Särsenbi, 23 Qazan 2019
Bizdiñ şeneunik 2773 15 pikir 24 Qazan, 2018 sağat 10:35

Äkim Arhimedimiz kancler Merkel'den wlıq pa?

Elbasımız qaşanda lauazımdı şeneunikterdi ısırapşıldıqqa jol bermey, elden erekşelinip, qımbat dünie-mülik pen kölikke tım qwmar bolmauğa, byudjettiñ qarjatın yağni halıqtıñ aqşasın ünemdi jwmsauğa şaqırudan jalıqqan emes. Öytkeni bwlayşa Abay häkim aytqanday    «öziñde barmen közge wrudan» olardıñ bedeliniñ köterilmeytinin, qayta kerisinşe azğantay abıroyınan ayırılıp qalatının aytıp jatudıñ özi artıq şığar. Prezidentimizdiñ osı amanatı qanşalıqtı orındalıp jür?

Jergilikti bilik basındağılar ünemşildik pen qarapayımdılıqtıñ ülgisin körsetip jür me? Ökinişke qaray, mwnday saualdarğa jauap tabu qiınıraq bolıp twr. Qayta kerisinşe, bizdiñ şeneunikter özderin halıqtan joğarı qoyıp, byudjet qarjısın öz baylığına sanap, oyına kelgendirin istep jür desek, şındıqtan onşa alıs kete qoymaspız.

Mısaldı alıstan izdep äure bolmay bizdiñ oblıstıñ äkimi Arhimed Mwqanbetovtıñ qanşalıqtı qarapayımdılıq pen ünemşildiktiñ «jarqın belgisin» körsetip jürgenine köz jiberip bayqalıq. Ol qazirgi  tañda oblıs ortalığınan 10 şaqırım jıraqta ornalasqan 21 gektar wlan-qayır jerdi alıp jatqan, bas-ayağı 13 nısannan twratın arnayı rezidenciyanı meken etip jatır. Bwl jerde jan rahatına batatın dünieniñ bäri bar. Jwmıstan şarşap kelseñ monşası, boy sergitkiñ kelse, tennistik kort dayın. Qısqası, mwnı jay adamğa bwyıra bermeytin jwmaq dese de bolğanday. Sonan da şığar bwl mekenjaydı äkimdiktegiler asa qwpiya jağdayda wstaydı. Suretke tüsiruge de rwqsat joq. Halıqqa körsetuge de bolmaydı. Al salıq töleuşilerdiñ aqşasına salınğan bwl rezidenciyanı sol jwrttıñ özinen jasırudı qanday zañğa sıydırarımızdı bilmey otırmız.

Joğarıdan dron tarqılı tüsirgen surettegi bwl rezidenciyasınıñ körki osınday

Basın aşıp alatın bir jay bar. Biz Arhimed nege mwnday at şaptırım meken jaydı ielenip jatır dep kinälağalı otırğan joqpız. Onı zañdı bwzdı dep jazğırmaymız da. Öytkeni mwnday dünielerdi retteytin zañ da, ereje de, qaulı da joq. Demek, mwnday jerde twrsa da, twrmasa da öz erki. Bizdiñ  aytayın degenimiz bwl mäseleniñ moral'dıq jağı ğana. Qanday da bilik basındağılar özderine erekşe jağday jasamay, halıqtan irgesin aulaq salmay, adamgerşilikten atap ketpey, qarapayımdılıq pen sıpayılıqtıñ, ünemşildiktiñ ülgisin körsetse deymiz. Öytkeni qanday da memlekettik qızmetşini qarapayım halıq tek iskerligi ğana emes, älgindey qasietteri üşin qadirlese kerek. Bwl jerde asıra silteu, jwrtşılıqtıñ pikirimen müldem sanaspau, eldiñ aqşasın tausılmaytın mol dünie sanap, esepsiz jwmsau, tek sol äkimniñ ğana emes, bükil memlekettiñ bedeline nwqsan keltiretini aydan anıq. Elbasımız äkimder men şeneunikterdi ünemi ünemşildik pen qarapayımdılıqqa şaqıra berui älgindey jağdaydıñ boy alıp ketetinin eskerse kerek. Tek, bir ökinişitisi, mwnı jergilikti jerdegi bilik basındağılar jüre tıñdaytını janğa batadı.

Bir ğana mısal. Aytalıq, bizdiñ äkim Arhimedtiñ rezidenciyasın wstap twru üşin byudjetten jıl sayın 50 million teñge bölinedi eken. Al eger mwnı şotqa salıp körsek, oğan ayına 4 millionnan artıq aqşa ketedi. Sonda deymiz-au, bir ğana otbası üşin bwl bizge tım qımbatqa tüspey me?  Onıñ ornına, mäselen, äkimniñ otbası özi jaqsı qorşalğan, mwqiyat küzetilgen, qalamızdıñ tınış ta jaqsı audanındağı eki qabat kottedjde twrsa, kimnen kem bolar edi?

Biz jalpı tek Arhimed qana osınday rezinciyada twradı deuden aulaqpız. Bizdiñ estuimizşe bwl jağday elimizdiñ barlıq 14 oblısınıñ äkimderiniñ bärine tän körinedi. Bwlardan Astana men Almatı qalalarınıñ äkimderi de qalısa qoymaytın şığar. Eger bwlarğa jılına bizdegidey 50 million teñge jwmsalıp twrsa, qorıtındısın özderiñiz şamalay beriñizder.

Mümkin biz äkimderdi jön-josıqsız, bosqa kinälap otırğan bolarmız. Şetelderdegi şeneunikter bwdan da soraqısın körsetip jatqan şığar? Bilik basında bolğasın, mümkin han sarayınday üylerde twrudıñ eş ayıbı joq bolar? Bayqap qarasaq, müldem olay emes eken. Mäselen, Germaniyanıñ kancleri Angela Merkel' Berlin qalasınıñ ortalığındağı bes qabat üydiñ törtinşi qabatındağı jay ğana päterde twradı. Terezesi aşıq. Mwnı kez-kelgen turist suretke tüsire aladı. Esiginiñ aldınan saldırlağan tramvay da ötip jatadı. Oğan qabaq şıtatın Merkel' joq. Öytkeni olar üşin halıqtıñ aqşasınıñ bir tiını da qımbat. Mwnı olar qalıptı jağday dep esepteydi.

Mwnı az deseñiz, Monğoliyanıñ prezidenti Haltmaagiyn Batulga özine tisili rezidenciyadan bas tartıp, jwmısına 400 metrdey jerdegi şağın ğana üydi qalap alğan. Jwmısına jayau baradı.

Braziliyanıñ bwrınğı prezidenti Alorada da däl osılay istegen. Bwl eldiñ keyingi prezidenti Mişel' Temer de älgindey dästürdi jalğastırıp, tiesili rezidenciyası «men üşin tım auqımdı» dep odan bas tartıp, öziniñ şağın ğana osobnyagine qayta oralğan.

Terezesi aşıq twrğan Merkel'diñ päteri.

Iä, ayta bersek, mwnday mısaldar jetip artıladı. Tek, bir ökinişitisi, bizdiñ bilik basındağılar bwdan ülgi alıp, memlkettik qızmetşiler üşin bastı qağida - qarapayımdılıqtıñ qatañ erejesin saqtauğa müldem asıqpaytının aytıp jaudıñ özi artıq.

Aytpaqşı, şeneunikterdiñ asıra silteuden aulaq boluı qajettigin jaqında ğana Qarağandı oblısına barğan Parlamenttiñ Senat törağası Qasım-Jomart Toqaev ta erekşe eskertip ötti.

- Mümkindigimizge qaramay jön-josıqsız, saltanattı ömir sürudiñ zamanı ötti, - dedi ol. - Sonday-aq asa qımbat kölik pen auqımdı kabinetterdi ielenu de ötken künderdiñ enşisine qaluğa tiisti. Qazirgi uaqıt osını talap etedi.

Bwl eskertu äkimderdiñ elden erekşe rezidenciyasına da qatıstı bolar degen oydamız.

Jaybergen Bolatov, Qostanay

Abai.kz

  

15 pikir