2 قاراشا، استانا. پرەزيدەنتتىڭ «جاڭا تاريحي كەزەڭدەگى قازاقستاننىڭ وزەكتى مىندەتتەرى» اتتى جولداۋىندا بەلگىلەنگەن ەنەرگەتيكانى دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ جولدارى قۇرىلتايدىڭ ەكونوميكالىق ساياسات، ونەركاسىپ جانە ەنەرگەتيكا كوميتەتىنىڭ جەتەكشىسى ناتاليا گودۋنوۆانىڭ توراعالىعىمەن وتكەن وتىرىستا تالقىلاندى. كەڭەيتىلگەن وتىرىسقا قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپاەۆا، دەپۋتاتتار، ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپاەۆا مەملەكەت باسشىسى جاڭا تاريحي كەزەڭدەگى ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەنەرگەتيكا سالاسىنا ايرىقشا ءمان بەرگەنىن اتاپ ءوتتى.

– مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا قازىرگى جاعدايدا ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارمەن جەتكىلىكتى قامتاماسىز ەتىلۋ ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن، ءتىپتى ەكونوميكالىق دەربەستىگىن ايقىندايتىن شەشۋشى فاكتورعا اينالعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ەنەرگەتيكا تۇتاس ەكونوميكانىڭ دامۋىنا تىكەلەي ىقپال ەتەدى. جاڭا زاۋىتتاردى ىسكە قوسۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ، سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى مەن دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسى جەتكىلىكتى كولەمدە بولۋى قاجەت، – دەدى ۆيتسە-سپيكەر.

دانيا ەسپاەۆا جولداۋدا ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ناقتى مىندەتتەر قويىلعانىن ەسكە سالدى. ولاردىڭ قاتارىندا 2029 جىلعا قاراي ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ قۋاتتارىنىڭ تۇراقتى ءپروفيتسيتىن قامتاماسىز ەتۋ، بالقاش جانە مويىنقۇم اتوم ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ جوبالارىن جەدەلدەتۋ، وتاندىق مامانداردى دايارلاۋ، تەحنولوگيالار ترانسفەرتى جانە باسقا دا مىندەتتەر بار.

سونىمەن قاتار، سالالىق كوميتەت توراعاسى ناتاليا گودۋنوۆا اتاپ وتكەندەي، پرەزيدەنت جاڭا ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ، قولدانىستاعىلاردى جانە ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ، ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدىڭ ءار ءتۇرىن دامىتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. بۇل شارالار جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى تسيفرلىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ جونىندەگى اۋقىمدى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە. مۇنداي ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ەداۋىر كولەمى قاجەت، ال وعان دەگەن سۇرانىس ۇنەمى ارتا بەرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، الداعى بەس، ون جانە جيىرما جىلدا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ قانداي بولاتىنى بۇگىن قابىلداناتىن ەنەرگەتيكالىق شەشىمدەرگە بايلانىستى.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ مالىمەتىنشە، بۇگىندە قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىندە 254 ەنەرگيا كوزى بار، ونىڭ ىشىندە 172-ءسى – جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى (جەك) نىساندارى. ولاردىڭ جالپى بەلگىلەنگەن قۋاتى 27,1 گۆت-تى قۇرايدى. 2029 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 13,3 گۆت جاڭا قۋاتتى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۇرعىندار مەن ەكونوميكانىڭ بولجامدى قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، گەنەراتسيالايتىن قۋاتتاردىڭ 20 پايىزدىق ءپروفيتسيتىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ توراعاسى الماسادام ساتقاليەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا وتاندىق اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى مەن يادرولىق وتىن تسيكلى سالاسىنداعى پەرسپەكتيۆالى وندىرىستەردى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەتىن ۋراننىڭ مەملەكەتتىك ستراتەگيالىق رەزەرۆىن قۇرۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن ايتتى. «بالقاش» اەس جوباسى بويىنشا ينجەنەرلىك-ىزدەستىرۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن، بارلىق قاجەتتى حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلعان. قۇرىلىس جۇمىستارىن 2027 جىلى باستاۋ جوسپارلانىپ وتىر. «مويىنقۇم» اەس سالۋ اۋدانى ايقىندالىپ، جوباعا قاتىستى ءتيىستى ۇكىمەتارالىق قۇجاتتاردى ازىرلەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

وتىرىس بارىسىندا ەنەرگەتيكا سەكتورىنداعى ءىرى كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى دا ءسوز سويلەدى. «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق باسقارما توراعاسى مەيىرجان يۋسۋپوۆ قازاقستاننىڭ اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، ۋران ونەركاسىبى مەن يادرولىق وتىن تسيكلىن دامىتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى باياندادى. «قازاقستان اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى» جشس باس ديرەكتورى ەرنات بەردىعۇلوۆ اتوم ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ جوبالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى اقپارات بەردى. «سامۇرىق-ەنەرگو» اق باسقارما توراعاسى انسار ايداروۆ جاڭا گەنەراتسيالايتىن قۋاتتاردى ىسكە قوسۋ جونىندەگى مالىمەتتەردى بولىسسە، «KEGOC» اق باسقارما توراعاسى ءنابي ايتجانوۆ قازاقستاننىڭ بىرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.

ءوز كەزەگىندە قۇرىلتاي دەپۋتاتى بەكجان الىمقۇلوۆ پرەزيدەنت جولداۋىندا ايقىندالعان ەنەرگەتيكالىق باسىمدىقتاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا قۇرىلتايدىڭ قاراۋىندا ەنەرگيا ۇنەمدەۋ مەن ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا، سونداي-اق بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان ەكى زاڭ جوباسى بار. دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، بۇل ەكى باعىت ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرادى. ەنەرگيا ۇنەمدەۋ رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا باعىتتالسا، بالامالى ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ، ەنەرگەتيكالىق جۇيەنىڭ يكەمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار ەنەرگەتيكا سالاسىن ودان ءارى دامىتۋعا قاتىستى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنى كوتەردى. اتاپ ايتقاندا، ەنەرگەتيكالىق جۇيەنى تەڭگەرىمدەۋ تەتىكتەرى، اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارلارىندا شاعىن مودۋلدىك رەاكتورلاردى قولدانۋ پەرسپەكتيۆالارى، سونداي-اق ەلەكتر ەنەرگياسىن جيناقتاۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ فورماتتارى جونىندە سۇراقتار قويىلدى. بۇدان بولەك، شاعىن ونەركاسىپتىك قالالاردا، ونىڭ ىشىندە شاحتينسك قالاسىندا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى دە ءسوز بولدى.

وتىرىستى قورىتىندىلاعان ناتاليا گودۋنوۆا باستى مىندەت – جوسپارلانعان شارالاردىڭ ءىس جۇزىندە ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءاربىر جوبا بويىنشا ناقتى مەرزىمدەر بەلگىلەنىپ، قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ايقىندالىپ جانە دەربەس جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلۋى قاجەت. بۇل رەتتە باقىلاۋ نىسانداردىڭ ناقتى دايىندىعىنا، ىقتيمال كىدىرىستەردى ۋاقىتىلى انىقتاۋعا جانە ولاردىڭ سەبەپتەرىن جويۋعا نەگىزدەلۋگە ءتيىس.

– سونىمەن قاتار زاڭنامالىق كەدەرگىلەردى جويۋ، زاڭ اياسىنداعى اكتىلەردىڭ قابىلدانۋىن جانە جاڭا نورمالاردىڭ ناقتى قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. قولدانىستاعى وكىلەتتىكتەر اياسىندا شەشىلۋگە ءتيىس ماسەلەلەر كىدىرىسسىز پىسىقتالۋى كەرەك. كوميتەت وسى مىندەتتەردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدا ۇستايدى. تۇپكىلىكتى ناتيجە ايقىن، ول – سەنىمدى ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ، جاڭا ءوندىرىس ورىندارى مەن جۇمىس ورىندارى، – دەپ تۇيىندەدى كوميتەت توراعاسى.

Abai.kz