Dýisenbi, 2 Qarasha 2026
Janalyqtar 176 0 pikir 2 Qarasha, 2026 saghat 16:40

Z buynnyng kóterilisi: Europa shu shúrqan bop jatyr…

Suret: euronews.com saytynan alyndy.

Qyrkýiekting ortasynda Fransiyada bastalghan narazylyqtardyng arty shu shúrqangha úlasqanyn ótkende jazdyq.

Qarasha kirdi, Europa eldiri basylmay túr. Geografiyalyq erekshiligi hәm sayasy jýie qúrylymyna baylanysty “domino effektisi” degen termin búl jaqta onay әri jii kórinis alady. Qarabayyr aitsaq, qamysqa týsken shoqtay, lap etpe effekti onay iske asady. Qazir de solay. Fransiyadan bastalghan narazylyqtar Europadaghy ózge elderge jyldam tarady. Italiya júrty da kóterildi, Albaniya halqy da kóterildi, basqalar da…

Býgin de Europadaghylar jappay narazylyqtargha shyghyp jatyr. Key jerlerde kýshtik qúrylymdarmen qaqtyghystar oryn aluda. Key jerlerde shaghyp-qiratular tirkelude…

1) Fransiya shyqty kóshelerge (qyrkýiekting ortasynan bastap toqtaghan joq). Pariyj, Bordo, Tuluzu, Renn, Lilli, Nant, Marseli men Lionda resmy esep boyynsha 320 mynnan astam adam shyqqan. Al kәsiprdaqtar 500 myng adam jinalghanyn aitady. Áuelde beybit bastalghan aksiyalar býginde agressivti sipat aluda. Moroderlik, shaghyp-qiratular kóbeygen. Kýshtik qúrylymdar jylatatyn gazdar qoldanugha rúqsat aldy. Al biylik moroderlerge aiyppúldy 10 myng eurogha deyin ósirdi.

Oqushylar bilim jýiesin jaqsartudy, qosymsha resurs bóludi, oqytushylardy kóbeytudi, bilim ghimarattaryn keneytudi jәne jaqsartuda talap etip shyqqan. Oghan keyin studentter men kәsipodaqtar qosyldy. Jýre kele basqa da әleumettik, sayasy toptar qosyldy. Aylyqty kóteru, memlekettik jәrdemaqyny kóteru, әleumettik tólemderding qymbattauy, ómir sýruding qiyndauy, qaryzdyng úlghangy, dәri-dәrmek baghasy, túrghyn mәseleleri, migrasiya mәseleleri t.b. talaptar aityluda.

Búl jaqtaghy oqighalar jalpylama - “Oqushylar men studentter kóterilisi” degen ataugha iye.

2) Albaniya da kóterilip jatyr. Búl jaq mamyrdyng sonynan beri búlqynyp jatyr. Sodan beri toqtaghan joq. Júrt el premieri Edy Ramanyng dogharysqa ketuin talap etude. Al ol ýzildi-kesildi bas tartty, búdan.

Beybit aksiyalar búl jaqta da agressiyagha úlasqan. Aldynda tipti ashuly top el astanasy Tiranada әkimshilik ghimaratyn órtep jibergen. “Molotov kokteylderi” atylyp, jylatatyn gazdar shashylyp, naghyz astan-kesteng bolyp jatyr.

Búl jaqta bәri ekologiyalyq jәne antikorrupsiyalyq talaptardan bastalghan. Keyin әleumettik-ekonomikalyq-sayasy talaptargha úlasty. Qazir jaghday ushyghyp túr. Biylik demonstranttargha qatysty zandy qataytyp, kýshtik qúrylymdargha qúzyretti keneytude…

Tirana - narazylyqtardyng epiysentri. Korche men Shkoder qalalary da narazylyqtargha qosylghan.

Búl jaqtaghy oqighalar - “Flamingo revolusiyasy” degen ataumen bastalghan.

3) Germaniya tulady. Býgin Germaniyanyng 34 qalasynda ondaghan myng adam narazylyqtargha shyqty. Úiymdastyrushylar esebinshe, 160 myng delinedi. Shyndyghynda odan edәuir az.

Demonstrasiyalar Berlinde, Munhen, Kelin, Gamburg, Frankfurt pen Shtutgartte ótti.

Jally býgin Germaniyadaghy aksiyalar agressivti sipatqa ie bola qoyghan joq. Barynsha beybit ótti.

Bilim beru sapasyn arttyru jәne mektepterge tartylatyn investisiyalardy kóbeytu, ómir sýru qúnynyng ósuine jәne inflyasiyagha qarsy tiyimdi sharalar qabyldau, katastrofalyq klimattyq ózgeristerden qorghanu jәne qorshaghan ortany belsendi qorghau, psihoterapiyagha jәne tәueldilik kezindegi kómekke qoljetimdilikti jenildetu, mindetti әskery qyzmetting yqtimal engiziluine jәne әleumettik shyghystardyng qysqartyluyna kelispeushilik talaptary aityldy. Kansler Fridrih Mersting otstavkasyn talap etkender de boldy.

Búl jaqtaghy oqighalar - “Z buynnyng kóterilisi” degen ataugha ie boldy.

Abai.kz

0 pikir