Америка Құрама Штаттары мен Израиль сенбіде (28 ақпан) Иранға әскери шабуыл жасайтынын мәлімдеді. Артынан Иранның бірнеше қаласында жарылыстар естілді. Трамп сенбі күні Америка Құрама Штаттары Иранға қарсы «ірі әскери операция» бастағанын жариялады. Әлеуметтік желілерде жарияланған бейне үндеуінде ол Иран Ислам Республикасының зымырандық мүмкіндіктерін «жоюға» және Иранның әскери-теңіз күштерін «толықтай жоюға» уәде берді. Ол АҚШ операциясының мақсаты «Тегераннан туындайтын қауіпті жою» екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ Иран халқына: «Сіздердің бостандықтарыңыз көз алда», - деп үндеу тастады.

Израиль Қорғаныс министрлігі бұған дейін «Израиль мемлекетіне төнген қауіпті жоюға» бағытталған «алдын алу соққысын» жариялаған болатын.

Министрлік «Израиль мемлекетіне және оның бейбіт тұрғындарына зымыран және дрон шабуылдары жақын арада болады деп күтілуде» деп мәлімдеді, сондықтан бүкіл ел бойынша «арнайы және дереу күшіне енетін төтенше жағдай» жарияланды. Сонымен қатар, Израиль Көлік министрлігі «Израиль әуе кеңістігінің жабылғанын және барлық азаматтық рейстердің тоқтатылғанын» мәлімдеп, саяхатшыларды «келесі хабарламаға дейін әуежайларға бармауға» шақырды. Иерусалимдегі мектептер дүйсенбі күні GMT бойынша кешкі сағат 6-ға дейін жабық болады.

Тегерандағы AFP тілшісі екі қатты жарылыс естіген. Көп ұзамай астананың орталығы мен шығыс бөлігінің үстінде аспанға екі қою қара түтін көтерілген. Иран студенттерінің жаңалықтар агенттігінің хабарлауынша, Тегеранның орталығындағы Пастер ауданы, Иранның Жоғарғы көсемі Хаменеидің резиденциясы мен президент сарайы орналасқан аймаққа соққы жасалған.

Иранның ресми ақпарат агенттігі Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі Хоссейн Керманпурға сілтеме жасай отырып, жарылыстардан кейін Тегеран қаласының орталығына жедел жәрдем көліктері жіберілгенін және ауруханалар жоғары дайындықта болғанын хабарлады. Зардап шеккендер саны мен нақты зақымдалған аумақтар расталғаннан кейін жарияланады. Иранның Fars ақпарат агенттігі жарылыстар Исфаханда, қасиетті Құм қаласында, Караджда (Тегеранның батысында) және батыс Керманшах қаласында да болғанын хабарлады. Агенттік «жарылыс түрі зымыран шабуылы болуы мүмкін екенін көрсетеді» деп мәлімдеді, бірақ қосымша мәліметтер бермеді.

2025 жылдың маусымында Израиль мен Иран арасында 12 күндік соғыс болды. Бұл қақтығыс Израильдің бұрын-соңды болмаған шабуылынан туындады, ол бастапқыда Иранның әскери басқару құрылымдарына, зымыран ұшыру қондырғыларына және ядролық бағдарламасына қатысты нысандарға бағытталған. Кейіннен Америка Құрама Штаттары әскери әрекеттерге қосылып, Иранның үш ядролық нысанына соққы берді.

Қаңтар айында Ирандағы наразылық акцияларына жаппай қысым жасалғаннан кейін шиеленіс қайтадан ушығып кетті. Трамп Иран халқына «көмектесуге» уәде берген болатын.

АҚШ Иранға шабуылын бастамас бұрын, АҚШ дипломатиялық арналарға басымдық бере отырып, әскери қысымды сақтап қалды. Вашингтон Парсы шығанағына үлкен әуе және әскери-теңіз күштерін орналастырды және әлемдегі ең ірі USS Gerald R. Ford ұшақ тасығышын Жерорта теңізіне жіберді. Дегенмен, Трамп жұма күні Омандағы делдалдардың «прогресске қол жеткізілді» деп мәлімдегеніне қарамастан, ақпан айының басынан бері жүргізіліп жатқан келіссөздерге көңілі толмайтынын мәлімдеді.

АҚШ Иранды ядролық қару жасау ниетін жасырды деп айыптап, уранды байытуға толық тыйым салуды талап етеді, ал Иран азаматтық ядролық энергияны дамыту құқығын сақтап қалуды атап қалайды. Сонымен қатар, Вашингтон Иранның баллистикалық зымыран бағдарламасына шектеулер енгізуді талап етті, бірақ Тегеран бұл мәселені талқылаудан бас тартты.

Abai.kz