Jwma, 14 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101848. Jazılğandar — 78633. Qaytıs bolğandar — 1269
«Soqır» Femida 3322 15 pikir 11 Naurız, 2019 sağat 11:47

Qazaqşa bilmegen adamnıñ deputat boluğa haqı joq

Elbasımız Nazarbaev partiyalastarına «Nwr Otan» partiyasınıñ XVIII s'ezinde «Biz qol qusırıp qarap otırmay, jwmıs isteuimiz kerek. Är oblısta, är qalada, är audanda filialdar bar. Sizder partiya müşesi ekenderiñizdi aytıp, qol qusırıp otıratın bolsañızdar, biz jaqsı partiya bola almaymız. Alda parlamenttik saylau, prezident saylauı kele jatır. Osıdan ötu üşin biz halıqtıñ senimin aqtauımız qajet», - dedi.

80 payız mwsılman dildi, qazaq tildi halıqtıñ senimin aqtau üşin «Nwr Otan» partiyasınıñ osı jolı bwrınğıday küşke salmay, memlekettik til saltanat qwrğan ädil saylau ötkizui kerek.

Iä, saylau kele jatır. Biraq osı jolğa saylau qazaq tildi bolıp öte me, ötpey me, bär gäp osında jatır. Wlttıñ bar ümiti resmi bilik tirkeluine rwqsat bergen «Aq jol» men «Auıl» partiyalarınıñ respublika tarihında birinşi ret qazaq tildi saylau ötkizuge mwrındıq boluında. Osı uaqıtqa deyin qazaq tilin bilmese de, el atınan söyleuşi deputattardan äbden zätte bolğanımız jasırın emes. Endi elimizdiñ «Saylau turalı» Zañına özgerister engizip, memlekettik tildi meñgermegen azamattar «audandıq, qalalıq, oblıstıq jäne respublikalıq» mäslihatqa deputat bolıp saylana almaydı degen tarmaq qosıluı qajet. Öytpesek, türli deñgeydegi mäslihat pen parlamentimizdiñ orısşa sayrağanı eş tıyılmaydı.

Qwttıqtaymındı – «qıtıqtaymın», ösiredini – «osıradı» deytinder ayağın bayqap basatın boladı. Deputat bolamın deytin azamat sol eldiñ tilin bilmey, «tildik orta» joq degen sıltaudı alğa tartpay, dästürin qwrmettemey törge ozbauğa tiis. Olar başqwrtstandıq qazaq tildi «Sarı kız» yutub kanalın (https://youtu.be/RoyNTbhpVnE) jürgizuşi bloger Ufa memlekettik aviaciyalıq universitetiniñ studenti  Veronika Sandakovadan nemese Armyan memlekettik universitetiniñ  aspirant qızı Şuşan Haçatryandardan ülgi alsa degimiz keledi.

Basqa elde twrıp, qazaq tilin jete meñgergender sanı jetip artıladı. Al, elimizde twrıp, qazaqşa birauız bilmey, deputat bolam degenderge jol jabılatın uaqıt jetti. Äri saylau şarası tek qazaq tilinde ötuin el bolıp talap etuimiz azamattıq parızımız äm konstituciyalıq qwqığımız. Oğan Elbasımızdıñ «Sizder partiya müşesi ekenderiñizdi aytıp, qol qusırıp otıratın bolsañızdar, biz jaqsı partiya bola almaymız. Alda parlamenttik saylau, prezident saylauı kele jatır. Osıdan ötu üşin biz halıqtıñ senimin aqtauımız qajet», - degen sözi kuä.

El tarihında memlekettik tildi qoljaulıq qılmaytın qazaq tildi deputattıq korpus qalıptastıratın uaqıt jetti. Äri Assambleyadan saylanatın deputattarda ana tilimizdi bilgenin talap etuimiz kerek. Bwğan eldi soñına ertip, jarqın derbes tildik täuelsizdikke jeteleytin Halıqaralıq «Qazaq tili» qoğamınıñ belsendiligi qajet. Bwl wlttıq zor şaradan är qazaq tıs qalmaydı degen oydamız.

Qay tilde belgili bir memlekettik organğa şağınu är azamattıq jeke bastıq isi. Al, özge tildi, yağni, bwrınğı otarşılar tilin aralastırmay, tek memlekettik tilde sayasat jürgizu, bilik etu, jwrttı basqaru bükil qazaq eliniñ mwratı. «Orıs tilinsiz Qazaqstannıñ»  zamanı tudı. Özge tildiler memlekettik tilimiz bar ekenin wğındı. Bir atqa eki er salınbaydı.

«Köp qorqıtadı, tereñ batıradı» degen halıq danalığı osı saylaudı ötkizgeli otırğan orıs tildi bilikti, ana tildi bwqarağa qaray bet bwrğızuı – uaqıttı jetken mezet. Özge til aralasqan saylauğa äm mäslihatqa nükte qoyatın uaqıt jetkenin el tarihı özi bizge sezdirip otırğan jayı bar. Osı sın sağatta bilik «wlttıñ sağın tağı sındıra ma, sındırmay ma!?» degen köñildi küpti eter saual sananı mazalaydı!?

Äbil-Serik Äliakpar

Abai.kz

 

15 pikir