Jeksenbi, 29 Naurız 2020
Tuğan jerge tuıñ tik! 1606 0 pikir 9 Qırküyek, 2017 sağat 12:04

Wlttıñ ruhani jañğıruı häm Kökkesene

Jañaqorğan audanına jetpey ülken joldıñ boyınan Tömenarıq auılına qaray bwrılatın jer bar. Sol twsta Qojamberdi eldi mekeni kezigedi. Osı mañda «Kökkesene» dep atap ketken ortağasırlıq arhitekturalıq eskertkişti kezdestiresiz. Elimizdegi osınday arhitekturalıq eskertkişterdi tereñirek zerttesek, QR Prezidenttiñ Ruhani jañğıru turalı aytqan oyların jüzege asıruğa mümkindik tuar edi. Memleket basşısı Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: Ruhani jañğıru» attı bağdarlamalıq qwjatınıñ tüyini de osı "Tuğan jer" bağdarlamasımen tüyindelip twr.
Qolda bar mälimetterge süyensek, Kökkesene – orta ğasırlardan saqtalğan arhitekturalıq eskertkişke jatadı. Ol Tömenarıq temirjol torabınan soltüstikke qaray – 5, Sığanaqtan oñtüstikke qaray 8 şaqırımdıq  qaşıqtıqta ornalasqan.
Birde jol tüsip, Qojamberdi auılına bardıq. Jergilikti twrğındar Kökkeseneni Alpamıs batırdıñ jwbayı Gülbarşınnıñ qabirine ornatılğan dep sanaydı eken. Mına mälimetti estigende tañğaldıq. Bwrın qalay bayqamağanbız? İşimnen «Qwday-au, Tömenarıq degen mınau twrğan jer ğoy. Jañaqorğanğa qarağanda Şielige jaqın siyaqtı körinedi. Onıñ üstine Qojamberdi joldıñ üstinde emes pe?» – dep kelem.
Enciklopediyalıq mälimetterde onıñ saljwqtar zamanınıñ säulet öneri ülgisimen biik mwnaralı etip salınğanı aytıladı. Kesene küydirilgen qıştan twrğızılğan. Kümbezdiñ arkasın jebeniñ üşkir basına wqsatıp, eki iığın örnekti bağanalarmen kömkergen. Qabırğaların Alaşa han kümbezi sekildi qıştan kilem örnegi ülgisine wqsatıp qalağan. Bir jağınan qarağanda ol Qarahan mazarına wqsas. Oğan jaqın mañda Barşın swludıñ äkimşilik qwrğan astanası Barşınkenttiñ qirağan ornı bar. Mine, qızıq! Mınau degen tamaşa emes pe?! Qazaq dalasında äli de bolsa sırı aşılmağan jerler köp. Bwl eskertkişke qatıstı J.Basığarin, E.Qasımov, I.Kastan'e, V.Bartol'd eñbekterinde tarihi mälimetter saqtalğan. Akademik Älkey Marğwlan: «Oğız eliniñ ataqtı bir qalası – Barşınkent. Barşınkenttiñ tağı bir qızıq tarihı ol qalanı oğız elin basqarğan jeti danışpan qızdıñ biri – Barşın swluğa arnap salınğandığı. Qazaqtar ol qalanı bergi kezge deyin «Qız qala» dep keldi» – deydi.
Qojamberdi şağın auıl bolğanımen, tamırın tereñnen alıp jatır eken. Iä, bizdiñ tuğan jerimiz – Sır topırağında äli qanşa aşılmağan jwmbaq bar eken deseñizşi?! Mıñ arheolog qazsa da, tübine jete almaytın şığar. Osı auıldıñ abız aqsaqalı atanğan Esbolat kökemiz bizdi qızıqtırğan kesene jaylı keñinen äñgimelep berdi.
– Kökkesene – bizdiñ auıldıñ jüregi. Bwl jerde ataqtı Alpamıs batırdıñ äyeli Gülbarşın swlu jatır. Bizge deyingi ülkender osılay deytin. Biz de balalarımızğa solay aytıp jürmiz. Al, auıl atqa qwyısqansız mingen Qojamberdi batırdıñ esimimen ataladı, – dedi ol ağınan jarılıp.
Biz bolsaq alğan mälimetimizdi qanağat twtıp, «Batıs Europa – Batıs Qıtay» avtobanına qaray bet tüzedik.
Aziz Batırbekov
Abai.kz
0 pikir