Beysenbi, 27 Aqpan 2020
Anıq 2085 0 pikir 15 Qırküyek, 2017 sağat 14:02

QHA: Latınğa köşu- bizdiñ ortaq mindetimiz!

Qazaqstan halqı Assambleyası 15 qırküyekte Memlekettik tildiñ latın grafikasındağı älipbiiniñ birıñğay standartın engizudi jalpıhalıqtıq qoldaudıñ birıñğay respublikalıq künin ötkizdi.

Bükil el boyınşa   Dostıq üyleriniñ bazasında Assambleya keñesteriniñ jäne ğılımi-saraptamalıq toptardıñ otırıstarı,  konferenciyalar, döñgelek üstelder,  QHA qoğamdıq kelisim keñesteri men analar keñesteriniñ otırıstarı, sarapşılarmen kezdesuler jäe t.b. formattarda is-şaralar  ötkizildi.

Astanada Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ Ğılımi-saraptamalıq keñesiniñ keñeytilgen otırısı bolıp ötti.

Otırısqa QHA Törağasınıñ orınbasarları – Darhan Mıñbay, Sergey Vişnyak, Abilfas Hamedov, QR Parlamenti Mäjilisiniñ Assambleyadan saylanğan deputattarı, QHA Keñesiniñ, QHA Ğılımi-saraptamalıq keñesiniñ müşeleri, ğılımi-saraptamalıq toptardıñ,  Assambleya kafedraları men qwrılımdarııñ basşıları men ğılımi jäne şığarmaşılıq ziyalı qauımnıñ,  memlekettik organdardıñ, joğarı oqu orındarınıñ ökilderi qatıstı.

Öz sözinde QHA Törağasınıñ orınbasarı – Hatşılıq meñgeruşisi Darhan Mıñbay, bizdi qazaq tiliniñ latın älipbiine qarqındı, biraq jüyeli köşui kütip twrğanın, Qazaqstan halqı Assambleyası bwl jwmısqa tikeley atsalısatının atap körsetti.

Bwl birqatar män-jaylarmen baylanıstı.

Birinşiden. Qazaq tiliniñ latın älipbiine köşui Qazaqstandı ruhani jañğırtu bağdarlamasınıñ  özegi  bolıp tabıladı.

Ol elde üştildilikti qalıptastırudı, jas wrpaqtıñ üş tildi birdey üyreuin jeñildetedi.

EKSPO täjiribesi Qazaqstanmen tanısu şeteldik qonaqtardıñ qazaq tiline, mädenietine, dästürlerine degen zañdı qızığuşılığın tudırğanın körsetti.

Latın grafikasındağı memlekettik til şet elderdegi latın älipbiin qoldanatın milliondağan azamattardıñ tilge degen  qızığuşılığın qanağattandıradı. YAğni, qazaq tili üyrenu üşin qoljetimdirek, al el halıqaralıq biznes pen turizmdi damıtu twrğısınan - tartımdıraq bola tüsedi.

Şetelde twratın otandastarımız üşin ana tili men jazudı damıtudıñ, tarihi otanımen jaqındasudıñ jaña mümkindikteri payda boladı.  Al biz Qazaqstanğa  investiciyalar me tehnologiyalardı    transfertteu üşin qosımşa közderine ie bolamız.

Ekinşiden. Latın älipbiindegi memlekettik til qazaqstandıq lingvistikalıq keñistiktiñ halıqaralıq kommunikaciyalar men älemdik ekonomikağa qosıluınıñ jaña arnasına aynaladı.

Latın älipbiiniñ arqasında biz halıqaralıq ğılımi- tehnikalıq leksikanı bizdiñ wlttıq sözdigimizge barışa oñtaylı türde beyimdey alamız.

Osı twrğıdan alğada latın grafikası  cifrlıq tehnologiyalardı engizudi jäne bizdiñ bastı mindetimiz – älemdik köşbasşılardıñ 30-dığına kirudi jeñildetedi.

Latın  grafikasın qabıldau  – bwl eldiñ bäsekege qabilettiligin arttıruğa arnalğan taza pragmatizm.

Üşişiden. Latın älipbiine köşu, wlttıq älipbige qosımşa latın grafikasın qoldanu älemdik ürdiske aynalğan.

Adamdar ekonomikalıq, äleumettik jäne ğılımi-tehnikalıq  progreste barışa köp jetistikterge qol jetkizgen elderdiñ tilderi bilip, üyreuge wmtıladı.

Qazaqstan üşin Ekonomikalıq ıntımaqtastıq jäne damu wyımınıñ basım köpşiligi latın älipbiin paydalanatın 35 eli bağdarlanatın elder bolıp otır.

Japoniya me Qıtayda, ieroglif jazumen qatar japon jäne qıtay tilderiniñ latın grafikasına negizdelgen älipbilik transkripciyalar bar.

Älipbilerdi, kez kelgen aqparattı latındandıru  – büginde  ob'ektivti älemdik  trend.

Törtinşiden. Bwl qadamnan keyin ärtürli salalarda, sonıñ işinde bilim berude innovaciyalar, jaña tehnologiyalar payda boluına   mul'tiplikativtik äser etetin boladı.

Latın grafikası medicinada qoldanıladı, jol belgileri, avtomobil'diñ memlekettik nömirleri  latınşa beynelengen, ol  pasporttarda, wyalı telefondarda, körneki aqparatta paydalanıladı.

Memlekettik tildiñ latın grafikasındağı älipbiiniñ birıñğay standartın engizu bwl procesti retke keltiredi, jüyeli etedi, jahandıq kommunikaciya qwraldarı neğwrlım ıñğaylı jäne qoljetimdi  boladı.

Söziniñ qorıtındısında D.Mıñbay Memlekettik tildiñ latın grafikasındağı älipbiiniñ birıñğay standartın bükilhalıqtıq talqılaudıñ mañızdılığın atap körsetti.

Biz bärimiz de özimizdiñ täuelsiz tañdauımızdıñ tek bizdiñ jalpıwlttıq müddelerimizben – bäsekege qabilettilik pen pragmatizm, sana aşıqtığı men wlttıq kodtı saqtau müddelerimen baylanıstı ekenin anıq tüsinemiz.

Qazaq tilin latinskoy grafikasına köşiru bwl – tereñ ob'ektivti qajettilikten tuındağan uaqıt talabı.

Bwl tek qazaq tiline qatıstı. Prezident aytqanday, kirill äripteri öz rölin atqara beredi. Sondıqtan, kirill älipbiin paydalanıp, orıs tilinde söyleytinder alañdamaularına boladı.

Qazaq tili memlekettik til bolıp tabıladı, yağni onıñ bolaşağı üşin eldiñ barlıq azamattarı müddeli bolmaq.

Sondıqtan da  latın älipbiine köşu – bizdiñ ortaq mindetimiz!

Sonday-aq otırısta QHA Törağasınıñ orınbasarı S.Vişnyak, Majilisa QR  Parlamenti Mäjilisiniñ deputatı N.Jwmadildaeva,   QR Mädeniet jäne sport ministrligi Tilderdi damıtu jäne qoğamdıq-sayasi jwmıs komitetiniñ törağası Q.Asılov, QR Bilim jäne ğılım ministrligi Ğılım komiteti A.Baytwrsınov atındağı til bilimi institutınıñ direktorı E.Qajıbek, etnomädeni birlestikterdiñ basşıları jäne basqalar bayandama jasap, söz söyledi.

Otırıs qorıtındısı boyınşa Qazaqstan halqına ündeu qabıldanıp, onda Qazaqstan halqı Assambleyası  tarihi qadam – memlekettik tildiñ latın grafikasına köşuin iske asıru üşin bar küş-jigerin jwmsau jöninde tastüyin şeşimge bekigenin bildirdi.

Ündeude latın grafikasın engizu Qazaqstannıñ älemdik ekonomika men kommunikaciyalarğa, ğılım men mädenietke integraciyalanuı üşin, ekonomikalıq damu jäne ıntımaqtastıq wyımına kiru üşin, qoğam ömiriniñ barlıq salaların cifrlandıru principinde üşinşi jañğırtu jürgizu üşin  wzaq merzimdi äser bere alatını atap körsetildi.

«Biz elimizdiñ barlıq azamattarın memlekettik tildiñ jaña älipbiin talqılau jäne qabıldau boyınşa jwmıstı qoldauğa, quattı da örkendegen Qazaqstandı qwruımız üşin Memleket basşısınıñ osı bastamasın tiimdi iske asırudı qamtamasız etuge şaqıramız!» delingen Ündeude.

Erğali Berikwlı

Abai.kz

0 pikir