Beysenbi, 14 Qaraşa 2019
Käsip-tübi näsip 3366 0 pikir 8 Tamız, 2016 sağat 12:14

NWRJAN ÄLTAEV: «ŞAĞIN NESIE – ŞAĞIN KÄSİPTİÑ BASTAUI»

Şağın nesie bağdarlaması auıldağı öz käsibimdi aşsam degen talay jandı quantıp, jüreginde ümit otın mazdattı. Orasan köp somada bolmasa da, naqtı berilip jatqan kömek qarjı altın besik auıldağı ağayınnıñ erteñgi künge degen senimin nığaytıp, eñsesin tikteui tiis. «Atameken» WKP Basqarma törağasınıñ orınbasarı Nwrjan Ältaevpen swhbatımız auıl käsipkerligin qoldau bağıtında jürgizilip otırğan  şağın nesie beru jobası töñireginde örbidi.

 - Nwrjan Bauırjanwlı, äñgimeni birden tömen payızdı nesiege qol jetkizip ülgergen auıl käsipkerligi mısaldarınan bastasaq.

 - Pilottıq joba retinde bastau alğan  aymaqtıñ biri –  Qızılorda oblısı.  Bwl Wlttıq käsipkerler palatası bügingi tañda jüzege asırıp otırğan igilikti istiñ biri. Mwnda auılşaruaşılıq kooperativiniñ ayqın ülgisi, ortaq arnada küş qosqan qızılordalıq şarua şağın nesiege eki aptada qol jetkizdi. Alğaşqı jetistikter jayında aytar bolsaq, qızılordalıq «Jambıl» auılşaruaşılıq twtınuşılıq kooperativi küriştiñ  «Aysäule» swrıbın engizumen aynalısuda. «Atameken» Wlttıq käsipkerler palatası bölgen 300 million teñgelik qarajattan alğaşqı tranş retinde 6 ay jeñildigimen 36 ay auqımında qaytaratınday 4,5 million teñgege juıq qarız somasın alğan «Jambıl» ATK» ÖK basşısı Bolatbek Rüstemov  ötinişiniñ bwlay tez qaralıp, qajetti qarajat köleminiñ şapşañ berile qoyatının kütpegenin jasırmaydı. Büginde isker käsip iesi kepilge twrarlıq mülik türin äzirlep, jalpı boljanğan 10 mln teñgeniñ kelesi qalğan böligin aluğa dayındaluda. Küriş eguge den qoyğan 3 şarua qojalığı birigip, köktemgi egistik jwmıstarına qarjı izdegen. Ekinşi deñgeyli bankter bolsa, auıldağı wsaq qojalıqtardı qarjılandırmaydı. «Jwmıspen qamtu-2020» bağdarlaması tek jwmıssız jürgen jandarğa qol wşın sozatını ayan. «QazAgro» siyaqtı wyımdar qwjattardı wzaq qaraytını tağı belgili. Sodan «Atameken» men Qızılorda oblısı äkimdigi qwrğan «Qızılorda» aymaqtıq investiciyalıq ortalığına barıp, öñirlik Käsipkerler palatası mamandarınıñ atsalısuımen eki aptanıñ işinde nesie qolğa tidi. Jaña küriş swrpın egip, 20 adamdı jwmıspen qamtıdı.

 - Sonda bwl şağın nesie eldegi qalıptasqan äleumettik ahualdı jaqsartuğa da belgili bir deñgeyde septigin tigize me?

 - Bastı maqsat ta sol, alıs, şalğay eldi-mekenderdegi otandastarımızdı jwmıspen qamtıp, qarapayım eñbek adamdarınıñ mwñ-tilegine qwlaq asu, beynelep aytqanda, «qolına qarmaq wstatıp», öz ortasın körkeytuge jigerlendiru. Jwmıssız sendelgen, ne biznesi, ne qarjısı joq bolıp tığırıqqa tirelgen jastar jağı da memleket tarapınan qamqorlıqtı sezinse, käsibin aşsa, jappay bizneske jwmılsa, qoğamdı dürliktirgen keleñsizdikter de azayar edi.

Şıntuaytına kelgende, el ekonomikası jüyeqwrauşı alpauıt käsiporındar men iri öndiristerden ğana twrmaydı ğoy. Şağın jäne orta biznes negizgi ekonomikanı twraqtı wstap twratın tirek. Adamnıñ qızıqtı da paydalı jwmısı yaki şaruası bolsa, türli ağımdarğa erip ketuge, tüsiniksiz tirliktermen aynalısuğa mwrşası da bolmay qaladı. Biz olarğa tek qarjını wstata salmay, ıntalı jandı aldın ala käsipkerlik negizderine oqıtamız, jeke käsipkerlik aşuğa üyretemiz, jergilikti jerlerdegi mamandarımız käsibi keñesin ayamaydı. Tipti dayın biznes-jospar jasap, täuekelderdi bağamdap, ärdayım kömektesuge äzir ekenimizdi bildiremiz. Jeke käsipkerlik tirkegen soñ, salıq töleu äure-sarsañı, esebin sauattı toltıru, bärin egjey-tegjeyli saraptap beremiz. Bwdan wğatınımız, bağdarlamanıñ äleumettik ıqpalı öte zor. Qarajat tapşı ma, elimizdiñ barlıq aymağında «Atamekenniñ» 188 käsipkerlerge qızmet körsetu ortalıqtarı jwmıs jürgizude, osında kel, biraq jauapkerşilikti de sezin. Qarız aqşanı qaytaru kerek mäselen. Keybir bank salasındağıday kepilge qoyatın mülkin eski, qwnı tömen dep mwrın şüyirip qaramaymız. Tabıs äkelip twrğan käsiptiñ, täjiribeniñ joğın da elemeuge tırısamız. Nesie aluşınıñ ötinişti qanağattandıruğa layıqtığın auıldastarınıñ keskin-kelbetine tereñinen qanıq jergilikti Käsipkerler keñesi şeşedi.

Osı orayda biılğı jılı ğana «Atameken» WKP ayasında twsauı kesilgen Agrobiliktilik ortalıqtarı   özge qızmet bağıttarımen ündestik tabuda. Sebebi, Ortalıq ökilderi wyımdastıratın oqu seminarlarına täjiribeli därisker ğalımdar men is basındağı şarualar tartılıp, olar şağın biznesin endi bastağan äriptesterine kiriske keneludiñ qır-sırımen bölisedi. Jaqın arada Aqmola oblısındağı Şortandı audanında ötken arnayı oqıtu seminarına qatısıp qayttım, bayqağanım, fermerler seminarlardıñ qajettiligin oñ bağalap, dän rizalıq tanıtuda.

 -  Bağdarlamağa qarajat qaydan bölindi? 

 - Şarapattı jobağa «Atameken» WKP Töralqa törağası Timur Qwlıbaev eñ birinşi bolıp demeuşilik körsetip, tıñ bastama köterip, özge beldi biznesmenderge elge janaşırlıqtıñ ozıq önegesin bayqattı. «Almeks» kompaniyalar tobı bölgen jeke salımnan nöl payızben 1 milliard 200 million teñge şağın nesie wyımdarı arqılı tört oblısqa teñ bölinip, äkimdikter de osınday kölemdegi qarjı tağayındadı. «ERC» sauda üyi» JŞS qosqan 300 mln teñgeni de atap ötken abzal. «Atameken» qosqan 5 jılğa deyingi merzimdegi 6-7% üstemaqı filialdardağı qızmetkerlerdiñ jalaqısı siyaqtı şığındardı jabuğa qajet. Qazirgi kezde bwl sıyaqı mölşerlemesi kommerciyalıq qwrılımdardağıdan äldeqayda az. Tegin aqşa desek te qatelespespiz.

Jalpı nesielendiru qızu jürgizilip jatqan Qızılorda, Aqtöbe, Almatı oblıstarınan bölek, Qostanay, Mañğıstau, Jambıl oblıstarın tañdadıq. Joğarıda keltirgendey, maqsat – auıldıq jerlerdegi jäne şağın qalalardağı käsipkerlik qızmetti damıtu, öndiristi qosımşa ıntalandıru jolında tiimdi jüye qwru, käsibin endi bastağan biznesmenderge qol wşın sozu. Sonımen qatar, bank salası nazarınan tıs qalğan auıldıq eldi mekender jobaların demeu, naqtı jas käsip ielerin oqıtıp, nesieleu, biznestiñ ornıqtılığın arttıru mwratında qızmetterdi servistik qamtamasız etu közdelude. Nätijesinde salıqtıq tölemder artıp, jaña jwmıs orındarı aşıladı dep kütilude. Şağın käsipkerlik sanatına kiretin şarua qojalıqtarı ökilderi, jeke käsipkerler,  zañdı twlğalar, aymaqtağı Käsipkerlerge qızmet körsetu ortalığına nemese Käsipkerler palatasına jüginse boladı. Bwl mekemelerde jeñildikter, nesielik ötinimdi jıljımaytın yaki jıljımalı mülikpen, jer telimimen, avtokölikpen, auıl şaruaşılığı tehnikasımen, belgili bir qwral-jabdıqpen qamtamasız etu, kepildik, üşinşi jaqtıñ kepilgerlik etui sındı mañızdı jayttardı egjey-tegjeyli tüsindirip, qwjat jinauğa kömektesedi.

 - Arzan nesie qarajatı nelikten tek şağın bizneske beriledi?

 - «Atameken» qolğa alğan şağın nesieleu bağdarlaması, qaytalar bolsaq, äleumettik mazmwnğa ie. Şağın nesie  halıqtıñ qarjığa qoljetimdiligin qamtamasız etedi. «Nege şaruası mığım, aqşası mol iri käsiporındarmen jwmıs istey bermeysiñder, şağın biznestiñ äuresi köp, alıp jüru qiın, auır ğoy» dep sınağandar kezdesti. Biraq, mwnday röldi bireu alu kerek edi. Biz soğan bel budıq. Qazir nätijesi anıq añğarıluda. Älemde şağın nesieleu kedeyşilikpen kürestiñ tegeurindi tetigi retinde keñinen tarağan dünie. Eñ jarqın ülgisi 2006 jılı Nobel' sıylığın alğan Mwhammed YUnus aumağında Grameen Bank jüyesin qwrğan Bangladeş eli. AQŞ pen Europa qwrlığında da solay, şağın nesie qwralınıñ örisi keñ. 

 - Bügingi tañda nesieni igerude qay aymaqtar alğa şıqtı?

 - Küni bügin biznes ideyanı qarjılandıru turalı 285 ötiniş tüsti. Bwl jobalarğa 1 mlrd 560 mln teñge köleminde qarajat bölu qajet. Ärbir ötiniş boyınşa bizdiñ mamandarımız saraptama jasap, layıqtı jobalarğa qarajat bölu maqsatındağı jwmıstardı jüyeli atqarıp otır. 165 biznes joba boyınşa naqtı şeşim qabıldandı. 684 mln teñge bölinip, ösimdik şaruaşılığı,  mal şaruaşılığı, qızmet körsetu bağıtındağı jäne naubayhana aşu tärizdi jobalarğa şağın nesieleu bağdarlamasınıñ qarjısı bölinip qoydı.

Aytalıq, aqtöbelik bir azamattıñ ösimdik şaruaşılığı bağıtındağı jobasın jüzege asıruda jas köşetter, tamşılatıp suaru jüyesin ornatu üşin 25 mln teñge şağın nesie berildi. Qızılorda oblısında 20 mln teñgege asıl twqımdı sütti eşki malın ösiru, bal öndirisi, etten jasalatın jartılay fabrikattar öndirisin jolğa qoyu üşin nesie bölindi. Osınday mısaldar öte köp.

Elbasınıñ auıl şaruaşılığındağı biznesti damıtudağı kedergilerdi joyu tapsırmasına say, «Atameken» WKP belsendi is-qimıl atqaruda.  Elimizde 2 mıñnan astam auıl şaruaşılığı kooperativi tirkelgen bolsa, 130-nıñ qızmetin WKP süyemeldep, jandandırıp otır. Osı twsta qarjığa qoljetimdilik, öndiristi jañğırtu, tehnikanı jañartu, jaña jwmıs orındarın qwru tarmaqtarında şağın nesie kömekke kelip, Ükimetpen de osı mäsele jöninde tıñğılıqtı jwmıs isteudemiz. Toqsan auız sözdiñ tobıqtay tüyini, şağın nesieleu bağdarlaması – şağın da bolsa käsiptiñ bastauı bolarına senemiz.

 - Äñgimeñizge rahmet! Auıl tirligin körkeytudegi eñbekteriñiz önimdi bolsın!

Aldabergen KEMPİRBAEV

Abai.kz

 

 

0 pikir