Qúryltay deputattary Preziydent Joldauyndaghy energetikany damytu jónindegi mindetterdi iske asyru joldaryn talqylady
2 qarasha, Astana. Preziydentting «Jana tarihy kezendegi Qazaqstannyng ózekti mindetteri» atty Joldauynda belgilengen energetikany damytu jónindegi mindetterdi iske asyru joldary Qúryltaydyng Ekonomikalyq sayasat, ónerkәsip jәne energetika komiytetining jetekshisi Nataliya Godunovanyng tóraghalyghymen ótken otyrysta talqylandy. Keneytilgen otyrysqa Qúryltay Tóraghasynyng orynbasary Daniya Espaeva, deputattar, tiyisti memlekettik organdar men elimizding energetikalyq kәsiporyndarynyng ókilderi qatysty.
Qúryltay Tóraghasynyng orynbasary Daniya Espaeva Memleket basshysy jana tarihy kezendegi el damuynyng negizgi baghyttarynyng biri energetika salasyna airyqsha mәn bergenin atap ótti.
– Memleket basshysy Joldauda qazirgi jaghdayda energetikalyq resurstarmen jetkilikti qamtamasyz etilu elding bәsekege qabilettiligin, tipti ekonomikalyq derbestigin aiqyndaytyn sheshushi faktorgha ainalghanyn erekshe atap ótti. Býginde energetika tútas ekonomikanyng damuyna tikeley yqpal etedi. Jana zauyttardy iske qosu, auyl sharuashylyghyn damytu, sonday-aq jasandy intellekt jýieleri men derekterdi óndeu ortalyqtarynyng júmys isteui ýshin elektr energiyasy jetkilikti kólemde boluy qajet, – dedi viyse-spiyker.
Daniya Espaeva Joldauda energetika salasynyng damuyn qamtamasyz etuge baghyttalghan naqty mindetter qoyylghanyn eske saldy. Olardyng qatarynda 2029 jylgha qaray elektr energiyasyn óndiru quattarynyng túraqty profisiytin qamtamasyz etu, Balqash jәne Moyynqúm atom elektr stansiyalaryn salu jobalaryn jedeldetu, otandyq mamandardy dayarlau, tehnologiyalar transferti jәne basqa da mindetter bar.
Sonymen qatar, salalyq komiytet tóraghasy Nataliya Godunova atap ótkendey, Preziydent jana elektr stansiyalaryn salu, qoldanystaghylardy jәne elektr beru jelilerin janghyrtu, elektr energiyasyn óndiruding әr týrin damytu jóninde tapsyrma berdi. Búl sharalar jasandy intellekt negizindegi sifrlyq ekonomikany qalyptastyru jónindegi auqymdy mindetti iske asyru jaghdayynda erekshe manyzgha iye. Múnday infraqúrylymdy damytu ýshin elektr energiyasynyng edәuir kólemi qajet, al oghan degen súranys ýnemi arta beredi. Onyng aituynsha, aldaghy bes, on jәne jiyrma jylda Qazaqstan ekonomikasynyng qanday bolatyny býgin qabyldanatyn energetikalyq sheshimderge baylanysty.
Energetika ministri Erlan Aqkenjenovting mәlimetinshe, býginde Qazaqstannyng energetikalyq jýiesinde 254 energiya kózi bar, onyng ishinde 172-si – janartylatyn energiya kózderi (JEK) nysandary. Olardyng jalpy belgilengen quaty 27,1 GVt-ty qúraydy. 2029 jyldyng sonyna deyin taghy 13,3 GVt jana quatty iske qosu josparlanyp otyr. Búl túrghyndar men ekonomikanyng boljamdy qajettiligin qamtamasyz etip qana qoymay, generasiyalaytyn quattardyng 20 payyzdyq profisiytin qalyptastyrugha mýmkindik beredi.
Atom energiyasy jónindegi agenttikting tóraghasy Almasadam Sәtqaliyev Memleket basshysynyng tapsyrmalaryn oryndau ayasynda otandyq atom elektr stansiyalary men yadrolyq otyn sikli salasyndaghy perspektivaly óndiristerdi shiykizatpen qamtamasyz etetin urannyng memlekettik strategiyalyq rezervin qúru kózdelip otyrghanyn aitty. «Balqash» AES jobasy boyynsha injenerlik-izdestiru júmystary ayaqtalugha jaqyn, barlyq qajetti halyqaralyq kelisimderge qol qoyylghan. Qúrylys júmystaryn 2027 jyly bastau josparlanyp otyr. «Moyynqúm» AES salu audany aiqyndalyp, jobagha qatysty tiyisti ýkimetaralyq qújattardy әzirleu júmystary jýrgizilude.
Otyrys barysynda energetika sektoryndaghy iri kompaniyalarynyng basshylary da sóz sóiledi. «Qazatomónerkәsip» ÚAK» AQ Basqarma tóraghasy Meyirjan Yusupov Qazaqstannyng atom energetikasynyng úzaq merzimdi qajettilikterin eskere otyryp, uran ónerkәsibi men yadrolyq otyn siklin damytu mәseleleri turaly bayandady. «Qazaqstan atom elektr stansiyalary» JShS bas diyrektory Ernat Berdighúlov atom elektr stansiyalaryn salu jobalarynyng iske asyrylu barysy turaly aqparat berdi. «Samúryq-Energo» AQ Basqarma tóraghasy Ansar Aydarov jana generasiyalaytyn quattardy iske qosu jónindegi mәlimetterdi bólisse, «KEGOC» AQ Basqarma tóraghasy Nәby Aytjanov Qazaqstannyng birynghay elektr energetikalyq jýiesin damytu mәselelerine toqtaldy.
Óz kezeginde Qúryltay deputaty Bekjan Álimqúlov Preziydent Joldauynda aiqyndalghan energetikalyq basymdyqtardy zannamalyq túrghydan qamtamasyz etu mәselelerine toqtaldy. Onyng aituynsha, qazirgi tanda Qúryltaydyng qarauynda energiya ýnemdeu men energiya tiyimdiligin arttyrugha, sonday-aq balamaly energiya kózderin damytugha baghyttalghan eki zang jobasy bar. Deputattyng pikirinshe, búl eki baghyt birin-biri tolyqtyrady. Energiya ýnemdeu resurstardy útymdy paydalanugha baghyttalsa, balamaly energetikany damytu energiyamen jabdyqtau mýmkindikterin keneytip, energetikalyq jýiening iykemdiligin arttyrugha mýmkindik beredi.
Talqylau barysynda deputattar energetika salasyn odan әri damytugha qatysty birqatar ózekti mәseleni kóterdi. Atap aitqanda, energetikalyq jýieni tengerimdeu tetikteri, atom energetikasyn damytudyng úzaq merzimdi josparlarynda shaghyn modulidik reaktorlardy qoldanu perspektivalary, sonday-aq elektr energiyasyn jinaqtau jýielerin engizu formattary jóninde súraqtar qoyyldy. Búdan bólek, shaghyn ónerkәsiptik qalalarda, onyng ishinde Shahtinsk qalasynda jylu elektr ortalyqtaryn keneytu mәseleleri de sóz boldy.
Otyrysty qorytyndylaghan Nataliya Godunova basty mindet – josparlanghan sharalardyng is jýzinde oryndaluyn qamtamasyz etu ekenin atap ótti. Árbir joba boyynsha naqty merzimder belgilenip, qarjylandyru kózderi aiqyndalyp jәne derbes jauapkershilik jýktelui qajet. Búl rette baqylau nysandardyng naqty dayyndyghyna, yqtimal kidiristerdi uaqytyly anyqtaugha jәne olardyng sebepterin jonggha negizdeluge tiyis.
– Sonymen qatar zannamalyq kedergilerdi jon, zang ayasyndaghy aktilerding qabyldanuyn jәne jana normalardyng naqty qoldanyluyn qamtamasyz etu qajet. Qoldanystaghy ókilettikter ayasynda sheshiluge tiyis mәseleler kidirissiz pysyqtaluy kerek. Komiytet osy mindetterding oryndaluyn baqylauda ústaydy. Týpkilikti nәtiyje aiqyn, ol – senimdi energiyamen jabdyqtau, jana óndiris oryndary men júmys oryndary, – dep týiindedi komiytet tóraghasy.
Abai.kz