayyna qatysty saqtyq baghalaularymen qatar jýredi.

Jalgha alushylar bolashaqqa qatysty boljamdaryn ózderine tәn shekteulerdi eskere otyryp jasaydy. Saualnamagha qatysqandardyng 50%-y jaldau mólsherlemelerining dengeyin, sonday-aq, ózderine qolayly ornalasu orny men infraqúrylymnyng bolmauyn (energetikalyq quat, injenerlik jeliler) negizgi kedergiler retinde ataghan. Developerlerding jauaptarymen birge qarastyrghanda búl nәtiyjeler jana qoyma alandarynyng kólemi jyljymaytyn mýlikti paydalanushylardyng ekonomikalyq talaptaryna sәikes boluynyng manyzdylyghyn kórsetedi.

«Ortalyq Aziya qoyma naryghynyng tynysy» ónirlik zertteu retinde aldaghy uaqytta damy týsedi. Toqsan sayyn jariyalanatyn esepter naryqqa qatysushylardyng baghalauy men boljamdaryn salystyrugha, kompaniyalardyng josparlaryndaghy ózgeristerdi baqylaugha jәne saualnama nәtiyjelerin naryqtyng naqty kórsetkishterimen salystyrugha mýmkindik beredi.

Abai.kz