Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Ruhani jañğıru 3941 0 pikir 2 Jeltoqsan, 2017 sağat 13:43

Ruhani jañğıru häm Qazaq­standağı 100 jaña esim

Memleket basşısınıñ «Bo­la­şaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında erlerdiñ esimin el jadında saqtauğa ıqpa­lın tigizetin bir mäsele aytıl­ğan-dı. N.Nazarbaev: «Wlt maq­tanışı bizdiñ bwrınğı ötken ba­tır babalarımız, danagöy bile­rimiz ben jıraularımız ğa­na bolmauğa tiis. Men bügingi zaman­das­tarımızdıñ jetistik­teriniñ ta­rihına da nazar audarudı wsı­namın. Bwl ideyanı «Qazaq­standağı 100 jaña esim» jobası arqılı iske asırğan jön. «Qazaqstandağı 100 jaña esim» jobası – Täuelsizdik jıldarında tabısqa jetken, elimizdiñ är öñirinde twratın türli jastağı, san-aluan etnos ökilderiniñ tarihı» degen bolatın. Prezident pärmenimen qolğa alınğan tıñ joba märesine jetti.

Täuelsiz Qazaqsannıñ jılnaması jazılıp jatqanına şirek ğasırdan astam uaqıt ötti. Bardı bağalay bilu, elge eren eñbegimen häm erligimen tanılğan twlğalardı äspetteu, olardıñ esimderin halıq sanasına siñiru azattıqtıñ aq qwsınday bolıp basımızğa qonğan baqtı wstap twrudıñ bir körinisi bolsa kerek.

Prezident küni merekesine oray Elbası N.Nazarbaev jalpıhalıqtıq dauıs beru arqılı anıqtalğan «Qazaqstannıñ 100 jaña esimi» jobasınıñ jeñimpazdarımen jüzdesti.

Birneşe ayğa sozılğan irikteu men jalpıhalıqtıq dauıs beru qorıtındısı boyınşa «jüzden jüyrik, mıñnan twlpar» atanıp, halıqtıñ süyispenşiligine jäne Elbasımen kezdesu märtebesine ie bolğan jandardıñ arasında mädeniet, ruhaniyat, ğılım, sport salalarında jarqıray köringen adamdar, erligimen eldiñ alğısına bölengen äskeriler men basqa da sala ökilderi, mwqtaj jandarğa kömek qolın sozudan ayanbağan mecenattar, talay qiındıqtardı eñsergen türli tağdır ieleri boldı.

Ataulı küni olarmen jüz­desken Memleket basşısı:

– Qadirli dostar! Bügingi kez­desuge kelgenderiñiz üşin, qa­tısıp otırğandarıñız üşin men öte quanıştımın! Men üşin eki tuğan kün bar. Birinşisi, öz­deriñiz biletindey, öz tuğan künim – 6 şilde. Ekinşi tuğan künim – 1 jeltoqsan. Bwl – Qazaq eli bükil halıq bolıp twñğış ret Qa­zaq­stan halqı Prezidentin say­lağan kez. Sol sınğa tüsip, twñğış ret 90 payızdan astam dauısqa ie boldım. Sodan beri 26 jıl ötti. Sol kezeñ men qazirgi kezeñ eki bölek däuir. 26 jılda köp dünie özgerdi. 26 jıl bwrın ömirge kelgen bala qazir 26 jas­ta ğana. Bwl eñbekke aralasatın eñ jaqsı kezeñ. Büginde älem alğa qarıştap baradı. Qazir elder men elderdiñ, halıqtar men halıqtardıñ, adamdardıñ arasında bäsekelestik ornağan däuir. Sol üşin ünemi ağısqa qarsı jüzgendey alğa wmtılu kerek. Toqtap qalsañ, tolqın artqa süyrep äketedi. Basqa damığan eldermen bir qatarda bolğımız kelse, biz sanamızdı da jañğırtuımız kerek. Qazir elimizde jastardıñ damuına bar­lıq jağday jasalğan. Tıñ ideyalardı jüzege asırıp, tanıluına tolıq mümkindik bar. Tek osı sätti wtımdı paydalanu qajet. Öytkeni jalındap twrğan jas buınnıñ uaqıt köşinen qalıp qoymauı öte mañızdı. Sana jañğırmasa, adam eşqanday jetistikke jetpeydi, – dedi.

Prezident öz sözinde latın qarpine köşiru jobasına da toqtalıp, bwl üderistiñ bastı maqsatın atap ötti.

– Büginde ğılım men mä­de­nietke qatıstı aqparattıñ 70 payızdan astamı ağılşın tilinde taraladı. Biz üş tilde bilim beruge köşetinimizdi jariyaladıq. 2020 jılğa qaray mektep bitiruşiler ağılşın tilin bilip şığadı. YAğni ol balalar latın älipbiin biledi degen söz. Jastarımız qazirdiñ özinde ağılşın tilin jaqsı meñgerip aldı. Zamanğa say bolu, bolaşaqtıñ köşine ilesu bizdiñ qoğam üşin kerek. Latın qarpine köşu damıp kele jatqan ortaq aqparat älemine enuimizge mümkindik beredi, – dedi Elbası.

Sonımen qatar Qazaqstan Pre­zidenti «Jaña gumanitarlıq bilim» jäne «Tuğan jer» joba­larınıñ iske asırılu barısı turalı aytıp ötti.

– Eger biz qazaq tiliniñ damuı turalı aytar bolsaq, wlttıñ tilin jañğırtqımız kelse, älem­niñ üzdik bilimin ana tilimizde aluı­mız kerek. Ekonomikağa qatıs­tı irgeli eñbekterdi, älem­niñ wlı filosoftarınıñ, oy­şıl­darınıñ kitaptarın qazaq tilinde oquımız kerek. Klassik jazuşılardıñ şığarmaların qazaq tilinde oqi aluğa mümkindik jasaluğa tiis. Gumanitarlıq jañ­ğıruğa osı kitaptardı auda­ru­dıñ da ıqpalı zor boladı. «Jaña gumanitarlıq bilim» jo­­bası ayasında üzdik 100 oqu­lıq­tı qazaq tiline audaru mäselesi qa­rastırılğan. «Tuğan jer» jobası boyınşa mınanı aytuğa boladı. Patriotizm, Otandı süyu tuğan otbası men tuıp-ösken öñiriñnen bastaladı. Biz kişi otanımız arqılı bükil Qazaqstandı süyemiz. Qazir elimizdiñ mecenattarı tuğan jerine barıp, ba­labaqşa, mektepter men auruhanalar salıp jatır. Jalpı alğanda, osı bağıtta 720-dan astam joba iske astı, – dedi Elbası.

Memleket basşısı «Qazaq­stan­nıñ kieli jerleriniñ geogra­fiyası» jobasınıñ halqı­mız üşin mäni zor ekenin aytıp, «Ja­handağı zamanaui qazaq­stan­dıq mädeniet» bağdarlamasınıñ mindetterin atap ötti.

– Biz älemdegi kieli jerler men olardıñ tarihı turalı jaq­sı bilemiz. Al Qazaqstanda onday jerler joq pa? Qazirgi kezde osınday kieli 100 orındı anıq­tau jöninde mindet qoyıldı. Olar turistik orınğa aynalatın bo­ladı. Bizdiñ mädenietimiz bükil älemge tanıluğa tiis. Al «Ja­han­dağı zamanaui qazaqstandıq mädeniet» jobası bizdiñ mädeni baylığımızdı dünie jüzine tanıtuı kerek, – dedi ol.

Elbası «Qazaqstandağı 100 jaña esim» jobasın iske ası­ru­dıñ mañızdılığına nazar audarıp, kezdesuge qatısuşılarğa qo­ğam tarapınan artılğan jauap­ker­şiliktiñ mol ekenin eskertti.

– Sizder bayqaudıñ irikteu turınan öttiñizder. Dauıs beru in­ternet arqılı jürgizildi. Siz­der – biregey twlğasızdar. Täuel­sizdigimiz sizderge talant­tarı­ñız­dı şıñdap, bola­şaq­qa jol saluğa mümkindik berdi. Siz­­der ös­keleñ wrpaqqa ülgi bo­la­sız­dar, – dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Jalpı, esimi el jadında boluğa layıq dep wsınılğan adam­dar­dıñ sanı 2 mıñnan asıp tüsken-di. Arnayı jwmıs tobı olar­dıñ işinen 300 adamdı iriktep aldı. Sol 300-diñ işindegi üzdik­terin el halqı onlayn da­uıs beru arqılı tañdadı.

Üzdik şıq­qan jüzdiktiñ qatarında jas kom­po­zitor, pianist, halıq­aralıq konkurstardıñ laureatı Rahat-Bi Äbdisağin de bar. Jası 18-den endi asqan bozbala Bah, Gaydn, Mocarttan bas­tap qazirgi klassikterge deyingi älem­dik klassika jauharları jinaq­talğan Düniejüzilik qor qor­jınına tuındıları engen jal­ğız qazaqstandıq kompo­zitor. Europanıñ, Aziya men Ame­ri­kanıñ tanımal än­şi­leri, kame­ralıq ansambl'deri men sim­fo­niyalıq orkestrleri Ra­hat-Bi­diñ şığarmaların orın­daydı. Elbasımen kezdesu kezinde Rahat-Bi Äbdisağin öziniñ 13 jasında jazğan tuındısın pianinomen orındap berdi.

Memleket basşısı: – Men keşkilik Mocarttı tıñ­dağandı wnatamın. Endi seni de tıñdaytın bolamın. Şığar­maşılıq tabıs tileymin, qazaq­tıñ atın älemge tanıta ber! – dep batasın berdi.

Qazaqstandı şet memleketterge tanıtıp jürgen jandardıñ biri Ernwr Rısmağambetov. Fizik ğalım 11-sınıpta oqıp jürip Kembridj universitetinen oquğa şaqırtu alğan. Kaliforniya tehnologiya institutın, Lon­don Kolledj universitetin bitir­gen, N'yu-Yorkte «JP Morgan Chase» investiciyalıq bankinde tağı­lım­damadan ötken. NASA-da jwmıs istep, ğarışqa SpaceX wşu apparatın jiberuge atsa­lısqan qazaq balası qazir jas ğa­lımdardı dayındaumen şwğıl­danıp jür. Ernwrdıñ şäkirtteri 5 jıl işinde halıqaralıq bilim sayıstarında 6 altın, 15 kümis, 3 qola medal' jeñip alğanın es­ker­sek, jwmısı jemisti deuge boladı.

– Men qoğamğa bwdan da zor üles qosqım keledi. 2009 jıldan bastap mektep oquşıların fizika päni boyınşa düniejüzilik olimpiadalarğa dayınday basta­dım. Meksikağa barıp 2 al­tın medal', Taylandtan 3 altın medal' aldıq. Bizdiñ elimiz älemniñ eñ üzdik 10 memleketiniñ qatarınan körindi. «Qazaqstannıñ 100 jaña esimi» jobasında jolım bolıp, Elbası N.Nazarbaevpen kezdesu märtebesin ielengenim üşin quanıştımın,– dedi Ernwr Rısmağambetov.

Tağdırdıñ soqqısına moyı­may, boyına bitken darının wştap jürgen dara twlğalardıñ biri – Saida Qalıqova. 9 jasında köru qabiletinen ayırılsa da, ömir men önerge degen qwlşınısı alğa jetelegen Saida büginde Astana qalası memlekettik akademiyalıq filarmoniyasınıñ solisi, birqatar muzıkalıq şığarmalardıñ avtorı. Bwğan deyin halıqaralıq bayqaularda laureat atanğan. Osı keşte sahnağa köterilgen Saida Elbası men qatısuşılarğa arnap öziniñ şığarmasın orındap berdi. Qaysar qızğa tänti bolıp, önerine qol soqqan Elbası: – Rahmet, Saida. Osı jo­lıñ­­nan aynıma. Sen qanşa adam­­darğa, jastarğa ülgi-önege bola­sıñ, adamnıñ mümkindigi şeksiz eke­nin körsetesiñ. Baqıttı bol. Wzaq ğwmır tileymin. Äli talay şı­ğar­malardı düniege äkelip, bizdi quan­tatınıña senimdimin! – dedi.

«Amazon», «Gugl», «Mayk­rasoft» sındı alıp kompaniyalarda jwmıs isteytin jas­tar da osı keşke qatısu mümkin­digin aldı. Birneşe startap jo­ba­lar­dıñ avtorı, jas önertapqış San­jar Mırzağalım elimizdi bä­sekege qabiletti elderdiñ sana­tına qosuğa sübeli üles qosıp jür­gen azamat desek artıq aytpaymız. Büginde jası 23-ten endi asqan bozbala Elbasınıñ aldında söylegen sözinde:

– Men bizdiñ tarihımızdı, jo­lı­mızdı äygili Stiv Djo­b­s­tıñ tarihına wqsatamın. Stiv Djobs öziniñ startap ideyasın jüzege asırudı garajda bastasa, biz özimizdikin universitettiñ  jertölesinde bastadıq. Osıdan üş jıl bwrın «Ekosoki» dep atalatın elektr quatın ünem­deytin intellektualdı jüyeni oylap taptıq. Jalpı Qazaq­standa elektr quatın dwrıs qol­danatın bolsaq, onda 5 mlrd kilovatt sağatqa juıq ünemdeuge mümkindik alar edik. Al bwl 70 mlrd teñge twtınuşınıñ qaltasında qaladı degen söz. Sonımen qatar ol ekologiyağa da jaqsı äserin tigizedi, – dedi.

Ğalım, Nazarbaev Univer­si­tetiniñ oqıtuşısı, biologiya magistri, Halıqaralıq qater­li isikke qarsı küres wyımı grantı­nıñ iegeri Zarina Sauıtbaeva rak jasuşalarınıñ damuın, qa­ter­li isiktiñ diagnostikasın, oğan qarsı küres joldarın tereñ zert­tep jürgen jandardıñ biri. Man­çester universitetin bitirip, Bazel', Boston qalalarındağı me­di­ci­na mektepterinde tağılım­da­madan ötken ol büginde student­terdi bäsekege qabiletti maman, öz salasınıñ bilgiri retinde qa­lıp­tastıruğa eñbegin siñirude. Zarina Sauıtbaeva onkologiya salasındağı jetistikteri turalı:

– Oqu barısında bizdiñ zertteu tobımız qaterli isiktiñ payda boluına äkelip soqtıratın aquız türin anıqtadı. Diplomdı osı taqırıp töñireginde qorğadım. Kezekti demalıs kezinde Qosta­nay­dağı onkologiyalıq dispanserde täjiribe jinaqtadım. Ol oñay bolğan joq, talay wy­qısız tünderdi ötkizdik, keybir täji­ribemizdiñ nätijesi sätsiz boldı. Biraq soğan qaramastan alğan bağıtımızdan aynığan joqpız. Sebebi däl qazir orındalmağan närse erteñ jüzege asuı mümkin ekenin biz tüsindik, – deydi ol.

Jas ğalımnıñ äñgimesin tıñ­dağan Memleket basşısı:

– Qazir onkologiyalıq aurular mäselesin älem ğalımdarı şeşuge tırısıp jatır. Men medicina salasın ünemi baqılap otıramın. Oğan köp qarjı bölinip, ğa­lım­darımız osı jwmıspen şwğıl­danuda. Mamandar 2040 jılğa deyin qaterli isikti emdep jazatın däri oylap tabuğa uäde etti, al Qa­zaqstanda onı bar­lı­ğı­nan bwrın şeşu mümkindigi tuıp otır. Qazir meniñ tapsırmam­men arnayı onkologiyalıq ortalıq qw­rı­luda. Meniñşe, sen osı orta­lıq­tıñ basşısı boluğa layıq­sıñ, – dep jigerlendire söyledi.

Wlı ister wmıtılmauğa tiis. Halıqtıñ ıstıq ıqılasına, tañdauına ie bolğan 100 esim eldiñ esinde qaluğa äbden layıq ekeni anıq. Elbası jobanıñ birneşe qatısuşısınıñ jetken jetistigimen tanısıp, qazaq­stan­dıqtardıñ twlğalıq twrğıdan da­muına ıqpal etetinin atap kör­setti. Olarğa jılı lebizin bil­di­rip, barşasına jar­qın bolaşaq tiledi.

Alqalı basqosu soñında Nwrswltan Nazarbaev:

– Sizder bügingi täuelsiz Qazaq­stannıñ kelbetisizder. Elimiz­di jarqın bolaşaqqa bastay­tın jastardıñ aldıñğı şebinde siz­der twrsızdar! Bügingi kezdesu­ge qatısqanım üşin men öte qua­nış­tımın. Sizderdiñ ärqaysı­sıñız turalı fil'm tüsirip, kitap jazuğa boladı. Adamdar odan şabıt aladı. Barşañızdı şın jürekten qwttıqtaymın. Jastarımız maqsat-mwratqa jetu üşin ünemi alğa wmtıluğa tiis, – dep sözin tüyindedi.

İliyas Aqbay

Abai.kz

0 pikir