Ресей мен Украина соғысы

Ақпан айында Украинадағы соғыс бесінші жылға аяқ басады. Шайқас өте сұрапыл болғанымен, жалпы алғанда тығырыққа тірелген. Ресей армиясы мимырттап алға жылжуда, прогресс баяу әрі шығындар көп. Ауыр шығындарға ұшырағанына қарамастан, Украина армиясы әлі күйреу алдында тұрған жоқ.

Дегенмен, Украинадағы әскерден қашу мен әскерге шақырудан жалтарудың артуына алаңдайтындар көмескі апаттың басталып жатқанына сенеді. Украина армиясының позициялары арасында үлкен алшақтықтар пайда болды, бұл Ресей армиясына оларды пайдаланып, серпіліс жасауға мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта Ресей армиясы шағын, тұрақты қысым көрсетіп жатыр; егер Украинаның адам күші тапшылығы одан әрі нашарласа, оның алға жылжуы жеделдеуі мүмкін.

Сауалнамалар көрсеткендей, шайқас алаңындағы жағдай нашарлаған сайын, жақындары мен достарын жоғалтқан украиндықтар соғыстың аяқталуын қалайды, тіпті бұл Ресейге пайдалы болсада. Бұл президент Зеленскийге келіссөздерді бастау үшін саяси кеңістік жасайды.

Трамп әкімшілігі коммерциялық ынтымақтастық туралы уәделерді Ресейді қаруын тастауға көндіру үшін тетік ретінде пайдалануға тырысуда, сонымен бірге Украинаға шайқас алаңындағы қолдауын біртіндеп тоқтатып, тек барлау ақпаратын бөлісуді және қару-жарақтың бір бөлігін сатуды сақтап қалуда. Экономикалық ынталандырулар президент Путиннің Украинаға қатысты шешімдеріне әсер ете ала ма, жоқ па, әлі белгісіз. Путин үшін Украинаны Ресейге қосу идеологиялық мақсат болып табылады.

Ондаған жылдар бойы Таяу Шығыстағы гесаяси соғыстар мұнайға байланысты болды. Сонымен қатар, Еуропаны кесіп өтетін мұнай сауда жолдарына қауіп төніп тұр.

Украина екі технологияға көп инвестиция салды: ұзақ қашықтыққа ұшатын әуе дрондары және пилотсыз жер үсті кемелері (USV). Бұл құрылғылар қазірдің өзінде мұнай өңдеу зауыттарына, құбыр сорғы станцияларына, порттарға және танкерлерге бағытталған. Ресейдің Қара теңіз бен Балтық теңізінде күнделікті шамамен 3 миллион баррель мұнай экспортыне қауіп төндіруі мүмкін. Сонымен қатар, Венесуэладан мұнай жеткізу әлі де бірнеше жылға кешіктірілді, яғни шабуылдар күшейген жағдайда мұнай нарығын тұрақтандыру оңай болмайды.

Израиль мен ХАМАС

Бір жылдан астам уақыт бұрын Сирияда көтерілісшілер ұзақ уақыт бойы диктатор болған Башар Асадты биліктен құлатты, ал елдің келесі жылғы даму бағыты оның ақырында қандай ұлтқа айналатынын анықтайды.

Сирияға қатысты қазіргі пессимистік көзқарастарға мыналар жатады: оның қалалары қирандыға айналды, ірі көлемді қалпына келтіру қаражатының жетіспеушілігі, жаңа үкіметтің ұлттық бірлікке қол жеткізе алмауы - сектанттық зорлық-зомбылық жиі кездеседі және кейбір аймақтар әлі де орталық үкіметтің бақылауына қарсылық білдіруде.

Оптимистік көзқарас бойынша, соғыстан кейінгі зорлық-зомбылық бақылауға алынды, ал Асадты биліктен құлатуға әскери күштерді басқарған бұрынғы жиһадшы президент Ахмед Шах санкцияларды сәтті алып тастап, бірнеше елмен күтпеген жерден достық қарым-қатынас орнатты.

Асад құлағаннан кейінгі алғашқы жылы көптеген жерлер 13 жылдық азаматтық соғыстың аяқталуына және қорқынышты диктатордың құлатылуына қуанды. Енді қуаныш басылғаннан кейін, Шах маңызды сұрақтарға тап болады: ол Сирияның қандай елге айналуын қалайды? Және ол оны қалай алға жылжытады?

Сирияның Таяу Шығыстағы орталық орналасуы оның ішкі проблемаларының (мысалы, жиһадшы топтар, заңсыз есірткі және босқындар) көбінесе аймақтық мәселелерге ұласатынын білдіреді. Егер ел тірек орната алса, оның тұрақтылығы айналасындағы аймақтарға да әсер етеді.

Израиль Таяу Шығыстағы ең үлкен бұзғыншы.

2025 жылға қарай Израиль Газаны, Ливанды, Йеменді, Иранды және Катарды бомбалады. Газа мен Батыс жағалауды іс жүзінде бақылаумен қатар, Израиль армиясы Ливан мен Сирияның кейбір бөліктерін де басып алды.

2023 жылдың 7 қазанында ХАМАС-тың Израильге күтпеген шабуылы Газа соғысын тудырғаннан бері көптеген израильдіктер әлі де қатты алаңдаулы. Нетаньяху үкіметі қауіпті толығымен жою үшін ауқымды әскери әрекеттермен жауап берді.

Израиль Газа секторындағы ХАМАС-ты, Ливандағы Хезболланы және Иран әскери күштерін әлсіретуде үлкен әскери жеңіске жетті деуге болады. Дегенмен, елдің халықаралық беделіне қатты нұқсан келді, және оның көшбасшылары мәңгілік соғыстан шығып, тұрақты бейбітшілікке жол таба ала ма, жоқ па, оны әлі көру керек.

АҚШ пен Қытайдың сауда соғысы

АҚШ-Қытай бәсекелестігінде басымдық 2025 жылы Қытай жағында болып көрінді. Бұл серпін 2026 жылы да жалғаса ала ма?

Өткен жылы Қытай президент Трамптың тарифтік қысымына төтеп беріп қана қоймай, сонымен қатар өзінің алғашқы 1 триллион долларлық сауда профицитіне қол жеткізді. АҚШ-тың Қытайдың озық есептеу чиптеріне қол жеткізуіне шектеу қойғанына қарамастан, Deepin сияқты мысалдар Қытайдың жасанды интеллект жарысында күшті қарсылас екенін көрсетеді. Кейінірек Трамп әкімшілігі бұл чиптерге экспорттық шектеулерді жеңілдетті.

Бұл жеңістер ішінара Қытайдың өндіріс пен технологияға инвестиция салуын жалғастыруына байланысты, бірақ тағы бір маңызды фактор - Трамптың өзі.

Өткен жылы Трамп Қытайдан импортты азайту мақсатына жету үшін технологиялық үстемдік және Тайвань сияқты маңызды мәселелер бойынша жұмсақ позиция ұстанды.. Бірақ бұл АҚШ президенті солай бола береді деген сөз емес және биыл басқа стратегияны қабылдауы мүмкін.

Қытайдың келіссөздер жүргізу тәсілдері де сондай нәзік. Оның ең үлкен келіссөз жүргізу тәсілдерінің бірі - сирек кездесетін жер минералдарының экспортын тоқтату қаупі, бірақ АҚШ және басқа елдер қазіргі уақытта осы материалдарға Қытайға тәуелділігін азайту үшін жұмыс істеп жатыр.

Қытай бұрын АҚШ-қа экспорттың төмендеуін басқа нарықтарға экспортты арттыру арқылы өтеген, бірақ басқа елдер де қытай өнімдерінің ағынына алаңдаушылық білдіруде.

Мұның бәрі қарапайым Қытай азаматтарына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Егер басқа елдер қытай импортына қатысты қатаң ұстаным ұстанса, жұмыспен қамту қысымы және жалақының тоқырауы сияқты бар проблемалар ушығып кетуі мүмкін.

Өткен жылдағы таң қаларлық бір нәрсе - Қытайдың жұмсақ күш саласындағы айтарлықтай жетістіктері. Лабубу қуыршағы жаһандық құбылысқа айналды; шетелдік туристер мен әлеуметтік желілердегі ықпалды тұлғалар Шанхайдың жоғары технологиялық дамуы мен Чунциннің кешенді инфрақұрылымын мадақтайтын көптеген бейнелерді жариялады. Сауалнамалар американдықтардың Қытайға деген дұшпандығының, әсіресе жастар арасында, азайғанын көрсетті.

Abai.kz